Xalıqtıń bántligin hám dáramatın arttırıw boyınsha jumıslar sın kóz-qarastan tallandı

Bizge belgili, 3-sentyabr kúni mámleketimiz basshısınıń basshılıǵında kámbaǵallıqtı qısqartıw hám xalıqtıń dáramatların arttırıw boyınsha jumıslardı jańa basqıshqa alıp shıǵıw máseleleri boyınsha videoselektor májilisi ótkerilgen edi. Onda aymaqlarda jumıstı shólkemlestiriw tártibi túp-tiykarınan ózgertilip, tiykarǵı wákillik hám resurslardı rayon dárejesine túsiriw belgilengen edi.

Jańa sistemaǵa muwapıq, hár bir wálayat hám rayonda hákimniń basshılıǵında shtablar shólkemlestirilip, bántlik uyımları hám ekonomikalıq kompleks shólkemleri adamlardı jumıs penen támiyinlew hám dáramatın arttırıw máselelerin orınnıń ózinde sheshiwi kerek.

Májiliste usı wazıypalardıń orınlanıwı, shtablardıń jumısı hám orınlarda bar imkaniyatlardan paydalanıw jaǵdayı sın kózqarastan kórip shıǵıldı.

Atap ótilgenindey, barlıq aymaqlarda shtablar jumıs basladı. Olardıń jumısın nátiyjeli shólkemlestiriw ushın ekonomikalıq kompleksten hár bir wálayatqa ekewden, jámi 28 juwapker basshı biriktirildi. Reformalar shtabı, ministrlikler, bankler hám jergilikli hákimlikler jańa sistema tiykarında jumıs baslaǵan.

Sonıń menen birge, ayırım basshılar elege shekem jumıstı kabinetten turıp shólkemlestirip atırǵanı, máhállege túsip, hár bir shańaraq hám hár bir kárxanadaǵı haqıyqıy jaǵdaydı úyrenbey atırǵanı kórsetip ótildi. Mámleketimiz basshısı bunday qatnas penen nátiyjege erisip bolmaytuǵının atap ótti.

Hákimler kámbaǵallıq máselesine tek ǵana sociallıq reestr kózqarasınan qaramawı zárúr ekenligi atap ótildi. Sociallıq reestr xalıqtı qollap-quwatlaw quralı, kámbaǵallıqtı qısqartıw bolsa shańaraqtı turaqlı dáramat dáregine baylanıstırıw, jumıs ornı, infrastruktura hám sharayat jaratıw menen baylanıslı kompleksli wazıypa bolıp esaplanadı.

Májiliste hár bir rayonda tayar imkaniyatlardı iske qosıw arqalı bántlikti arttırıw múmkin ekenligi anıq mısallar tiykarında kórsetip ótildi.

Sonıń ishinde, Qwshkópir rayonında 43 million evroǵa qurılǵan, 1 mıń 300 jumıs ornına mólsherlengen toqımashılıq kárxanası jıldıń basınan berli islemey turǵanı sınǵa alındı. Kárxananıń jumısı tiklense, bank tárepinen krizis-menedjer tartılıp, ol tolıq quwatlılıqqa shıǵarılıwı múmkin.

Usınday 124 kárxananıń 6 trillion sumlıq aktivlerine qoyılǵan sheklewlerdi qayta kórip shıǵıw hám olardı bank basqarıwına beriw arqalı 10 mıń jumıs ornın tiklew imkaniyatı bar ekenligi atap ótildi.

Aqaltın rayonındaǵı “Aqaltın mega tekstil” kárxanası mısalında da banklerdiń balansına ótken tayar obektlerdi bóleklerge bólip satıwdıń ornına olardı qayta iske qosıw arqalı júzlegen adamlardı bánt etiw múmkin ekenligi kórsetildi.

Ulıwma, mámleketlik banklerdiń balansında 10 trillion sumlıq 2,5 mıńǵa shamalas múlk bar. Olardı nátiyjeli iske qosıw arqalı 40 mıńǵa shekem jumıs ornı tikleniwi múmkin.

Juwapkerlerge bir hápte múddette qarızdarlıq esabınan banklerdiń balansına ótken kárxanalardı tolıq xatlawdan ótkeriw, jıldıń aqırına shekem olardı tutas óndiris sıpatında satıw yamasa menedjer tayınlap, jumısın tiklew ilajların kóriw tapsırıldı.

Awıllıq jerlerde járdemge mútáj shańaraqtıń aǵzasın jumısqa alǵan kárxanalar ushın 1-oktyabrden usı xızmetker boyınsha sociallıq salıq stavkası 2 procent bolatuǵını belgilendi.

Májiliste jeke menshik sektordıń imkaniyatlarınan nátiyjeli paydalanıwǵa da itibar qaratıldı. Aqaltın rayonında isbilermen tárepinen 880 orınlıq jeke menshik mektep shólkemlestirilip, járdemge mútáj shańaraqlardıń 110 perzenti biypul oqıtılıp atırǵanı unamlı mısal sıpatında keltirildi.

Bul baslamanıń áhmiyetli shárti sol, biypul bilim alıp atırǵan balanıń ata-anası jumısqa ornalasıwı, perzentiniń turaqlı sabaqqa qatnawın támiyinlewi kerek. Nátiyjede ata-ana jumıslı boladı, al perzenti sapalı bilim aladı.

Xazarasp rayonındaǵı tigiwshilik kárxanasında 400 bos jumıs ornı bar ekenligi, biraq bala tárbiyası menen baylanıslı sharayat jeterli emesligi sebepli kóplegen hayal-qızlar jumısqa kire almay atırǵanı atap ótildi. Kárxana basshısı baqsha shólkemlestiriw ushın jer ajıratılsa, hayal-qızlar ushın awqatlanıw hám transport sharayatın jaratıwǵa tayar ekenin bildirdi.

Usı múnásibet penen isbilermenler baqsha, mektep hám texnikum shólkemlestiriw boyınsha tayar joybarlar usınısı menen shıǵıp, járdemge mútáj shańaraqtıń perzentlerin biypul oqıtpaqshı bolsa, mámleketlik jer uchastkaların 1 million sumlıq baslanǵısh baha menen aukcionǵa shıǵarıwǵa tayar ekeni atap ótildi.

Xalıqtıń bántligin arttırıwda servis tarawınıń imkaniyatları da dodalandı. Kóp qabatlı turaq jaylardıń birinshi qabatında shashtárezxana, gózzallıq salonı, kishi dúkan, atele, ayaq kiyim hám turmıslıq texnika ustaxanası sıyaqlı adamlarǵa qolaylı xızmet túrlerin shólkemlestiriw múmkin. Biraq, ámelde kvartiranı turaq jay emes orınǵa ótkeriw ushın artıqsha tártipler hám ruqsatlar talap etiledi.

Sol sebepli, kóp kvartiralı turaq jaylardıń birinshi qabatındaǵı kvartiralardı turaq jay emes kategoriyasına ótkermesten, sawda hám servis jumısına beyimlestiriwge ruqsat beriw usınıs etildi. Bunda xabardar etiwdiń ózi jetkilikli boladı.

Juwapkerlerge bir ay múddette bunday xojalıqlarda shólkemlestiriliwi múmkin bolǵan xızmet túrleriniń dizimi hám qáwipsizlik talapların islep shıǵıw tapsırıldı.

Májiliste rayon hám máhálle dárejesinde jumıstı shólkemlestiriw boyınsha qosımsha wazıypalar da belgilep berildi. Bárinen burın, hár bir aymaqta tolıq paydalanılmay atırǵan yamasa bos turǵan imarat-obektler, sonday-aq, óndiristi hám xızmet kórsetiwdi keńeytiw múmkin bolǵan jer maydanların anıqlap, olardı jańa joybarlarǵa baylanıstırıw zárúrligi atap ótildi.

Rayon hám máhállelerdiń xalqı kóp kóshelerinde master-reje tiykarında isbilermenlik joybarların jaylastırıw, tariyxıy qalalar hám turizm máhállelerinde kóshelerdi “eski qala” usılında ońlap, miyman úyleri, sawda hám servis shaqapshaların kóbeytiw wazıypası qoyıldı.

Awıl xojalıǵı baǵdarında eski baǵlar hám qarawsız jerlerdi jańalaw, hár bir gektardan alınatuǵın dáramattı arttırıw áhmiyetli ekenligi atap ótildi. Bul arqalı jerden nátiyjeli paydalanıw, ónimdarlıqtı kóbeytiw hám awıl turǵınları ushın qosımsha derek jaratıw múmkin.

Kóp qabatlı turaq jaylardıń átirapındaǵı bos orınlardı anıqlap, ózbasımshalıq penen iyelengen aymaqlardı tártipke keltiriw, ulıwma paydalanıwdaǵı balalar maydanshaları, sport hám fitnes aymaqların, jasıl maydanlardı shólkemlestiriw hám kóshelerdi jaqtılandırıw boyınsha tapsırmalar berildi.

Xalıqtı salamat turmıs tárizine tartıw, máhálle hám kóshelerde ǵalabalıq júriw, fizikalıq shınıǵıwlar, azanǵı hám keshki denetárbiya shınıǵıwların jolǵa qoyıw áhmiyetli ekenligi atap ótildi.

Mektep, texnikum, joqarı oqıw ornı hám basqa da shólkemlerdiń imaratlarınıń bos xanalarında, tiykarǵı xanalardıń sabaqtan tısqarı waqıtlarında jaslar, hayal-qızlar hám jumıssız puqaralardı kásip-óner jáne tillerge oqıtıw ortalıǵın jaratıw wazıypası belgilendi.

Hár bir máhállede jámiyetlik jumıslarǵa biypárwa bolmaǵan belsendi puqaralar hám aqsaqallar bar ekenligi, olardı máhálle átirapında jámlestiriw arqalı adamlardı iygilikli baslamalarǵa tartıw, iyek artıwshılıq hám biypárwalıqtı saplastırıw múmkin ekenligi atap ótildi.

Jaqında qol qoyılǵan Prezident pármanına tiykarlanıp máhálle sisteması menen islesiw boyınsha Bas ministrdiń orınbasarı lawazımı engizildi. Oǵan tayınlanǵan juwapker basshıǵa hákimler, rayon uyımları, “máhálle jetiligi” hám banklerdiń jumısın birden-bir sistemada muwapıqlastırıw, olar júrgizip atırǵan elektron platformalardı birlestiriw wazıypası qoyıldı.

Bunnan bılay máhállege tiyisli máseleler boyınsha “jetilik”ti muwapıqlastırıwshı basshılar tárepinen óz aldına májilisler ótkeriliwine jol qoyılmaydı. Barlıq máseleler háptede bir márte Bas ministrdiń orınbasarı basshılıǵında barlıq basshılardıń qatnasıwında dodalanadı.

Mámleketimiz jetekshisi máhállede jumıstı durıs shólkemlestiriw, mámleketlik siyasattı eń tómengi buwınǵa shekem jetkeriw hám hár bir shańaraqtı turaqlı dáramat deregine baylanıstırıw barlıq dárejedegi basshılar ushın eń áhmiyetli wazıypa ekenin atap ótti.

Májiliste orınlardaǵı reformalar shtabı, aymaqlar basshıları, rayon hám qala hákimleri jáne juwapkerlerdiń esapları tıńlandı.