Xalıqtıń márájatları menen islesiw sisteması jańa basqıshqa alıp shıǵıladı

Atap ótilgenindey, mámleketimiz xalqı 38 millionnan astı, sońǵı toǵız jılda xalıqtıń dáramatı eki esege kóbeydi. Xalqımızdıń awırın jeńilletiw, onı oylandırıp atırǵan máselelerge sheshim tabıw boyınsha ministr hám hákimler máhálle dárejesinde isleytuǵın sistema jaratıldı. Bıyılǵı jılı da máhállelerde infrastruktura hám xalıqtıń turmısın jaqsılawǵa 56 trillion sum ajıratılmaqta.

Mámleketimiz basshısı sonsha imkaniyat bola turıp, xalıq kóterip atırǵan máselelerge hámme jerde de óz waqtında sheshim tawıp berilmey atırǵanın kórsetip ótti.
– Bunnan toǵız jıl burın Xalıq qabıllawxanaları shólkemlestirilgende bir maqset qoyılǵan edi: mámleketlik uyımlardı xalıqqa jaqınlastırıw. Durıs, Xalıq qabıllawxanaları óz waqtında nátiyjeli isledi. Biraq bul uyımdı da adamlardıń búgingi talabına say túrde ózgertiw waqtı keldi, – dedi Prezidentimiz.

Májiliste bunnan bılay “Hár bir insan hám shańaraqtıń mashqalasın bilip, waqtında járdem beriwim kerek” degen súren barlıq dárejedegi basshılar jumısında bas qaǵıyda bolıwı shárt ekeni atap ótildi.

Prezidentimiz xalıqtıń múrájatları menen islesiwdiń házirgi jaǵdayın talladı.
Elimizde hár on mıń adamǵa ortasha 319 arza hám shaǵım tuwra kelmekte. Biraq bul kórsetkish Tashkent qalasında 535, Nawayı wálayatında 462, Sırdárya hám Surxandáryada 452, Jizzaqta 430, Qashqadáryada 368, Tashkent wálayatında 350 di quramaqta.

Diyqanabad, Mirabad rayonları, Nawayı, Ahangaran hám Yangier qalalarında hár on mıń xalıqqa tuwra keletuǵın arzalar sanı basqa aymaqlarǵa salıstırǵanda eki esege joqarı ekeni kórsetip ótildi.

Sonday-aq, respublika boyınsha múrájatlar sanı 16 procentke azayǵan bolsa da, Qarawılbazar, Nurata, Kenimex, Topıraqqala rayonları hám Namangan qalasında bul kórsetkish ótken jılǵa salıstırǵanda 50 procentke shekem artqanı kórsetip ótildi. Bir qatar rayon hám qalalarda hákimler hám uyımlardıń juwapkerleri arasında kóshpeli hám jeke qabıllawlar ótkeriwge júzeki qatnas saqlanıp qalıp atırǵanı atap ótilip, bunday qatnas qatań sınǵa alındı.

Ótken jılı Xalıq qabıllawxanalarına hákimlerdiń ózi basshılıq etiwi belgilengen edi. Qaraqalpaqstan, Ándijan, Qashqadárya, Xorezm hám Sırdáryada basshılardıń jeke ózi shuǵıllanǵanı nátiyjesinde múrájatlar 25-30 procentke azayǵanı, xalıq kótergen máselelerdiń 60-70 procenti unamlı sheshilip atırǵanı atap ótildi.

Biraq basqa aymaqlarda bul baǵdarda keskin ózgeris bolmaǵanı kórsetip ótildi. Máselen, Tashkent qalasındaǵı 170 mıń hám Tashkent wálayatındaǵı 110 mıń múrájattıń yarımınan kóbi sheshimin tappaǵan. Surxandárya, Samarqand hám Tashkent qalasında qaytadan múrájatlar kóbeygen.

Usı mánide, Xalıq qabıllawxanalarına kelip túsken múrájatlar óz waqtında sheshilmey, sociallıq tarmaqlarda rezonans keltirip shıǵarǵannan keyin ǵana ilaj kóriliwi xalıqtıń mámleketlik uyımlarǵa bolǵan isenimine unamsız tásir kórsetip atırǵanı atap ótildi.
Májiliste xalıqtan eń kóp múrájatlar jiberilip atırǵan tarawlar hám olarǵa juwapker uyımlardıń jumısı, sonıń ishinde, ishki isler, májbúriy orınlaw, densawlıqtı saqlaw, bántlik, sociallıq qorǵaw, energetika, infrastruktura hám basqa da máseleler dodalandı.

Máselen, ótken jılı aliment penen baylanıslı 70 mıń múrájat kelip túsken. Májbúriy orınlaw byurosı arza túskende óndiriw ilajın kórip atırǵan bolsa da, aliment tólewshiniń rásmiy dáramatı bolmaǵanı ushın múrájatlardıń 30 procenti sheshilmey qalmaqta.

Bul baǵdarda aliment tólewshilerdiń qanshası kásipke iye bola tura jumıssız júrgeni, qanshasın oqıtıw kerek ekenligin tallamay atırǵanı, usı tiykarda bántlik bólimleri hám “máhálle jetiligi” menen tıǵız birge islesiwde jumıs shólkemlestiriw áhmiyetli ekeni atap ótildi.

Shólkemlesken migraciya tiykarında adamlardı oqıtıp, sırt eldegi joqarı dáramatlı jumıs orınlarına jiberiw sisteması jaratılǵan, biraq aliment májbúriyatı bar puqaralar bul imkaniyattan paydalana almaydı. Aliment tólewshilerge de sırt elde islep dáramat tabıwı ushın sharayat jaratıw maqsetinde házirgi waqıtta aliment alıwshınıń huqıqları menen máplerin isenimli támiyinlegen halda hár eki tárep ushın paydalı bolatuǵın ádil mexanizm boyınsha usınıs kirgiziw tapsırıldı.

Ishki isler wákilligindegi máseleler, ásirese, xızmetkerlerdiń turpayı múnásibeti hám tergewdiń sapası boyınsha narazılıq múrájatları kelip túsip atırǵanı atap ótildi. Sistema juwapkerleri bul haqqında eń kóp múrájat kelip túsip atırǵan aymaqlarda profilaktika inspektorları hám tergewshilerdiń kásiplik dárejesin hám qatnas mádeniyatın arttırıw menen sistemalı shuǵıllanıwı, ishki isler uyımların xalıqshıl professional strukturaǵa aylandırıw jumısların kúsheytiw zárúr ekenligi atap ótildi.

Energetika, jol hám suw infrastrukturası boyınsha 2025-jılı jiberilgen múrájatlar 109 mıńnan asqanı aytıldı. Ásirese, Asaka, Shaxrixan, Izbasqan, Pastdarǵom, Shorchi, Denaw, Ǵuzar, Qamashi, Diyqanabad, Sharaf Rashidov rayonları, Samarqand, Namangan, Termiz, Qarshı hám Ándijan qalalarında infrastruktura boyınsha múrájatlar kóbeygen.

Usı jılı bul máselelerdi sheshiw ushın 20 trillion sum ajıratılǵanı, hákimler bul qarjını, bárinen burın, eń kóp shaǵım túsip atırǵan máhállelerge qaratsa, xalıqtıń razılıǵı artıp, múrájatlar sanı azayatuǵını atap ótildi.
“Baslamalı byudjet” baǵdarlaması máhálle xalqınıń awırın jeńilletiwde úlken nátiyje berip atırǵanı atap ótildi. Biraq infrastruktura boyınsha 25 mıń arza kelip túsken 2 mıń máhálle bir márte de bul baǵdarlamada joybar jaylastırmaǵanı kórsetip ótildi. Juwapkerlerge Xalıq qabıllawxanalarına kelgen múrájatlardı tallap, bunday máhállelerge joybar tayarlawda járdem beriw tapsırıldı.

Sonıń menen birge, ayırım ministrlikler hám uyımlar múrájatlarǵa sheshim beriwdiń ornına júzeki juwap beriw menen sheklenip atırǵanı sınǵa alındı. Atap aytqanda, Joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar ministrligi múrájatlardıń 64 procentine, Qurılıs hám turaq jay kommunallıq xojalıǵı tarawında qadaǵalaw inspekciyası 61 procentine, Transport ministrligi 58 procentine ámeliy sheshim bermegen.

Ulıwma, atap ótilgen kemshilikler basqa da ministrlikler hám uyımlar, hákimliklerge de tiyisli ekeni, olar múrájatlar menen islesiwdi tereń tallaw hám juwapkershilik tiykarında shólkemlestiriwi shárt ekeni kórsetip ótildi.

Prezidentimiz múrájatlar menen islesiw sistemasın ózgertiw waqtı kelgenin atap ótip, hákimlikler, ministrlikler hám uyımlarǵa tek ǵana kóterilgen máseleni sheshiw menen sheklenip qalmastan, mashqalanıń kelip shıǵıw sebeplerin tereń úyreniw, múrájatlarǵa alıp kelip atırǵan faktorlardı anıqlap, olardı azaytıw menen sistemalı túrde shuǵıllanıwǵa tapsırma berdi.

Sonlıqtan, Xalıq qabıllawxanaları tek ǵana múrájat qabıl etetuǵın uyım emes, al taraw hám orınlardaǵı mashqalalarǵa olarǵa tiyisli juwapker uyımlardıń itibarın qaratatuǵın, olar menen birgelikte tallaw hám sheshim usınıs etetuǵın orayǵa aylandırılatuǵını belgilendi.

Prezidentimiz jańa sistema qalay islewin Qarshı qalası mısalında túsindirip berdi. Aliment tólewshilerdiń bántligin támiyinlew, aylıqlar keshiktirilip tóleniwiniń aldın alıw, basqarıw servis kompaniyaları jumısı, mámleketlik uyımlardıń xızmetkerleri ústinen shaǵımlar, turaq jay menen támiyinlew, napaqa tayınlaw sıyaqlı máselelerde mánzilli islew jolları hám bul ushın juwapkerler belgilep berildi.

Hár bir arza hám shaǵımdı tereń tallap, juwapkerler kesiminde bólistirip, birinshi yarım jıllıqta Qarshı qalasın múrájatlar menen islesiw boyınsha úlgili aymaqqa aylandırıw tapsırıldı. Bul processte wálayat hákimi, onıń orınbasarları hám aymaqtaǵı shólkemlerdiń basshıları jaqınnan járdem beretuǵını belgilendi.

Ulıwma, barlıq aymaqlar hám 208 rayon-qala hákimlerine Qarshı qalası mısalında kórsetilgen sistemanı nátiyjeli jolǵa qoyıp, adamlardıń awırın jeńilletiw wazıypası qoyıldı. Bul baǵdardaǵı jumıs rejeleri hár ayda jergilikli Xalıq deputatları keńeslerinde tastıyıqlanıp, xalıqqa jetkerip barıladı.

Májiliste Xalıq qabıllawxanalarınıń jumısın bunnan bılay da kúsheytiw boyınsha qosımsha ilajlar belgilendi.
Prezident Administraciyasına hákimler menen birgelikte Xalıq qabıllawxanalarına mashqalalardıń mánisin túsinetuǵın zamanagóy kadrlardı tartıw, múrájatlardı sistemalı tallaw boyınsha óz aldına qadaǵalaw toparınıń jumısın jolǵa qoyıw tapsırıldı.

Prezident Administraciyası Kommunikaciyalar departamenti hár ayda Xalıq qabıllawxanalarına kelip túsken múrájatlardı tallap, ulıwmalastıradı, ministrler hám hákimlerge jetkeredi, orınlanıwın qadaǵalaydı. Adamlardıń keypiyatına tásir etip atırǵan máseleler boyınsha basshılardıń esabatın tıńlap baradı, eń mashqalalı baǵdarlar boyınsha usınıslardı Húkimetke kirgizedi.

Húkimette ministrlikler hám uyımlardıń basshı xızmetkerlerinen ibarat Operativ shtab dúziledi. Kóterilgen máseleler aymaqlar hám tarmaqlar kesiminde orınlarǵa shıqqan halda sheshiledi.
Xalıq qabıllawxanalarına múrájatlardı kórip shıǵıw tártibin buzǵan uyımlarǵa májbúriy kórsetpeler kirgiziw wákilligi beriliwi, múrájatlar menen islesiw boyınsha mámleketlik uyımlardıń reytingi jolǵa qoyılıp, hár altı ayda járiyalanıp barılatuǵını belgilendi.

Múrájatlar menen islesiwde “máhálle jetiligi”niń juwapkershiligi de keskin arttırıladı. Prezident Virtual qabıllawxanasında hár bir máhálle ushın óz aldına kabinet ashıladı, ol jaslar jetekshisi hám máhálle baslıǵı tárepinen júrgiziledi. Olar kelip túsip atırǵan múrájatlardıń sebeplerin úyrenip, kúnlik maǵlıwmatlardı hákimlerge usınıp baradı.

Sonday-aq, múrájatlardı tiykarsız túrde tómengi sistemalarǵa jibergen shólkem basshılarına qatań shara kóriledi, múrájatlar haqqındaǵı nızamshılıq talapların buzǵanı ushın jaza kúsheytiledi.
Prezidentimiz jáne bir áhmiyetli máselege toqtap ótti. Mámleketlik siyasat hám reformalardıń tiykarǵı baǵdarların belgilewde, ministrlikler hám uyımlarda durıs qararlar qabıl etiliwinde, ulıwma, xalıqtıń keypiyatı hám onı oylandırıp atırǵan máselelerdi biliwde múrájatlar menen bir qatarda sociologiyalıq izertlewlerdiń nátiyjeleri de áhmiyetli derek ekeni atap ótildi.

Sol sebepli, bunday izertlewlerdiń kólemin hám sapasın arttırıw zárúr ekenligi kórsetip ótildi. Endi bir mártelik sociallıq sorawlar menen sheklenbey, qay jerde isenim artıp atırǵanı, qay jerde tómenlep atırǵanı, qaysı qararlar ádil, qaysıları adamlarǵa payda keltirmey atırǵanı boyınsha turaqlı monitoring hám tallawlar ótkeriliwi belgilendi.

Prezident Administraciyası Kommunikaciyalar departamenti jáne Strategiyalıq hám regionlararalıq izertlewler institutına aymaq hám tarmaqlar basshıları reytinginiń metodologiyasın islep shıǵıp, tallawlar tiykarında reytingti qáliplestiriw hám turaqlı túrde Prezidentke kirgizip barıw tapsırıldı.

Atqarıw tártibi máseleleri de kórip shıǵılar eken, berilgen hár bir tapsırmanıń real orınlanıw jaǵdayı boyınsha kúndelikli qadaǵalaw ornatıw, juwapkershilikti sezbegen, nemquraydılıqqa jol qoyǵan basshılar haqqında qalıs málimleme kirgizip barıw wazıypası qoyıldı.

Májiliste aymaqlar hám juwapker uyımlar basshılarınıń esabatları tıńlandı.