Pop tumanidagi limonçilik issiqxonalarida suv ta’minoti bilan boğliq muammolar yuzasidan Qishloq xöjaligi vazirligining munosabati
2026-10-22 17:00:00 / Yangiliklar
Holat yuzasidan Qishloq xöjaligi vazirligi quyidagilarni maʼlum qiladi:
Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 19-fevraldagi PQ-4610-son Qarori asosida Pop tumani Orom massivida 50 gektar maydonda 49 ta limonçilik issiqxonasi taşkil etilgan. Hozirda uşbu issiqxonalarning 45 tasi foydalanişga yaroqli, 4 tasining konstruksiyasi esa yaroqsiz holatga kelgan. Jami 30 ta issiqxonada faoliyat davom etmoqda, 19 tasi suv ta’minotidagi muammolar sababli foydalanilmayapti. Faoliyat yuritayotgan issiqxonalarda 21 gektar maydonda limon, 5 gektarda bodring va 14 gektarda pomidor yetiştirilmoqda. Bundan taşqari, limon köçatlari qator oraliğidagi 2 gektar maydonda bodring, 11 gektar maydonda esa pomidor ekilgan.
Tadbirkorlarga ajratilgan kreditlar
2020–2021-yillarda «Turonbank» tomonidan 50 nafar taşabbuskorga jami 60,3 milliard söm kredit ajratilgan. Kreditlar yillik 14 foiz stavkada, 3 yillik imtiyozli davr bilan 7 yil muddatga berilgan.
Taqdim etilgan ma’lumotlarga köra, keyinçalik tadbirkorlarni qöllab-quvvatlaş maqsadida kreditlarni qaytariş muddatlari qayta körib çiqilib, 5 yillik imtiyozli davr bilan jami 14 yilgaça uzaytirilgan.
Biroq kredit tölovlari belgilangan muddatlarda töliq amalga oşirilmagan. Bugungi kunda ajratilgan kreditlar böyiça jami qarzdorlik 93,2 milliard sömni taşkil etadi. Şundan 60 milliard sömi asosiy qarz, 33,2 milliard sömi foiz tölovlariga töğri keladi. Muddati ötgan qarzdorlik esa 3,8 milliard sömni taşkil etmoqda.
Suv ta’minotidagi muammolarning sabablari
Issiqxona majmuasini suv bilan ta’minlaş uçun jami 8 ta tik quduq qazilgan. Taqdim etilgan ma’lumotlarda 2 ta quduq işlayotgani, ayrim quduqlardan esa elektr energiyasi böyiça qarzdorlik va hisoblagiçlarni rasmiylaştiriş bilan boğliq muammolar sababli foydalanilmayotgani qayd etilgan.
Örganişlar çoğida tadbirkorlarning quduqlar böyiça elektr energiyasidan qarzdorligi yuzasidan masʼul tashkilotlar tomonidan quyidagi ma’lumotlar taqdim etilgan:
«Qurbonov Bahodir Dukon» tasarrufidagi quduq — 11,2 million söm;
«Ogasaroy Toğ şalolasi» MChJ tasarrufidagi quduq — 26,8 million söm. Uşbu quduqning elektr energiyasi hisoblagiçi yeçib qöyilgan;
«Imron Ibrat» MChJ tasarrufidagi quduq — 22,3 million söm;
«Abu Bakr MR Stroy Servis» MChJ tasarrufidagi quduq — 650,8 ming söm.
Mazkur törtta quduq böyiça elektr energiyasidan jami 60 million sömdan oşiq qarzdorlik mavjudligi körsatilgan.
Şuningdek, «Pop TYFUK» MChJ tasarrufidagi quduq böyiça elektr energiyasidan qarzdorlik mavjud emasligi bildirilgan. Yana uçta quduqdan elektr energiyasi hisoblagiçlari rasmiylaştirilmagani sababli foydalanilmayotgani qayd etilgan.
Suv ta’minotini yaxşilaş uçun mablağ ajratilgan
2025-yilda «Zarbdor tajribasi» asosida limonçilik majmuasidagi 12 ta issiqxona faoliyatini tiklaş va suv ta’minotini yaxşilaş maqsadida respublika budjetidan 1 milliard 959,4 million söm mablağ ajratilgan.
Uşbu mablağlar hisobidan 2 ta artezian quduği qazilgan, 1 ta transformator va umumiy quvvati 40 kVt bölgan 2 ta quyoş paneli örnatilgan hamda 500 metr SIP kabel tortilgan. Belgilangan işlar yakunlanib, obyektlar foydalanişga topşirilgan.
Tadbirkorlarga artezian quduqlaridan suv çiqariş uçun sarflanadigan elektr energiyasi xarajatlarini özlari tölaşi lozimligi bir neça bor tuşuntirilgan.
Biroq elektr energiyasi uçun tölovlar öz vaqtida amalga oşirilmagani sababli uşbu quduqlar böyiça ham 34,2 million söm qarzdorlik yuzaga kelgan. Natijada nasoslar elektr tarmoğidan uzilgan.
Tadbirkorlarga suv ta’minotini qayta tiklaş uçun avvalo elektr energiyasidan yuzaga kelgan qarzdorlikni söndiriş zarurligi tuşuntirilgan.
Muammoni bartaraf etiş uçun nima qiliş kerak?
Taqdim etilgan ma’lumotlar Orom massivida issiqxonalarni suv bilan ta’minlaşdagi muammolar elektr energiyasi uçun qarzdorlik va ayrim quduqlarda hisoblagiçlarni rasmiylaştiriş bilan boğliq ekanini körsatadi.
Şu bilan birga, suv ta’minotini yaxşilaş va issiqxonalar faoliyatini tiklaş uçun davlat budjetidan mablağ ajratilib, tegişli infratuzilma işlari amalga oşirilgan.
Mavjud muammolarni bartaraf etiş uçun elektr energiyasi böyiça qarzdorliklarni tartibga soliş, zarur hisoblagiçlarni rasmiylaştiriş hamda quduqlardan foydalanişni qayta tiklaş masalalarini hal etiş lozim.
Vaziyatni xolis baholaşda amalga oşirilgan işlar bilan bir qatorda, suv ta’minotidagi muammolarning aniq sabablari va ularni bartaraf etiş böyiça zarur çoralarni ham inobatga oliş muhim.