O‘zbekiston Respublikasi Qishloq хo‘jаligi vаzirligi

Niderlandiyalik olimlar tomonidan ishlab chiqilgan vertikal dehqonchilik inshootlari orqali yopiq muhitda sun’iy yorug‘lik, avtomatik sug‘orish va CO₂ muvozanatini nazorat qilish asosida yilning istalgan faslida yuqori sifatli ekinlar yetishtirilmoqda. Bu texnologiya yer maydoni tanqis bo‘lgan hududlar uchun ayniqsa dolzarb bo‘lib, shahar atrofida joylashgan “urban farm”lar orqali aholining oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash imkonini bermoqda.

Shuningdek, akvaferma tizimlari — ya’ni baliq yetishtirish bilan gidroponik usulda o‘simlik parvarishini birlashtirgan yopiq sikldagi agroinshootlar keng joriy qilingan. Bu nafaqat suvdan tejab foydalanish, balki chiqindisiz ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish imkonini beradi.

Mamlalatda agrodrone va AI (sun’iy intellekt) yordamida dala monitoringi texnologiyasi ham faol rivojlanmoqda. Zamonaviy dronlar termal kamera va multispektral ko‘rish tizimlari orqali yer osti namligi, o‘simlik salomatligi va zararkunandalar tarqalishini aniqlab, fermerlarga aniqlik asosida tavsiyalar beradi.

Bundan tashqari, Wageningen universiteti yetakchiligida ishlab chiqilgan “qayta tiklanuvchi issiqxona” (Circular Greenhouse) loyihasi doirasida issiqxonalar energiya tejamkor, suv sarfini 90 foizgacha kamaytiruvchi va chiqindilarsiz ekotizimga ega qilib loyihalanmoqda.

Ushbu issiqxonalar ayni paytda eksport uchun yuqori sifatli pomidor, qalampir va ko‘katlar yetishtirishda muvaffaqiyatli sinovdan o‘tmoqda.

Niderlandiyada qishloq xo‘jaligi dronlaridan tashqari, robotlashtirilgan mexanizmlar — ya’ni avtomatlashtirilgan yig‘im-terim moslamalari, begona o‘tlarni tanib, faqat ularni yo‘q qiladigan aqlli qurilmalar, shuningdek, chorva uchun sog‘liq monitoringi tizimlari keng tatbiq etilmoqda.

So‘nggi innovatsiyalardan yana biri — bioo‘g‘it va mikroorganizmlar asosida yaratilgan yangi avlod agrobiotexnologiyalar bo‘lib, bu vositalar yerning tabiiy unumdorligini oshirib, kimyoviy o‘g‘itlarga ehtiyojni keskin kamaytiradi. Shu yo‘sinda “tirik tuproq” konsepsiyasi asosida ekologik sog‘lom va eksportbop mahsulot yetishtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda.