Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayınıń rásmiy ashılıw máresiminde shıǵıp sóylegen sózi

Assalawma áleykum, áziz watanlaslar!

Húrmetli miymanlar!

Bárinen burın, sizlerdi, orınlardaǵı studiyalar arqalı búgingi iftarlıq máresiminde qatnasıp atırǵan húrmetli nuranıylar, ilimpaz hám ulamalar, keń jámiyetshilik wákillerin, pútkil xalqımızdı múbárek Ramazan ayı menen jáne bir márte shın kewlimnen qutlıqlayman.

Usı ullı áyyyam kúnlerine bárshemizdi tınısh-aman, saw-salamat jetkergeni ushın Alla taalaǵa sheksiz shúkirler bolsın!
Miyrim-shápáát hám jaqsılıq tımsalı bolǵan Ramazan ayında hámmemiz birgelikte kóplegen sawaplı islerdi ámelge asırmaqtamız.

Mámleketlik hám mámleketlik emes shólkemler, Sociallıq qorǵaw milliy agentligi, Máhálleler awqamı, Musılmanlar mákemesiniń “Vaqf” qorı, aymaqlardaǵı “Insan” orayları, saqawatlı isbilermenlerimiz tárepinen kekseler hám mayıplarǵa, kem támiyinlengen shańaraqlarǵa, járdemge mútáj insanlarǵa materiallıq hám ruwxıy járdem kórsetilmekte.

Medicinalıq bólimler alıs hám shetki aymaqlarımızǵa barıp, hayal-qızlar, balalar hám nuranıylarımızdı kórikten ótkermekte, awır nawqaslar operaciya jolı menen emlenbekte.

Mine usınday payızlı hám bereketli kúnlerde mámleketimiz kóleminde iftarlıq ilajların ótkeriw de jaqsı dástúrimizge aylandı.

Álbette, bulardıń barlıǵı jámiyetimizde insan qádirin ulıǵlaw, tınıshlıq hám ulıwma milliy birlik ortalıǵın bekkemlewge xızmet etpekte. Búgingi iftarlıq máresiminde elimizdegi túrli millet hám diniy konfessiyalardıń wákilleri qatnasıp atırǵanı da sonnan derek beredi.

Házirgi oǵada qáwipli zamanda tınıshlıq qanshelli ullı hám biybaha jemis ekenin, 38 millionnan aslam xalqımızdıń birden-bir xalıq, tatıw bir shańaraq bolıp jasap atırǵanı eń úlken baylıǵımız ekenin jáne de tereń sezinbektemiz.

Dógeregimizde Ózbekstandaǵı diplomatiyalıq korpus wákilleriniń de qatnasıp atırǵanın biz dinimizdiń gumanistlik hám keńpeyillik qádiriyatlarına, mámleketimizdiń ashıq-aydınlıq siyasatına húrmet-itibar belgisi sıpatında qabıl etemiz hám olarǵa shın júrekten tileklerimizdi bildiremiz.

Qádirli watanlaslar!

Búgingi Oraza Ramazan kúninde hámmemiz jáne bir shın mánisinde tariyxıy waqıyaǵa qatnasıp atırmız. Xalqımızdıń aqıl-parasatı, pidákerlik miyneti menen qurılǵan ullı hám biybaha kompleks – Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayınıń rásmiy ashılıw máresimin ótkermektemiz.

Qanshadan qansha ata-babalarımızdıń arzıw-niyetleri, ármanları ámelge asqan mine usınday umıtılmas kún menen, haqıyqıy ilim-aǵartıwshılıq bayramı menen bársheńizdi shın kewlimnen qutlıqlayman.

Mámleketimizdiń úsh mıń jıllıq dańqlı tariyxı hám bay mádeniyatınıń, Jańa Ózbekstan imkaniyatlarınıń jarqın aynası bolǵan bul biytákirar hám ullı kompleks bárshemizge, pútkil xalqımızǵa múbárek bolsın!

Húrmetli doslar!

Biz elimizde rawajlanǵan mámleket, erkin jámiyet tiykarın jaratıw ushın, bárinen burın, ilim hám ilim, bilimlendiriw hám jáne bir márte bilimlendiriw, degen ullı maqsetti turmısımızǵa engizbektemiz. Sebebi, muqaddes dinimiz de bizdi bárqulla ilim hám aǵartıwshılıqqa shaqıradı. Sonıń ushın, Islam civilizaciyası orayınıń Ulıǵbek dárwazasınıń aldına Quranı kárimniń “Iqra!” – yaǵnıy, “Oqı!” degen múbárek ayatın mórlep qoydıq. Bul ilahiy sózlerdiń negizinde islam dininiń tiykarǵı mánis-mazmunı jámlengen, desek, áyne haqıyqattı aytqan bolamız.

Xabarıńız bar, bunnan toǵız jıl aldın usı kompleksti qurıw haqqında arnawlı qarar qabıl etip, ámeliy jumıslardı basladıq. Birlesken Milletler Shólkemi Bas Assambleyasınıń 72-sessiyasında járiyalanǵan bul iygilikli baslamamız dúnya jámiyetshiligi, ásirese, islam jámiyetshiligi tárepinen qollap-quwatlandı.

Biz bul hár tárepleme úlken joybardı ámelge asırıw ushın asıqpadıq, jeti emes, jetpis márte oylap, uzaqtı gózlep, tınımsız izlendik. Aqırında, áyyemnen Tashkenttiń ruwxıy orayı bolıp kelgen Házireti Imam kompleksi janında, kórip turǵanıńızday, biytákirar arxitekturaǵa, haqıyqıy milliy ruwx hám milliy kóriniske iye bolǵan shıǵısqa tán qalasha qurıldı.

Bul Orayda Ózbekstannıń áyyemgi tariyxı hám civilizaciyasınıń dúrdanaların bir waqıttıń ózinde birden-bir aǵartıwshılıq mákanda kóriw, sol tiykarda ózbek xalqınıń intellektuallıq hám mádeniy potencialın ayqın ańlaw múmkin.

Bul jer menen tanısqan hár bir adam, xalqımız, ásirese, jaslarımız islam dininiń gumanistlik mánisin ańlap jetedi, óziniń qanday ullı miyras iyesi ekenin sezinip, kewli maqtanıshqa toladı.

Húrmetli ánjuman qatnasıwshıları!

Ázelden túrli civilizaciya hám mádeniyatlar tutasqan aymaqta jaylasqan elimizdiń diyarı Ullı jipek jolınıń rawajlanıwında áhmiyetli orın iyelegen. Áyyemgi diyarımız islamǵa shekemgi dáwirde de ilim, aǵartıwshılıq orayı sıpatında dańqqa erisken. Áyyemgi Túrkstan úlkesine islam dini kirip kelgennen keyin, bul jerde hádis hám kalom ilimi, musılman huqıqı, sufizm boyınsha iri mektepler qáliplesti, onlaǵan ullı alımlar jetilisip shıqtı.

Anıq hám tábiyǵiy ilimler tarawında óz oylap tabıwları menen dúnyanı tań qaldırǵan ullı ilimpazlarımızdıń shıǵarmaları da islam ortalıǵınıń qushaǵında payda bolǵan. Dúnyaǵa belgili bul kitaplar “Bismillahir rahmanir rahim”, degen ilahiy sózler menen baslanǵanı olardıń muqaddes dinimizden ilham hám kúsh alıp jaratılǵanın bildiredi. Tek ǵana elimiz emes, al sheksiz regionımızdıń ruwxıy múlki bolǵan mine usınday biybaha baylıqtı tereń úyreniw hám dúnya kóleminde úgit-násiyatlaw maqsetinde onı Islam civilizaciyası, degen at penen birlestiriwge qarar ettik.

Álbette, házirgi qıyın hám awır sharayatta bunday iri kompleksti eń joqarı zamanagóy talaplar dárejesinde jaratıw ańsat bolǵan joq.

Biz Oraydıń qurılısın ilimiy izertlew hám izleniw jumısları menen birge alıp bardıq. Ótken dáwirde áyyemgi miyrasımızǵa baylanıslı, bizge ulıwma belgisiz bolǵan qanshadan-qansha siyrek ushırasatuǵın maǵlıwmatlardı ashıp berdik.

Xalıqaralıq ekspertler tán alǵanınday, búgin Ózbekstanda islam civilizaciyası miyrasın úyreniw hám úgit-násiyatlaw boyınsha ózine tán úlken ilimiy mektep jaratıwǵa eristik. Qanday úlken imkaniyatlarımız, intellektuallıq potencialımız bar ekenligin dúnyaǵa kórsete aldıq.

Bul menen qanshelli maqtansaq arzıydı.

Bul siyrek ushırasatuǵın kompleks derlik 10 gektar aymaqta jaylasqan bolıp, imarattıń ulıwma paydalanıw maydanı 50 mıń kvadrat metrdi quraydı. Bul jerde “Ózbekstan úlkesinde islamǵa shekemgi dáwir”, “Birinshi hám Ekinshi Renessans”, “Jańa Ózbekstan – Úshinshi Renessans tiykarı” sıyaqlı ekspoziciya zalları bar.

Álbette, olardıń hár biri haqqında uzaq aytıw múmkin.

Muzey ekspoziciyasın qáliplestiriw hám bayıtıw boyınsha da úlken jumıslar islendi. Ótken jıldıń ózinde 1,5 mıńnan aslam eksponat, sonıń ishinde, 800 ge shamalas áyyemgi qoljazba, arxeologiyalıq tabılma hám tariyxıy kartalar ekspoziciyaǵa jaylastırılǵanı da sonnan derek beredi.

Házirgi waqıtta sırt el aukcion úyleri, iri kollekcioner hám art dilerler menen birge islesiw ornatılıp, 743 eksponattıń original, yaǵnıy, túp nusqaları elimizge alıp kelindi.

Bunday isler burın tariyxımızda bolmaǵan edi.

Bul eksponatlardıń hár biri – ullı ótmishimiz hám mádeniyatımız, milliy ózligimiz tımsalı ekenin atap ótiw kerek. Olardıń barlıǵı zaman sınaǵınan mártlershe ótip kiyatırǵan xalqımız, milletimizdiń sana-sezimi, dóretiwshilik miyneti, biybaha sheberligi haqqında sóz etedi.

Tariyx tilge kirgen, tariyxtan sabaq alınǵan jerde, álbette, bilim hám aǵartıwshılıq, rawajlanıw hám ádillik boladı. Hesh qashan tuwrı joldan adaspaydı!

Oraydıń tiykarǵı zalı, aytıw kerek bolsa, qálbi – bul muqaddes Quran zalı ekenligine gúman joq. Bul jerde dúnyadaǵı eń áyyemgi 6 Quranı kárimniń biri bolǵan ullı Usman Mushafi búgin óziniń joqarı statusına múnásip abıraylı orın taptı.

Sonday-aq, bul zalda túrli dáwirlerge tiyisli siyrek ushırasatuǵın Quran qoljazbaları da jámlengen. Usı múbárek kúnde bárshemiz, Qudaydıń inayatı menen, mine usınday biybaha hám muqaddes Usman Quranınıń ilahiy sharapatı menen elimiz bárqulla tınısh-tatıw bolsın, turmısımız qut-bereketke tolı bolsın, dep pátiya etemiz.

Qádirli doslar!

Islam civilizaciyası orayına 2025-jıldıń ózinde mıńlaǵan sırt elli miymanlardıń kelgenligi onıń házirden-aq dúnya kóleminde úlken qızıǵıwshılıq hám itibar oyatıp atırǵanın tastıyıqlaydı. Miymanlar arasında bir qatar mámleketlerdiń prezidentleri, parlament hám húkimet basshıları, deputatlar, senator hám lordlar, ministrler hám elshiler, ilim hám jámiyetlik ǵayratkerler, diniy shólkemlerdiń basshıları bar ekenligin atap ótiw kerek.

Oraydı joybarlastırıw, qurıw hám zamanagóy málimleme texnologiyaları menen úskenelewde Franciya, Qıtay, Ullı Britaniya, AQSh, Birlesken Arab Ámirlikleri, Rossiya, Túrkiya, Germaniya, Ispaniya, Italiya, Malayziya, Ázerbayjan, Saudiya Arabstanı, Hindstan, Oraylıq Aziya mámleketleri hám basqa da bir qatar mámleketlerden joqarı mamanlıqtaǵı qánigeler de belsene qatnastı.

Bul kompleksti qurıwǵa múnásip úles qosqan joybarlawshı hám qurılısshılarǵa, sheber injenerler, ilimpaz hám ulamalarǵa, sırt elli birge islesiwshiler hám ekspertlerge, sonıń ishinde, Ózbekstan mádeniy miyrasın úyreniw, saqlaw hám ǵalaba en jaydırıw boyınsha pútkil dúnya júzilik jámiyetiniń aǵzalarına, barlıq pidayı insanlarǵa shın júrekten minnetdarshılıq bildiremen.

Bunday iri hám quramalı mádeniy obektti qurıwda qáwenderlik járdemin kórsetken jergilikli hám sırt elli isbilermenler, mádeniyat hám sport ǵayratkerlerine ayrıqsha raxmet aytaman. Atap aytqanda, birinshiler qatarında baslama kórsetip, zárúr qarjı, ideya hám siyrek ushırasatuǵın tariyxıy eksponatlar usınǵanı ushın húrmetli watanlasımız, belgili mecenat hám biznesmen Alisher Burhonovich Usmonovqa shın júrekten minnetdarshılıq bildiremen.

Xalqımız bunday ullılıq, saqawat hám itibardı joqarı qádirleydi.

Bul ullı iske qosqan úlesińizdi hesh qashan umıtpaymız.

Úlken raxmet Sizge!

Áziz watanlaslar!

Islam civilizaciyası orayın qurıwǵa kiriser ekenbiz, men, dúnyanıń qay jerinde bolmasın, tariyxımızǵa tiyisli bir bet qoljazba bolsa da, bir eksponat bolsa da tawıp, elimizge alıp keliwdi árman etken hám usı wazıypanı ortaǵa qoyǵan edim. Mıń shúkir, búgin áne usı maqsetimizge áste-aqırın erisip atırmız. Bul jumıslardı, álbette, dawam ettiremiz.

Dúnyanıń hár qıylı mámleketlerinde saqlanıp atırǵan siyrek ushırasatuǵın qoljazbalardı anıqlaw hám úyreniw ushın jáne xalıqaralıq ilimiy ekspediciyalar shólkemlestiremiz. Bunıń ushın zárúr qarjı hám imkaniyatlardı tabamız. Bul jumıslarǵa jergilikli hám sırt elli ilimpazlar, jetekshi xalıqaralıq ilimiy oraylardı tartamız.

Oraydıń jumısın keń kólemde jolǵa qoyıw maqsetinde bul jerde AYSESKO, IRSIKA, Oksford islam izertlewleri orayı, Franciyadaǵı Temuriyler jámiyeti, TÚRKSAY sıyaqlı xalıqaralıq shólkemler menen birgelikte olar ushın ofis xanaların shólkemlestirdik. Endi olar menen birge islesiwdi kúsheytiw ushın barlıq zárúr sharayatlardı jaratıp beremiz.

Orayda muqaddes dinimizdiń jaqsı qádiriyatların qásterlep saqlap, diniy-aǵartıwshılıq tarawdıń rawajlanıwına múnásip úles qosıp kiyatırǵan Ózbekstan musılmanları mákemesi de óziniń jańa rezidenciyasına iye boldı.

Bul dárgayda islam miyrasın tereń úyreniw, diniy xızmetkerler, imam-xatiblerdiń mamanlıǵın arttırıw, xalıqaralıq birge islesiwdi rawajlandırıw jumısların shólkemlestiriw maqsetke muwapıq, dep oylayman.

Biz jaqın keleshekte BMSh rezidenciyasında Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayı, Imam Buxariy, Imam Termiziy, Imam Maturidiy xalıqaralıq ilimiy-izertlew oraylarınıń prezentaciyaların da ótkeremiz.

Juwmaqlap aytqanda, bul Oray ruwxıy-aǵartıwshılıq baǵdardaǵı jumısımız ushın fundamentallıq baza boladı. Ózbekstan xalıqaralıq islamtanıw akademiyasınıń studentleri joqarı kurslardı usı jerde oqıydı, muǵallim-oqıtıwshılar bolsa óz bilim hám mamanlıǵın arttıradı.

Oray jaslarımız arasınan jańa xorezmiyler, beruniy hám ulıǵbekler, ferǵaniy hám ibn sinolar, buxariy hám termiziyler jetisip shıǵıwı ushın bekkem ruwxıy maydan bolıwı kerek.

Bul – bárshemizdiń iygilikli niyetimiz.

Oray mine usınday óziniń tariyxıy missiyasın joqarı dárejede orınlawı ushın men ilim hám mánawiyat pidayılarına – húrmetli ilimpaz hám izertlewshilerge, shayır hám jazıwshılar, ulamalar, rejissyor hám xudojnikler, jurnalistler, dóretiwshi jaslarımızǵa múrájat etpekshimen:

Islam civilizaciyası orayında jıynalǵan hár bir eksponat qanday biybaha baylıq ekenin sizler hámmeden jaqsı túsinesiz. Olardı úgit-násiyatlaw, xalqımızǵa, dúnyaǵa tanıtıwda da, bárinen burın, sizlerge súyenemiz.

Bul teńsiz baylıqtan ilhamlanıp, sizler jaratatuǵın ilimiy izertlewler, kórkem kitap, kino hám teatr shıǵarmaları, kartina hám kórsetiwler: úsh mıń jıllıq tariyx hám mádeniyattıń óshpes hawazı bolıp dúnyaǵa taralsın!

Jańa Ózbekstandı tınıshlıq, jaqsılıq, bilim hám aǵartıwshılıq diyarı sıpatında dúnyaǵa jırlasın!

Xalqımız, ásirese, jaslarımız ushın tárbiya hám milliy maqtanısh mektebine aylansın!

Húrmetli ánjuman qatnasıwshıları!

Óz dáwirinde Mir Áliysher Nawayı babamız Mırza Ulıǵbektiń ólmes miyrası dúnya turǵanınsha tursın, dep tilek bildirgen edi.

Biziń de arzıw-maqsetimiz sonday: Islam civilizaciyası orayı elimizge, dúnya xalqına hámiyshe biyǵárez xızmet etsin!

Mine, usınday ullı islerdiń dóretiwshisi bolǵan márt hám ullı mártebeli xalqımız hámiyshe aman bolsın!

Muqaddes Ramazan ayında tutıp atırǵan orazalarımız, islep atırǵan ibadatlarımız dárgayında qabıl bolsın!

Jaratqan Iyemiz xalqımızdı, Watanımızdı óz panasında saqlasın!

Bársheńizge úlken raxmet, hámiyshe aman-esen bolıń!