Gender tengligi va xalqaro mehnat konvensiyalari
2026-04-23 14:30:00 / Vazirlik yangiliklari
XMT konvensiyalari doirasida uyushmalar erkinligi bo‘yicha uch tomonlama seminar o‘tkazildi.
Xalqaro mehnat tashkiloti seminarida davlat organlari, kasaba uyushmalari, ish beruvchilar va XMT ekspertlari 87 va 98-son konvensiyalar doirasida uyushmalar erkinligi hamda jamoaviy muzokaralar masalalarini muhokama qildi.
Unda xalqaro standartlar, Qo‘mita tavsiyalari, milliy qonunchilikdagi islohotlar va yangi tashabbuslar ko‘rib chiqildi.
Zamonaviy mehnat munosabatlarida gender tengligi muhim o‘rin tutadi. Bu borada Xalqaro mehnat tashkiloti tomonidan qabul qilingan xalqaro konvensiyalar ayollar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlarni ta’minlashga xizmat qiladi.
Dastlabki bosqichda qabul qilingan Forced Labour Convention (1930) va Abolition of Forced Labour Convention (1957) konvensiyalari majburiy mehnatni bekor qilishga qaratilgan bo‘lib, ularda gender masalasi bevosita yoritilmagan. Biroq bu hujjatlar barcha insonlarni majburiy mehnatdan himoya qilish orqali gender tengligining umumiy asosini yaratadi.
Keyingi yillarda qabul qilingan konvensiyalar esa aynan gender tengligini ta’minlashga qaratilgan. Jumladan, Equal Remuneration Convention (1951) teng qiymatga ega mehnat uchun teng haq to‘lash prinsipini belgilaydi. Bu ayollar va erkaklar o‘rtasidagi maoshdagi farqlarni bartaraf etishda muhim ahamiyatga ega.
Shuningdek, Discrimination (Employment and Occupation) Convention (1958) mehnat sohasida jins asosidagi kamsitishni taqiqlaydi hamda barcha uchun teng imkoniyatlarni kafolatlaydi.
Oila va mehnat o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash masalasi Workers with Family Responsibilities Convention (1981) da o‘z aksini topgan bo‘lib, u erkaklar va ayollarning oilaviy majburiyatlarni bajarishda teng ishtirokini rag‘batlantiradi.
Ayollarning onalik davridagi huquqlari Maternity Protection Convention (2000) orqali himoya qilinadi. Ushbu konvensiya dekret ta’tili, ish joyini saqlab qolish va tibbiy xizmat kabi kafolatlarni nazarda tutadi.
Ish joyida xavfsiz muhitni ta’minlash esa Violence and Harassment Convention (2019) da mustahkamlangan bo‘lib, u zo‘ravonlik va jinsiy tazyiqning oldini olishga qaratilgan.
Xulosa qilib aytganda, ushbu konvensiyalar gender tengligini ta’minlashda muhim huquqiy asos bo‘lib xizmat qiladi. Ular nafaqat ayollarni himoya qilish, balki barcha xodimlar uchun teng huquq, adolatli mehnat sharoitlari va xavfsiz ish muhitini yaratishga qaratilgan.