Insoniyat yerosti suvlarini shunchalik ko‘p ishlatdiki, Yer o‘qining og‘ishi qariyb bir metrga siljidi - olimlar
2026-06-09 17:45:00 / Yangiliklar
Tadqiqotlarga ko‘ra, 1993–2010-yillar davomida qishloq xo‘jaligi, sanoat va shaharlar ehtiyojlari uchun yer qa’ridan taxminan 2150 gigatonna yerosti suvi olingan. Bu suvning katta qismi daryolar va boshqa suv havzalari orqali okeanlarga borib qo‘shilgan.
Natijada Yer yuzasidagi massa taqsimoti o‘zgarib, sayyoraning aylanish o‘qi qariyb 80 santimetrga siljigan.
Mutaxassislar ta’kidlashicha, har qanday katta og‘irlikning bir joydan ikkinchi joyga ko‘chishi Yerning aylanishiga ta’sir qiladi. Yerosti suvlari kamayib, ularning o‘rni okeanlarda to‘planishi ham ana shunday o‘zgarishlarga sabab bo‘lgan.
Tadqiqot muallifi, geofizik Ki-Von Sonning aytishicha, iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq omillar ichida yerosti suvlarining qayta taqsimlanishi Yer aylanish o‘qining siljishiga eng kuchli ta’sir qilgan jarayonlardan biri hisoblanadi.
Olimlar hisob-kitoblariga ko‘ra, eng katta ta’sir Shimoliy Amerikaning g‘arbiy qismi va Hindiston shimoli-g‘arbida yerosti suvlari zaxiralarining keskin kamayishi bilan bog‘liq.
Shu bilan birga, yerosti suvlarining kamayishi jahon okeani sathining taxminan 6,2 millimetrga ko‘tarilishiga ham sabab bo‘lgan.
Mutaxassislar bu o‘zgarishlar odamlarning kundalik hayotida bevosita sezilmasligini ta’kidlamoqda. Biroq yerosti suvlarining kamayishi qator jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin:
- yer yuzasining cho‘kishi;
- dengiz va okeanlar sathining ko‘tarilishi;
- sho‘r suvning chuchuk suv qatlamlariga kirib borishi;
- qurg‘oqchil hududlarda suv tanqisligining kuchayishi.
Olimlar fikricha, suv resurslaridan oqilona foydalanish, yerosti suvlarini sun’iy to‘ldirish va samarali suv siyosati yuritish orqali bu jarayonlarning salbiy ta’sirini kamaytirish mumkin.