Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги "Ўзархив" Агентлиги

“Ўзархив” агентлиги Ахборот хизмати раҳбари Анваржон Алиевнинг 2026 йил 26 майдаги “Шажара” ахборот тизими” мавзусидаги

БРИФИНГИ

Ассалому алайкум ҳурматли юртдошлар.

Бугунги брифингда аҳолига кўрсатилиши режалаштирилаётган янги ва долзарб давлат хизматларидан бири - оила шажарасини шакллантириш хизмати ҳақида, яъни “ШАЖАРА” ахборот тизими ҳақида маълумот берамиз.

Сўнгги йилларда мамлакатимизда архив соҳасини рақамлаштириш, давлат хизматларини соддалаштириш ва аҳоли учун қулай электрон хизматларни жорий этиш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Ана шу жараёнларнинг муҳим йўналишларидан бири - фуқароларнинг ўз аждодлари, қариндошлик ришталари ва оила тарихи ҳақида ишончли архив маълумотларини олиш имкониятини яратишдан иборат.

Шу мақсадда “Оила шажарасини тузиш” бўйича давлат хизмати йўлга қўйилмоқда.

Мазкур хизмат орқали фуқаролар ўз авлодлари ҳақидаги маълумотларни давлат архивлари, фуқаролик ҳолати далолатномалари ёзувлари ва бошқа расмий манбалар асосида аниқлаш имконига эга бўладилар.

Хизмат Ўзбекистон Миллий архиви томонидан Давлат хизматлари марказлари, Ягона интерактив давлат хизматлари портали ҳамда махсус “Шажара” ахборот тизими орқали кўрсатилади.

Фуқаролар давлат хизматидан икки усулда фойдаланишлари мумкин:

-  Давлат хизматлари марказларига шахсан мурожаат қилиш орқали;

-  электрон шаклда ЯИДХП ёки “Шажара” ахборот тизими орқали.

Электрон мурожаатлар куну тун, яъни 24 соат давомида қабул қилиниши аҳоли учун янада катта қулайлик яратади.

Мурожаат жараёнида фуқаролар махсус электрон сўровномани тўлдирадилар ҳамда мавжуд ҳужжатларни PDF, PNG ёки JPEG форматларида илова қилишлари мумкин. Зарур ҳолларда нотариал тасдиқланган ишончнома асосида учинчи шахс ҳам мурожаат қилиши мумкин.

Шунингдек, мурожаатларни тасдиқлашда замонавий идентификация воситалари - электрон рақамли имзо, Мобил-ID, дактилоскопия каби механизмлардан фойдаланиш имконияти яратилган.

Ариза келиб тушганидан сўнг Ўзбекистон Миллий архиви мутахассислари томонидан кенг қамровли ўрганиш ишлари амалга оширилади. Хусусан:

-   “ФҲДЁнинг ягона электрон архиви” маълумотлари таҳлил қилинади;

-   давлат архивларида сақланаётган ҳужжатлар ўрганилади;

-   туғилиш, никоҳ, вафот ва аҳоли рўйхатлари ҳақидаги маълумотлар солиштирилади;

-   зарур ҳолларда манфаатдор идоралардан қўшимча маълумотлар сўралади;

-   тарихчи олимлар ва мутахассислар жалб қилинади.

Натижада фуқаронинг оила дарахти шакллантирилади ва QR-код қўйилган расмий архив маълумотномаси тақдим этилади. Агар архив маълумотлари топилмаган бўлса, бу ҳақда ҳам расмий маълумотнома берилади.

Давлат хизмати босқичма-босқич амалга оширилади. Дастлаб ариза кўриб чиқилади ва хизматни амалга ошириш имконияти баҳоланади. Кейин эса белгиланган тартибда тўловнинг иккинчи қисми амалга оширилади.

Таъкидлаш жоизки, хизматни электрон шаклда олишда фуқаролар учун қўшимча енгилликлар яратилган бўлиб, ЯИДХП ёки “Шажара” тизими орқали мурожаат қилинганда белгиланган йиғимнинг 90 фоизи ундирилади.

Шу билан бирга, “Шажара” ахборот тизимини янада такомиллаштириш бўйича халқаро тажриба ҳам чуқур ўрганилмоқда. Жумладан, дунёда кенг фойдаланилаётган familysearch.org ва myheritage.com платформалари таҳлил қилинди. Улардаги энг самарали ва замонавий имкониятларни миллий тизимга жорий этиш режалаштирилган.

Келгусида “Шажара” ахборот тизимида:

-   интерактив оила дарахтини шакллантириш;

-   архив ва тарихий маълумотлар базасида автоматик қидирув;

-   шажарадаги шахсларга мос архив ёзувларини автоматик тавсия қилиш;

-   бир нечта фойдаланувчининг битта шажара устида ҳамкорликда ишлаши;

-   кўп тилли қидирув тизими;

-   шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш механизмлари;

-  генетик ва этник келиб чиқишни таҳлил қилиш имкониятларини жорий этиш назарда тутилмоқда.

Бу эса фуқароларга нафақат ўз оила тарихини ўрганиш, балки миллий қадриятлар, аждодлар мероси ва тарихий хотирани сақлашга ҳам хизмат қилади.

Шажара - бу фақатгина оила дарахти эмас, балки миллат тарихи, авлодлар давомийлиги ва маънавий меросни акс эттирувчи муҳим манба ҳисобланади.

Таъкидлаш жоизки, мазкур ташаббус давлатимиз раҳбарининг архив соҳасини рақамлаштириш ва аҳолига замонавий электрон хизматларни жорий этишга қаратилган ислоҳотларининг амалий давоми ҳисобланади.

Жумладан, 2025-йил 24-ноябрда қабул қилинган ПФ–228-сон Президент Фармонига асосан, 2026-йил 1-сентябрдан бошлаб Ўзбекистонда “Шажара” ахборот тизимини ишга тушириш белгилангани ҳақида аввал хабар берилган эди.

Мазкур ахборот тизимининг асосий мақсади - фуқароларга ўз оилавий шажараси, аждодлари ва этник илдизлари ҳақидаги маълумотларни электрон платформа орқали қулай, тезкор ва ишончли тарзда тақдим этишдан иборат.

Шу орқали фуқаролар архив муассасаларига ортиқча оворагарчиликсиз мурожаат қилиш, ўз авлодлари ҳақидаги маълумотларни рақамли шаклда йиғиш, сақлаш ва шакллантириш имкониятига эга бўладилар.

Тизимнинг жорий этилиши миллий тарих, оилавий қадриятлар ва авлодлар давомийлигини асраш, шунингдек, архив хизматларининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлашда муҳим аҳамият касб этади.

Фурсатдан фойдаланиб, барча юртдошларимизга мурожаат қилмоқчимиз.

Азиз юртдошлар! Агар давлат архивларида ноқонуний ҳатти-ҳаракатларнинг гувоҳи бўлсангиз “Ўзархив” агентлигининг 55-50-301-50 рақамли “Ишонч телефони” ёки antikorarchivebot ёҳуд https://t.me/direktorga_murojaat орқали хабар беришингизни сўраймиз.

Эътиборингиз учун раҳмат саломат бўлинг!