O‘zbekiston Respublikasi Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi

O‘zbekistonda mehnat muhofazasi tizimida tubdan yangi yondashuv shakllanmoqda — u jazolashga emas, balki xavflarning oldini olishga va xavfsiz mehnat madaniyatini mustahkamlashga qaratilgan. Bu o‘zgarish mehnatni muhofaza qilish sohasidagi yanada yetuk va tizimli qarashni aks ettiradi: xodimlarning hayoti va sog‘lig‘ini haqiqiy himoyalash jarimalar miqdori yoki soni bilan emas, balki profilaktika, ta’lim va mas’uliyatli yondashuv orqali ta’minlanadi.

Mazkur islohotlarning dolzarbligi Toshkent shahrida bo‘lib o‘tayotgan mehnat muhofazasining yangi milliy standartlarini joriy etishga bag‘ishlangan respublika ilmiy-amaliy konferensiyasida yana bir bor tasdiqlandi. Unda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati, Qonunchilik palatasi, Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi, O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi hamda tegishli davlat va jamoat tashkilotlari vakillari ishtirok etmoqda. Mazkur format islohotlarning strategik ahamiyatini hamda ular ko‘p tomonlama hamkorlik asosida amalga oshirilayotganini yaqqol ko‘rsatadi.

Tizimli o‘zgarishlar: raqamlar va natijalar

So‘nggi ikki yil ichida mehnat muhofazasi tizimini takomillashtirish borasida muhim institutsional qadamlar qo‘yildi. Uchta hukumat qarori va bitta davlat dasturi qabul qilinib, sohani modernizatsiya qilish uchun mustahkam huquqiy asos yaratildi. 100 dan ortiq normativ-huquqiy hujjatlarga xalqaro standartlar va zamonaviy yondashuvlarga muvofiq o‘zgartirishlar kiritildi. Shuningdek, ikkita yangi milliy standart tasdiqlandi, bu esa mehnat xavfsizligini tartibga solish va nazorat qilish mexanizmlarini yanada aniqlashtirdi.

Alohida e’tibor yuqori xavf darajasiga ega bo‘lgan qurilish, energetika, tog‘-kon va kimyo sanoati kabi tarmoqlarga qaratilmoqda. Aynan ushbu sohalarda xodimlarning huquqiy himoyasini kuchaytirish va zamonaviy xavfsizlik boshqaruv tizimlarini joriy etish ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan muhim ahamiyat kasb etadi.

“Jazolash”dan “ko‘maklashish”ga o‘tish

Islohotlarning asosiy mafkuraviy yo‘nalishi — jazolash modelidan ko‘maklashish modeliga o‘tishdir. Davlat endilikda ish beruvchini faqat nazorat obyekti sifatida emas, balki xavfsiz mehnat sharoitlarini yaratishda strategik hamkor sifatida ko‘radi.

Yangi yondashuv quyidagilarni nazarda tutadi:

• ish joylarida mehnat xavfsizligini boshqarishning zamonaviy tizimlarini joriy etish;

• xodimlarni raqamli formatda o‘qitish va malakasini oshirish;

• ish beruvchining mas’uliyatini kuchaytirish bilan bir qatorda xodimlarning huquqiy himoyasini ta’minlash.

Mazkur muvozanat nafaqat ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar sonini kamaytirishga, balki ish beruvchi va xodim o‘rtasida mas’uliyat, ishonch va o‘zaro hurmat madaniyatini rivojlantirishga xizmat qiladi.

Islohotlarning markazida — inson

Islohotlarning asosiy maqsadi aniq va insonparvar: har bir fuqaro ishga sog‘-salomat borib, uyiga omon qaytishi lozim. Bu shunchaki shior emas, balki davlat siyosatining muhim strategik yo‘nalishidir.

Yangi milliy standartlar va yondashuvlar mehnat xavfsizligini rasmiy talabdan ishlab chiqarish madaniyatining ajralmas qismiga aylantirishni ko‘zda tutadi. Natijada, bu nafaqat fuqarolarning ijtimoiy himoyasini kuchaytiradi, balki mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivoji va raqobatbardoshligini ham oshiradi.