Ferǵana wálayatın rawajlandırıw boyınsha tiykarǵı wazıypalar belgilep berildi

Mámleketimiz basshısı bárinen burın sońǵı jılları aymaq ekonomikasında júz bergen ózgerislerge toqtap ótti.

Sońǵı jılları wálayatta 8 milliard 200 million dollar investiciya esabınan 8 mıń zamanagóy quwatlıq iske qosıldı. Isbilermenlik ushın 100 trillion sum resurs qaratıldı, kommerciyalıq maydanlar 10 million kvadrat metrge kóbeydi. 13,5 mıń kishi hám orta kárxana shólkemlestirilip, olardıń sanı derlik 2 esege arttı.

Nátiyjede jalpı aymaqlıq ónim 1,7 esege, sanaat 1,5 esege, xızmetler 3 esege ósti. Tiykarǵısı, keyingi tórt jılda jumıssızlıq 9,2 procentten 4,6 procentke, kámbaǵallıq dárejesi bolsa 11,6 procentten 5,2 procentke tústi.

Xalıqtıń turaq jay sharayatın jaqsılaw boyınsha da úlken jumıslar ámelge asırılmaqta. Marǵulandaǵı Jipekshi hám Qırgúli máhállelerinde 241 eski háwli ornında 2,5 mıń kvartiralı kóp qabatlı turaq jaylar qurıldı. Nawrız máhállesinde qurılıp atırǵan “Jańa Ózbekstan” massivine bıyıl jáne 6,5 mıń shańaraq kóship keledi. Bunday jumıslar Yazyovon, Quva rayonları, Qoqand hám Ferǵana qalalarında da dawam etpekte.

Sońǵı on jılda wálayatta 74 mıń orınlıq mektep, 145 mıń orınlıq baqsha hám 3 mıń orınlıq emlewxanalar iske qosıldı. 167 jeke menshik mektep shólkemlestirilip, olarda 40 mıńnan aslam oqıwshı bilim almaqta. Bilimlendiriwdiń sapası artqanı nátiyjesinde jaslardıń joqarı bilimlendiriw mákemelerine kiriw kórsetkishi boyınsha Ferǵana respublikada 3-orınǵa kóterildi.

Awıl xojalıǵında 15 mıń gektar sanaatlasqan baǵ hám júzimzar jaratıldı, jáne 6 mıń gektarı jańalandı. Miywe-ovoщ eksportı 3 esege kóbeyip, 400 million dollarǵa jetti. Ferǵana, Swx, Quva rayonları, Marǵulan hám Qoqand qalasında turizm jedel rawajlanbaqta. Ótken jılı sırt el turistleriniń sanı birinshi márte 500 mıńnan, jergilikli turistler 3 millionnan arttı, turizm eksportı bolsa 185 million dollarǵa jetti.

– Ferǵana xalqı bizden jáne de úlken nátiyje kútpekte, – dedi Prezident.
Sonıń ushın, bıyıl wálayatta ekonomikanı 9,1 procentke, sanaattı 9 procentke ósiriw, 4,5 milliard dollar sırt el investiciyasın tartıw, eksporttı 2 esege kóbeytip, 2 milliard dollarǵa jetkeriw wazıypası qoyıldı.

Májiliste Ferǵana mámleketlik uyımlar, sanaat, servis hám awıl xojalıǵında zamanagóy texnologiyalar, sanlı sheshimler hám jasalma intellektti keńnen engiziw boyınsha úlgi bolıwı kerek ekenligi atap ótildi.
“Bes million jasalma intellekt jetekshisi” baǵdarlaması boyınsha sertifikat alǵan jaslardıń eń kóbi Ferǵana wálayatına tuwra keledi. Wálayat hám rayonlardıń basshılarına qábiletli jaslardı tartqan halda mámleketlik uyımlardaǵı xızmetler hám processlerdi sanlastırıw, xalıq hám isbilermenler ushın qolaylıqlardı arttırıw tapsırıldı.

Máhállelerdiń ústinliklerin jasalma intellekt járdeminde tallap, jumıs ornı, qosımsha qun hám xalıqtıń dáramatın kóbeytetuǵın joybarlar islep shıǵıw áhmiyetli ekenligi atap ótildi.

Máselen, Yazyovon rayonınıń imkaniyatları jasalma intellekt járdeminde úyrenilgende rayon ekonomikasında tiykarǵı itibardı logistikaǵa qaratıw zárúrligi anıqlanǵan. A-373 magistralınıń Yazyovonnan ótken 35 kilometr bólegi arqalı kúnine 30 mıń transport quralı háreketlenedi. Sol sebepli, rayonda logistika orayları, iri qoymaxanalar, jol boyı servis obektlerin kóbeytiw arqalı ekonomikalıq aylanıstı jáne 1 trillion sumǵa arttırıw wazıypası qoyıldı.

Sońǵı jılları Ferǵanada IT xızmetleri 4 esege ósip, eksport 23 million dollardan astı. Jańa oqıw jılınan Quva tájiriybesi tiykarında jáne 16 rayonda texnikumlar negizinde programmalastırıw, robototexnika, grafik dizayn hám shet tilleri boyınsha kadrlar tayarlaw jolǵa qoyıladı. Ferǵana qalasında IT-Park universiteti, Marǵulanda INHA universitetiniń filialın ashıp, jasalma intellekt, kiberqáwipsizlik hám programmalıq injiniring baǵdarlarında jılına 1 mıń studentti oqıtıw belgilendi.

Elektron kommerciyanı rawajlandırıw máselesine de ayrıqsha itibar qaratıldı. Bul tarawda Ferǵananıń úlesi ele tómen ekeni atap ótilip, wálayatta keminde 100 mıń kvadrat metrlik qoymaxana shólkemlestiriw, sonnan 30 mıń kvadrat metrin usı jılı iske qosıw zárúr ekenligi kórsetip ótildi. Sanaat hám ónermentshilikke qánigelesken 126 máhálledegi isbilermenlerdi elektron kommerciya platformalarınan paydalanıwǵa úyretiw wazıypası qoyıldı.

Awıl xojalıǵındaǵı rezervlerdi iske qosıw da dodalandı. Wálayatta 370 mıń gektar suwǵarılatuǵın jer, sonnan 55 mıń gektar baǵ hám júzim atızları bar. Qalaberdi, 5,5 mıń gektar baǵ hám júzim atızları eskirgen, 6 mıń gektar dala hám qır jerlerinen nátiyjeli paydalanılmay atır. Bul qosımsha 300 mıń tonna miywe-ovoщ hám ekonomikaǵa 2 trillion sum muǵdarında qosımsha qun jaratıw imkaniyatı ekeni atap ótildi.

“Quva Agrostar” agrokompleksiniń tájiriybesi ayrıqsha atap ótildi. Bul jerde kooperaciya tiykarında qıytaq jer hám diyqan xojalıqlarına kishi cexlar qurıw, diyqanlardı oqıtıw, in-vitro laboratoriyada jetistirilgen náller menen támiyinlew hám tayar ónimniń eksportına járdemlesiw jolǵa qoyılmaqta. Mine usınday qatnaslardı barlıq rayonlarda engiziw, 5,5 mıń gektar eskirgen baǵlardı tolıq jańalaw tapsırıldı.

Wálayatta 50 mıń gektar az ónimdarlı paxta hám ǵálle jerleri jáne nátiyjesi tómen baǵlardıń ornında super intensiv baǵlar jaratıw boyınsha úlken baǵdarlama islep shıǵıladı. Bıyıl 611 mıń tonna miywe, 252 mıń tonna júzim, 1,8 million tonna ovoщ, 119 mıń tonna salı jetistirip, miywe-ovoщ eksportın 25 procentke arttırıw hám 500 million dollarǵa jetkeriw áhmiyetli ekenligi atap ótildi.

Mámleketimiz basshısı investiciya máselelerine de toqtap ótti. Wálayatta sanaat zonaları ushın ajıratılǵan 1 mıń 77 gektar jerden nátiyjeli paydalanıw, hár bir gektarda jılına keminde 50 milliard sumlıq ónim islep shıǵarıw tiykarǵı norma bolıwı belgilendi. Sanaat zonalarında 5 milliard dollarlıq joybarlardı baslaw tapsırıldı.

Besharıqtaǵı Andarxan máhállesinde erkin sawda zonasın shólkemlestiriw, Qoqandtaǵı mexanika zavodı aymaǵında 70 million dollarlıq iri sawda kompleksin qurıw usınısları qollap-quwatlandı.
Turizm tarawında da úlken imkaniyatlar bar ekenligi atap ótildi.
– Tariyxıy estelikler hám biytákirar tábiyattı ózinde jámlegen Ferǵanada sırt el turistleriniń aǵımın jáne 2-3 esege arttırıw múmkin,-dedi Prezident.

Onıń ushın Qoqand hám Marǵulandı zıyarat turizmine, Swx, Quva, Beshariq hám Ferǵana rayonların medicinalıq hám ekoturizmge qánigelestiriw zárúr ekenligi atap ótildi. Quvadaǵı “Karkidon” suw saqlaǵıshı átirapında dem alıwshılardıń qáwipsizligin támiyinlew boyınsha ayrıqsha jaǵdaylar orayı shólkemlestirilgeni atap ótilip, mámlekettegi basqa suw saqlaǵıshlardı da basqıshpa-basqısh xalıq hám turistler ushın qolaylı mánzillerge aylandırıw wazıypası qoyıldı.

Marǵulanda “Burhoniddin Marǵinoniy” ilimiy-aǵartıwshılıq hám turizm kompleksiniń ashılıwı milliy qádiriyatlarımız hám tariyxımızdı dúnyaǵa kórsetetuǵın áhmiyetli qádem sıpatında bahalandı. Ferǵana rayonında “Shohimardon – Yordon” xalıqaralıq kurort zonası, “Vodil” malina-agroturizm klasteri, “Avval” kewilashar turizm kompleksi hám “CHimyon” sanatoriy-kurort zonası sıyaqlı joybarlar ámelge asırılmaqta. Kelesi jıldıń aqırına shekem 300 million dollarlıq 50 turizm joybarın iske qosıw zárúr ekenligi belgilendi.

Qoqandta 64 mádeniy miyras obektin qamtıp alǵan 3 piyada turizm marshrutı islep shıǵılǵan. Qaladaǵı mádeniy miyras obektlerinde jaylasqan mámleketlik uyımlardı basqa imaratlarǵa kóshiriw, tariyxıy obektlerdi turizm hám mádeniyat orınlarına aylandırıw boyınsha tapsırmalar berildi.

Swx rayonında ekoturizm, agro hám medicinalıq turizmdi rawajlandırıw ushın úlken potencial bar ekenligi atap ótildi. Swx dáryasınıń Sarikanda, Istiqlol hám Rovon máhállelerinen ótken bóliminde 130 gektar maydanda iri turizm kompleksin qurıw, sırt el qánigelerin tartqan halda rayondı rawajlandırıw boyınsha master-reje islep shıǵıw tapsırıldı. Ulıwma etip aytqanda, rayonǵa jańasha kórinis alıp keliw boyınsha úsh jıllıq baǵdarlama qabıl etiletuǵını járiyalandı.

Májiliste Ferǵananıń bay mádeniy miyrasın úyreniw hám úgit-násiyatlaw máseleleri de kórip shıǵıldı.
Qoqand ádebiy ortalıǵı antologiyası hám elektron platformasın jaratıw, Ádebiyat hám dóretiwshilik mektebin shólkemlestiriw usınıs etildi. Jaslar arasında kitapqumarlıqtı ǵalabalıq en jaydırıw maqsetinde wálayattaǵı 100 máhállede úlgili máhálle kitapxanaları shólkemlestiriledi, buk-kafe ashqan isbilermenlerge salıq hám ijara tólemleri boyınsha jeńillikler beriledi. “Burhoniddin Marǵinoniy” ilimiy-aǵartıwshılıq hám turizm kompleksinde hár eki jılda Xalıqaralıq kitapqumarlıq festivalın ótkeriw, oǵan dúnyanıń belgili jazıwshı hám shayırların mirát etiw baslaması alǵa qoyıldı.

Ferǵana mádeniyatınıń ajıralmas bólegi bolǵan askiya kórkem ónerin qásterlep saqlaw hám rawajlandırıw máselesine de ayrıqsha itibar qaratıldı. Marǵulanda Yusufjon qiziq Shakarjonov atındaǵı Respublikalıq askiya hám qızıqshılıq kórkem óneri orayınıń shólkemlestirilgeni atap ótilip, jas talant iyelerin qollap-quwatlaw, rayonlıq mádeniyat orayları hám muzıka-kórkem óner mekteplerinde askiya hám qızıqshılıq sheberligi baǵdarların ashıw tapsırıldı.

Májilis dawamında wálayat hám rayonlar basshılarınıń esabatları, isbilermenler hám jámiyetshilik wákilleriniń pikirleri tıńlandı.