“Бюрократияни бартараф этиш – 2030 дастури ҳамда “Бюрократиясиз Ўзбекистон” жамоатчилик ташаббуси тўғрисида маълумот

 

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 28 ноябрдаги Ф-68-сон Фармойиши билан тасдиқланган “Бюрократияни бартараф этиш – 2030” дастури доирасида “Бюрократиясиз Ўзбекистон” жамоатчилик ташаббуси ўтказилмоқда.

 

Ташаббусдан кўзланган асосий мақсад — фуқаролар ва тадбиркорлар давлат идораларига мурожаат қилганда дуч келаётган бюрократик тўсиқларни ўрганиш, уларнинг энг долзарбларини саралаш ва амалий ислоҳотларга айлантиришдан иборат.

 

Дастур ҳақида

“Бюрократияни бартараф этиш – 2030” — давлат бошқарувидаги ортиқча маъмурий юкламани камайтириш, хизмат кўрсатиш жараёнларини соддалаштириш ва давлат хизматларини замонавий, қулай ҳамда рақамли шаклга ўтказишга қаратилган тизимли ислоҳот дастуридир.

Дастур доирасида амалдаги жараёнларнинг самарадорлиги баҳоланиб, фуқаролар ва тадбиркорлар учун ортиқча талаблар, самарасиз босқичлар ҳамда вақт ва ресурс талаб қиладиган жараёнлар мақбуллаштирилади. Шу билан бирга, давлат органлари фаолиятини замонавий бошқарув тамойиллари асосида такомиллаштириш чоралари кўрилмокда.

Сўнгги йилларда давлат хизматларини рақамлаштириш бўйича кенг кўламли ишлар амалга ошириб келинаётганига қарамай, давлат бошқарувининг айрим соҳаларида такрорланувчи тартиб-таомиллар, ортиқча ҳужжат талаблари, кўп босқичли келишувлар, қоғозбозлик, идоралараро маълумот алмашинувининг етарли эмаслиги ва хизмат кўрсатиш муддатларининг узоқлиги каби муаммолар сақланиб қолмоқда.

Бундай ҳолатлар фуқаролар ва тадбиркорларнинг вақтини олади, қўшимча харажатларни келтириб чиқаради ҳамда давлат органлари фаолияти самарадорлигига салбий таъсир кўрсатади.

Дастур доирасида ортиқча тартиб-таомиллар бартараф этилади, кераксиз тасдиқ ва келишув босқичлари қисқартирилади, идоралараро маълумот алмашинуви такомиллаштирилади. Шунингдек, хизматларни рақамлаштириш, хизмат кўрсатиш муддатлари ва харажатларини камайтириш, давлат органлари фаолияти самарадорлигини баҳолаш механизмларини жорий этишга алоҳида эътибор қаратилмокда.

 

Дастур кимларга қаратилган?

Дастур, аввало, давлат хизматларидан фойдаланувчи фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари учун амалий натижа беришга йўналтирилган.

Унда, хусусан:

фуқаролар кўп фойдаланадиган давлат хизматлари ва жараёнлар;

тадбиркорлик субъектлари фаолияти учун муҳим бўлган хизматлар;

бир нечта давлат органлари иштирок этадиган мураккаб маъмурий жараёнлар

устувор йўналишлар сифатида кўриб чиқилади.

Бу жараёнда жамоатчилик фикри муҳим аҳамият касб этади. Чунки кундалик ҳаётдаги ортиқча ҳужжат, узоқ кутиш, такрорий мурожаат ёки мураккаб тартиб-таомилларни бевосита шу хизматлардан фойдаланаётган фуқаролар ва тадбиркорлар яхши билади.

Шу боис дастур доирасида жамоатчиликнинг амалий таклифларини жалб этиш, энг долзарб муаммоларга самарали ечимлар ишлаб чиқиш ва уларни тизимли ислоҳотларга йўналтиришга алоҳида эътибор қаратилади.

 

Ташаббус қандай ўтказилади?

Ташаббус 2026 йил 21 сентябрдан 20 ноябргача давом этади. Ушбу даврда фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари  murojaat.byurokratiyasiz2030.uz электрон платформаси орқали ўзи дуч келган бюрократик тўсиқ ҳақида таклиф юбориши мумкин.

Ҳар бир таклифда муаммонинг аниқ тавсифи, унинг оқибати ёки вақт ва ресурс йўқотиши, амалий ечим ҳамда имконият бўлса, тасдиқловчи далиллар кўрсатилиши лозим.

 

Таклифлар қандай баҳоланади?

Келиб тушган таклифларни соҳа экспертлари томонидан баҳоланади ва тасдиқланган таклифлар амалиётга жорий этилади.

Жараённинг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш мақсадида танлов натижалари ва статистик маълумотлар реал вақт режимида акс этувчи платформа орқали жамоатчиликка тақдим этиб борилади.

 

Ташаббус натижасида қуйидагилар кутилмоқда:

давлат органлари кесимида энг долзарб бюрократик жараёнлар харитаси шакллантирилади;

тезкор ҳал этиш мумкин бўлган масалалар бўйича тегишли қарорлар қабул қилинади;

норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга ўзгартиришлар киритиш ва давлат хизматларини рақамлаштириш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқилади;

энг устувор таклифлар “Бюрократияни бартараф этиш – 2030” дастурининг йиллик режаларига киритилади.

 

«Бюрократиясиз Ўзбекистон” жамоатчилик ташаббусини ташкил этиш ва ўтказиш концепцияси

 

I. Умумий қоидалар

 

1. Мазкур Концепция Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ривожланиш ва режалаштириш бўйича Мувофиқлаштирувчи кенгаши йиғилишининг 2026 йил 8 майдаги 14-сон баёни 1-иловаси 11-банди ижросини таъминлаш, давлат органлари ва ташкилотлари фаолиятида мавжуд бюрократик тўсиқларни фуқаролар, тадбиркорлик субъектлари ва жамоатчилик иштирокида аниқлаш, уларни таҳлил қилиш, устуворлигини белгилаш ҳамда бартараф этиш бўйича ташкилий-ҳуқуқий механизмларни белгилайди.

2. Концепция “Бюрократиясиз Ўзбекистон” жамоатчилик ташаббусини  механизмининг икки изчил босқичини тартибга солади: 2026 йил август–сентябрь ойларидаги Ташкилий тайёргарлик босқичини ҳамда 2026 йил 21 сентябрь – 20 ноябрь оралиғидаги жамоатчилик ташаббуси давридаги жараённи — иштирокчилари, босқичлари, баҳолаш тизими, мукофотлаш тартиби, ташкилий масъулияти, молиявий ва техник таъминоти, шунингдек кутилаётган натижаларини белгилайди.

3. Жамоатчилик ташаббусининг моҳияти — давлат хизматлари ва тартибга солиш жараёнларидаги ортиқча маъмурий юк, ҳужжатбозлик, такрорий талаблар ва кечикишларни бевосита улар билан тўқнаш келадиган фуқаролар ҳамда тадбиркорлик субъектларидан йиғилган далилларга асосланган ҳолда оммавий, очиқ ва ташаббус асосида аниқлаш, экспертлар томонидан баҳолаш ва энг устувор таклифларни амалий ислоҳотларга айлантиришдан иборатдир.

4. Мазкур механизм Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Бюрократияни бартараф этиш — 2030» дастури (Ф-68-сон фармойиш) билан бевосита боғлиқ бўлиб, унинг доирасида давлат бошқарувини соддалаштириш, идоралараро тўсиқларни камайтириш ва давлат хизматлари сифатини оширишга қаратилган ислоҳотларни жамоатчилик иштирокида амалга оширишнинг амалий воситаси ҳисобланади.

5. Фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг иштироки давлат ислоҳотлари самарадорлигини оширишнинг муҳим шарти бўлиб, у орқали назарий тахминлар эмас, балки кундалик амалиётда реал мавжуд бўлган бюрократик тўсиқлар тизимли равишда аниқланади ҳамда ислоҳот жараёнига киритилади.

6. Ушбу механизм орқали давлат органларидаги реал бюрократик тўсиқларни аниқлаш ва бартараф этиш зарурати қуйидагилар билан изоҳланади: ислоҳотларга идоравий жавоб суст бўлиб қолаётганлиги, реал муаммоларнинг тизимли аниқланмаслиги ҳамда аҳолидан қайта алоқа (feedback) механизмининг етарли йўлга қўйилмаганлиги.

7. Концепцияда қўлланиладиган асосий тушунчалар:

— Жамоатчилик ташаббуси — 2026 йил 21 сентябрь куни расман эълон қилинадиган ва 20 ноябрь куни якунланадиган, фуқаролар ва тадбиркорлар иштирокида бюрократик тўсиқларни аниқлаш ва ечим таклифларини йиғишга қаратилган умумхалқ очиқ танлови;

— «ариза (таклиф)» — иштирокчи томонидан расмий электрон платформа орқали тақдим этилган, аниқ бюрократик тўсиқ тавсифи ва ечим таклифини ўз ичига олган мурожаат;

— «эксперт баҳолаш» — белгиланган мезонлар асосида Баҳолаш комиссияси (эксперт гуруҳлари) томонидан аризаларни баҳолаш жараёни;

— «public dashboard» — жараённинг очиқлигини таъминловчи, статистика ва ҳолатни реал вақтда акс эттирувчи онлайн таҳлилий панель;

— «Лойиҳа офиси» — Zero Bureaucracy лойиҳа офиси, Public Challenge жараёнини амалий ташкил этувчи тузилма;

— «Баҳолаш комиссияси» — келиб тушган таклифларни холис, профессионал ва ҳар томонлама баҳолаш мақсадида давлат органлари, лойиҳа офиси ҳамда ихтисослашган жамоатчилик ва мустақил ташкилотлардан ташкил топган экспертлар гуруҳи.

 

II. Мавжуд ҳолат ва асосий муаммолар

 

8. Олиб борилган дастлабки таҳлил давлат хизматлари кўрсатиш ва тадбиркорлик фаолиятини тартибга солиш соҳасида қуйидаги тизимли муаммолар мавжудлигини кўрсатмоқда:

— давлат хизматларини олишда ортиқча ҳужжат, бланк ва шаклларнинг талаб қилиниши;

— бир хил маълумотнинг бир нечта идора томонидан такрор-такрор сўралиши, идоралараро ахборот алмашинуви етарли даражада йўлга қўйилмаганлиги;

— тадбиркорлик субъектлари учун лицензия, рухсатнома, сертификатлаш, ҳисобот ва текширув жараёнларидаги ортиқча ва зиддиятли талаблар;

— корхона очиш ва фаолият юритиш учун кўп сонли ҳужжатлар тўплаш, рухсатнома олиш муддатларининг чўзилиши;

— навбатсиз кўрсатилиши лозим бўлган хизматларда фуқароларни навбат кутишга мажбур қилиш;

— фуқаролар мурожаатлари ва реал ҳаётий муаммоларнинг ислоҳот жараёнига етарли даражада киритилмаётгани;

— давлат органлари томонидан ички бюрократияни қисқартиришга нисбатан суст ва формал ёндашув;

— рақамлаштириш орқали соддалаштириш мумкин бўлган жараёнларнинг ҳамон қоғоз шаклда сақланиб қолаётгани.

9. Кўрсатилган муаммолар фуқаролар ва тадбиркорлар учун вақт, молиявий харажат ва ресурс йўқотилишига, давлат органларига бўлган ишончнинг пасайишига ҳамда коррупциявий хатарларнинг сақланиб қолишига олиб келмоқда. Уларни тизимли ва далилларга асосланган тарзда аниқлаш умумхалқ иштирокини талаб этади.

 

III. Асосий вазифалар

 

12. Концепциянинг мақсадига эришиш учун қуйидаги асосий вазифалар белгиланади:

— фуқаролар ва тадбиркорлар дуч келаётган бюрократик тўсиқларни тизимли равишда аниқлаш ва ҳужжатлаштириш;

— бюрократик муаммолар бўйича ягона электрон маълумотлар базасини шакллантириш ва юритиш;

— давлат органлари кесимида муаммоларнинг харитасини (mapping) яратиш;

— тақдим этилган таклифларни Баҳолаш комиссияси томонидан ҳуқуқий, иқтисодий, техник ва ижтимоий таъсир нуқтаи назаридан баҳолаш;

 

IV. Иштирокчилар, Баҳолаш комиссияси таркиби ва уларнинг роли

 

13. Жамоатчилик ташаббусини ташкил этиш, ўтказиш ва таклифларни баҳолашда қуйидаги иштирокчилар жалб этилади ҳамда уларнинг роли қуйидагича белгиланади:

 

А. Доимий ва стратегик ташкилотчилар (Асосий таркиб)

Стратегик ривожланиш ва ислоҳотлар агентлиги (кейинги ўринларда - Агентлик):

— Жамоатчилик ташаббуси жараёнини умумий стратегик мувофиқлаштириш;

— Вазирлик ва идоралар фаолиятини мувофиқлаштириш ва уларга топшириқлар бериш;

— Якуний ҳисоботни раҳбариятга белгиланган тартибда киритиш.

Zero Bureaucracy лойиҳа офиси:

— Методология, ариза шакли ва баҳолаш мезонларини ишлаб чиқиш;

— Аризаларни қабул қилиш, гуруҳлаш, дастлабки техник фильтрлаш ва саралаш;

— Баҳолаш комиссияси ва унинг ихтисослашган эксперт гуруҳлари фаолиятини ташкил этиш ва котибиятини юритиш;

Адлия вазирлиги:

— Тақдим этилган таклифларни ҳуқуқий экспертизадан ўтказиш;

— Амалдаги ортиқча, зиддиятли ва бюрократик нормаларни аниқлаш.

 

Б. Баҳолаш комиссиясига жалб этиладиган жамоатчилик ва мустақил ташкилотлар

Портал орқали келиб тушган аризаларни холис баҳолаш, аҳоли ва тадбиркорлар дуч келаётган реал тизимли муаммоларни тўғри таҳлил қилиш мақсадида Баҳолаш комиссияси таркибига қуйидаги ихтисослашган оммавий ва жамоатчилик ташкилотлари жалб этилади:

— Савдо-саноат палатаси (ССП) — Тадбиркорлик йўналиши бўйича таклифларни баҳолашда иштирок этади. Лицензиялаш, рухсат бериш ва ҳисобот юкини камайтириш бўйича таклифларнинг иқтисодий самарадорлиги ва бизнес муҳитга таъсирини баҳолайди.

— Бизнес-омбудсман (Тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил) — Давлат органлари томонидан тадбиркорлар фаолиятидаги ортиқча текширувлар, маъмурий тўсиқлар ва тизимли қонунбузилишларни баҳолаш ҳамда уларни бартараф этиш ечимларининг ҳаётийлигини кўриб чиқади.

— «Юксалиш» умуммиллий ҳаракати — Фуқаролар йўналиши бўйича келиб тушган таклифларни баҳолайди. Бюрократик тўсиқларнинг аҳоли кундалик ҳаётига таъсири, ижтимоий долзарблиги ва жамоатчилик фикри нуқтаи назаридан ёндашади.

— «Тараққиёт стратегияси» маркази» — Давлат дастурлари ва стратегик ислоҳотлар ижроси доирасида таклифларни таҳлилий ва социологик жиҳатдан баҳолайди, давлат бошқаруви самарадорлигини ошириш мезонларини назорат қилади.

— Рақамли технологиялар вазирлиги — Рақамлаштириш, идоралараро электрон маълумот алмашинуви, OneID интеграцияси ва My.gov.uz платформаси орқали соддалаштириш мумкин бўлган таклифларнинг техник жиҳатдан амалга оширилиши мумкинлигини баҳолайди.

 

В. Бошқа иштирокчилар

Вилоятлар, Тошкент шаҳар ва Қорақалпоғистон Республикаси ҳокимликлари (Вазирлар Кенгаши):

— Ҳудудларда кенг қамровли ахборот кампаниясини ташкил этиш;

— Маҳаллий ва ҳудудий даражадаги бюрократик муаммоларни йиғишга кўмаклашиш;

— Ҳудудий ғолиблар ва маҳаллий аҳамиятга молик таклифларни саралашда иштирок этиш.

Оммавий ахборот воситалари, блогерлар ва жамоатчилик институтлари:

— Аҳолини жамоатчилик ташаббуси мақсади ва тартиби ҳақида хабардор қилиш;

— Жараённинг очиқлиги, шаффофлиги ва Баҳолаш комиссияси ишини жамоатчиликка ёритиш;

— Энг долзарб муаммоларни кенг муҳокамага олиб чиқиш.

Фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари:

— Бюрократик тўсиқлар ҳақида расмий платформа орқали ариза (таклиф) киритиш;

— Муаммони тасдиқловчи аниқ далилларни тақдим этиш ва амалий ечим таклиф қилиш.

14. Иштирок икки алоҳида йўналишда амалга оширилади:

— Фуқаролар: Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ўзлари бевосита дуч келган ёки кузатган бюрократик муаммоларни (давлат хизматлари, соғлиқни сақлаш, таълим, маҳаллий идоралар ва ҳ.к.) тавсифлайди ва ечим таклиф этади;

— Тадбиркорлар: якка тартибдаги тадбиркорлар, МЧЖ, АЖ ва бошқа тижорат субъектлари тадбиркорлик фаолиятига тўсқинлик қилувчи тартибга солиш, лицензиялаш, текширув ва рухсатнома жараёнлари билан боғлиқ муаммоларни тавсифлайди.

 

V. Баҳолаш комиссиясининг ишчи тузилмаси ва баҳолаш тартиби

 

16. Баҳолаш протоколи: Комиссия аъзолари аризаларни платформанинг «Эксперт баҳолаш панели» орқали масофавий ва холис (заруратга кўра анонимлаштирилган ҳолда) баҳолайдилар ва ўз изоҳларини киритадилар. Баҳолаш натижасида аризалар автоматик равишда “Тезкор ҳал этиладиган”, “Норматив ўзгартириш талаб қиладиган” ва “Рақамлаштириш лозим бўлган” тоифаларга сараланади.

 

VI. Жамоатчилик ташаббусини ўтказиш босқичлари

 

17. Жараён икки даврга бўлинади: (1) 2026 йил 1 августдан – 19 сентябрь оралиғидаги тайёргарлик босқичи, унда фақат давлат органлари ва Лойиҳа офиси ички ишларни амалга оширади ва жамоатчилик иштирок этмайди; ҳамда (2) 2026 йил 21 сентябрь –
20 ноябрь оралиғидаги жамоатчилик учун очиқ даври, унда фуқаролар ва тадбиркорлар бевосита иштирок этади. Қуйида ҳар бир босқич бўйича аниқ ва бир-бирига зид бўлмаган муддатлар келтирилган (1-ИЛОВА жадвали ушбу муддатларга мутаносиб ҳолга келтирилди):

ТАЙЁРГАРЛИК БОСҚИЧИ (жамоатчилик иштирок этмайди)

1-босқич. Ташкилий тайёргарлик (2026 йил 1–30 август)

Масъул: Zero Bureaucracy лойиҳа офиси, Агентлик.

Концепция лойиҳасини ишлаб чиқиш, Баҳолаш комиссияси таркиби ва ишчи гуруҳларини шакллантириш ҳамда тасдиқлаш; ариза шакли, баҳолаш мезонлари ва методологияни тайёрлаш; молиялаштириш манбаларини аниқлаш.

2-босқич. Техник тайёргарлик (2026 йил 31 август – 19 сентябрь)

Масъул: Zero Bureaucracy лойиҳа офиси.

Расмий веб-платформада таклиф йўллаш функциясини (murojaat.byurokratiyasiz2030.uz) ишга тушириш; эксперт баҳолаш панелини тайёрлаш; платформа хавфсизлигини синаш; ахборот кампанияси режасини якунлаш.

3-босқич. Public Challenge расман эълон қилиниши (2026 йил 21 сентябрь)

Масъул: Агентлик, МТРК, ОАВ ҳамкорлари.

Расмий эълон матни кенг оммалаштирилади, вазирлик ва идоралар сайтларида баннерлар жойлаштирилади. Мукофотлар, баҳолаш мезонлари ва Баҳолаш комиссияси таркиби очиқ эълон қилинади.

4-босқич. Ариза ва таклифларни қабул қилиш ҳамда дастлабки гуруҳлаш (2026 йил
21 сентябрь – 20 ноябрь)

Масъул: Лойиҳа офиси.

Аризалар белгиланган йўналишлар (давлат хизматлари, лицензиялаш, ҳисобот юки, ортиқча маълумотномалар ва ҳ.к.) бўйича электрон платформа орқали қабул қилинади. Ҳар бир аризада муаммо тавсифи, етказилган зарар/вақт йўқотиши, ечим таклифи ва далиллар (скриншот, ҳужжат ва б.) бўлиши шарт. Шу давр мобайнида тушаётган аризалар автоматик равишда соҳалар ва идоралар кесимида гуруҳланиб, спам ва асосланмаган мурожаатлар тарзда фильтрланади — бу якуний саралашни тезлаштириш учун амалга оширилади.

5-босқич. Якуний саралаш босқичи (2026 йил 21–30 ноябрь)

Масъул: Лойиҳа офиси.

Ариза қабул қилиш ёпилгандан сўнг, 4-босқичда гуруҳланган аризалар бўйича якуний техник текшириш ва тегишли эксперт қуйи гуруҳларига расман йўналтириш амалга оширилади. Бу мустақил қўшимча “саралаш” даври эмас, балки 4-босқичда бошланган жараённинг якуний фазасидир.

6-босқич. Эксперт баҳолаш (2026 йил 1–20 декабрь)

Масъул: Баҳолаш комиссияси (Лойиҳа офиси, Адлия вазирлиги, Агентлик, ССП, Бизнес-омбудсман, «Юксалиш», «Тараққиёт стратегияси», Рақамли технологиялар вазирлиги).

Аризалар белгиланган мезонлар асосида уч эксперт гуруҳи кесимида баҳоланиб, ҳар икки йўналиш (фуқаролар ва тадбиркорлар) бўйича алоҳида рўйхат шакллантирилади.

7-босқич. Якуний натижаларни шакллантириш ва тақдирлаш (2027 йил апрель)

Масъул: Агентлик, Лойиҳа офиси, Адлия вазирлиги.

Энг юқори баҳоланган таклифлар рўйхати тузилади, давлат органлари кесимида муаммолар харитаси шакллантирилади, масъул вазирликлар кесимида Чора-тадбирлар режаси тайёрланиб раҳбариятга киритилади. Энг яхши таклиф йўллаганлар тантанали равишда тақдирланади.

 

VIII. Мукофотлаш ва рағбатлантириш тартиби

 

18. Жамоатчилик ташаббуси ғолибларини рағбатлантириш “Бюрократияни бартараф этиш – 2030” миллий мукофот танловини ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга асосан амалга оширилади.

 

IX. Кутилаётган натижалар

 

23. Жамоатчилик ташаббуси якунида қуйидаги аниқ натижаларга эришиш кутилади:

— Камида 1000 та реал бюрократик муаммо бўйича далилларга асосланган маълумотлар базаси шакллантирилади;

— Баҳолаш комиссияси томонидан энг оғир бюрократик тўсиқлар харитаси яратилиб, давлат органларига амалиётга татбиқ этиш учун тақдим этилади;

— Тезкор ҳал этиладиган масалалар бўйича алоҳида қарорлар қабул қилинади;

— Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга ўзгартиришлар пакети ва давлат хизматларини рақамлаштириш бўйича амалий Чора-тадбирлар режаси ишлаб чиқилади;

— Энг устувор таклифлар «Бюрократияни бартараф этиш — 2030» дастурининг йиллик режасига киритилади ва ижроси устидан доимий мониторинг ўрнатилади.