Qishloq xo‘jaligi vazirining MUROJAATI
2026-01-19 18:45:00 / Rahbariyatning bayonotlari va nutqlari
Men sizlarni mamlakatimiz uchun beqiyos ahamiyatga ega bo‘lgan sug‘oriladigan ekin yerlaridan oqilona, samarali va eng muhimi – ekologik mas’uliyat bilan foydalanish masalasida yana bir bor birlashishga chaqiraman.
Bugun qishloq xo‘jaligini modernizatsiya qilish, ilm-fan va innovatsiyalarga asoslangan yangi yondashuvlar amalda o‘z samarasini ko‘rsatmoqda. Zamonaviy agrotexnologiyalarni joriy etish orqali yuqori hosil olish imkoniyatlari kengaymoqda.
2025-yildan boshlab mamlakatimizda ilk marotaba paxtachilikda Xitoy–Shinjon tajribasi joriy etildi. Plyonka ostiga chigit ekish va tomchilab sug‘orishga asoslangan ushbu texnologiya qisqa muddatda yuqori natija berdi.
Jumladan, 2025-yilda respublika bo‘ylab 180 ming gektar maydonda ushbu usul qo‘llanilib, gektaridan o‘rtacha 60-70 sentner hosil olindi. Bu qishloq xo‘jaligida innovatsiyalarning naqadar samarali ekanini yaqqol ko‘rsatadi.
Biroq yuqori hosil ekologik beparvolik evaziga qo‘lga kiritilmasligi lozim.
Ma’lumki, bir gektar maydonda plyonka ostida paxta yetishtirish jarayonida qariyb 100 kilogramm polipropilen plyonka, shuningdek tomchilab sug‘orish uchun polietilen tasma va shlanglar qo‘llaniladi. Ushbu materiallar mavsum yakunida o‘z vaqtida va to‘liq yig‘ib olinmasa, tuproqda biologik parchalanmaydi, balki o‘nlab yillar davomida saqlanib qoladi.
Plyonka hamda tomchilab sug‘orish tasmalari qoldiqlari quyosh nuri, harorat o‘zgarishi va mexanik ta’sirlar natijasida mayda mikrobo‘laklarga ajralib, tuproq tarkibiga singib ketadi. Bu holat gumus miqdorining kamayishiga, tuproqning fizik va biologik xususiyatlari buzilishiga hamda unumdorlikning izchil pasayishiga olib keladi.
Shuningdek, polietilen qoldiqlari tuproqdagi foydali mikroorganizmlar faoliyatini cheklaydi, nam va havo almashinuvi jarayonini izdan chiqaradi, o‘simlik ildiz tizimining erkin rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi. Natijada o‘g‘itlardan foydalanish samarasi pasayadi, hosil elementlari yetarli darajada o‘zlashtirilmaydi va mahsulot sifati yomonlashadi.
Bir necha yil davomida plyonka va tomchilab sug‘orish tasmalaridan tozalanmagan maydonlar qayta tiklab bo‘lmaydigan ekologik zararga uchrashi mumkin. Bu esa nafaqat bugungi hosildorlikka, balki kelajak avlodlar uchun saqlanishi lozim bo‘lgan yer resurslariga ham jiddiy tahdiddir.
Shu sababli, 2025-yilda plyonka ostiga tomchilab sug‘orish joriy etilgan 180 ming gektar maydonni plyonka bilan bir qatorda tomchilab sug‘orish tasmalari va polietilen shlanglardan ham tizimli, to‘liq va sifatli tozalash – kechiktirib bo‘lmaydigan vazifa hisoblanadi.
Mazkur ishlarni amalga oshirishda quyidagilarga alohida e’tibor qaratish zarur:
➖ birinchidan, plyonka va sug‘orish tasmalarini yig‘ish uchun mo‘ljallangan maxsus agregatlar yordamida maydonlarni to‘liq tozalash;
➖ ikkinchidan, plyonka va shlanglarni olib tashlashdan avval maydonni yengil sug‘orish yoki namlash orqali ish samaradorligini oshirish;
➖ uchinchidan, shudgorlangan maydonlarda qolib ketgan plyonka va polietilen tasma qoldiqlarini qo‘l mehnati bilan puxta yig‘ib olish.
Hurmatli qishloq xo‘jaligi sohasi vakillari, qadrli yurtdoshlar!
Men sizlarni plyonka va tomchilab sug‘orish texnologiyalari joriy etilgan maydonlarni tozalash ishlariga mas’uliyat bilan, belgilangan ekologik talablar asosida yondashishga chaqiraman.
Zero, bu ishlar bugungi hosildorlikni ta’minlash bilan birga, tuproq unumdorligini saqlash, atrof-muhitni muhofaza qilish va mamlakatimiz oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash yo‘lidagi umumiy sa’y-harakatlarimizning ajralmas qismi hisoblanadi.