Transport logistika sistemasın rawajlandırıw boyınsha usınıslar kórip shıǵıldı

Búgingi kúnde Ózbekstannıń Shıǵıs hám Batıstı baylanıstıratuǵın qurǵaqlıqtaǵı iri transport xabına aylanıwı ushın keń imkaniyatlar bar. Elimiz aymaǵınan xalıqaralıq áhmiyetke iye 4 mıń kilometr tranzit jolları ótedi, 4 mıń 700 kilometr temir jol tarmaǵı bar.

Tashkent qalası, Nawayı hám Namanganda zamanagóy transport-logistika orayları hám “qurǵaqlıq portları” rawajlanbaqta. Nawayı aeroportı Evraziya hawa jollarında áhmiyetli kargo túyini wazıypasın atqarmaqta.

Sonıń menen birge, “Qıtay – Qırǵızstan – Ózbekstan” temir jolın qurıw, Transawǵan temir jolı joybarın jedellestiriw mámleketimizdiń regionallıq hám xalıqaralıq transport sistemasındaǵı ornın jáne de bekkemleydi.

Bul iri joybarlardıń iske qosılıwı nátiyjesinde Ózbekstan Tınısh okeanınan Evropaǵa shekemgi eń qısqa qurǵaqlıq koridorınıń tiykarǵı buwınına aylanadı. Bul jónelis dástúriy jónelislerge salıstırǵanda júk tasıw waqtın 3 esege shekem qısqartıp, 8 kúnge shekem túsiriw imkaniyatın beredi. Sonday-aq, Pakistannıń Karachi hám Gvadar portları arqalı Hind okeanına, derlik 2 milliard xalıq jasaytuǵın Qubla Aziya bazarlarına shıǵıw ushın eń tez jol ashıladı.

Prezentaciyada elimizde bul baǵdardaǵı imkaniyatlardan ele tolıq paydalanılmay atırǵanı atap ótildi.

Bizge belgili, Qıtay hám Evropa arasında jıllıq tovar aylanısı 800 milliard dollardı, júk tasıw kólemi bolsa 120-150 million tonnanı quraydı. Eger Ózbekstan jılına qosımsha 15-20 million tonna xalıqaralıq tranzit júgin qabıl ete alsa, 400-600 million dollar qosımsha dáramat, logistika orayları hám terminallar qurılısına 3 milliard dollar sırt el investiciyası, 50 mıń turaqlı jumıs ornın jaratıw imkaniyatı payda boladı. Bul ekonomikanıń ósiwine qosımsha 1,5-2 procentlik pát beriwi múmkin.

Biraq házirshe Ózbekstannıń bul tranzit aylanısındaǵı úlesi 1-2 procentten artpay atır. 2025-jılı tranzit júk tasıw kólemi 15,3 million tonnanı qurap, 2021-jılǵa salıstırǵanda 54 procentke ósken bolsa da, házirgi potencial bunnan biraz joqarı.

Tallawlarǵa bola, shegara ótkeriw punktleri kóp bolıwına qaramastan, olardıń kópshiligi xalıqaralıq júklerdi jedel qabıl etiw hám rásmiylestiriw quwatlılıǵına iye emes. Elimizde xalıqaralıq talapqa sáykes keletuǵın 27 logistika orayı bolıp, olardıń ulıwma quwatlılıǵı 27,2 million tonnanı quraydı. Biraq tek birewi joqarı kategoriyaǵa iye. Avtomatlastırılǵan “A” kategoriyadaǵı qoymaxanalar jámi talaptıń 10-15 procentin qaplaydı, zamanagóy muzlatqıshlı hám bajıxana qoymaxanaları jetispeydi.

Sonday-aq, logistika orayları tiykarınan Tashkent qalası hám onıń átirapında jaylasqanı, konteynerlewdiń úlesi tómen ekeni, mámleketlik uyımlar hám jeke menshik logistika orayları arasında málimleme sistemaları tolıq integraciyalanbaǵanı, tarawda sanlastırıw dárejesi jeterli emes ekeni kórsetip ótildi.

Prezentaciyada Xanabad hám Angren qalaları, Yangiywl, Ohangaron, Alat hám Termiz rayonların transport-logistika tarawına qánigelestiriw usınıs etildi.

Xanabad qalası “Qıtay jolı dárwazası” sıpatında Qıtay – Oraylıq Aziya – Kaspiy – Kavkaz – Evropa, Qıtay – Oraylıq Aziya – Transawǵan hám Qıtay – Oraylıq Aziya – Iran tranzit jollarına xızmet etedi. Angren qalası, Yangiywl hám Ohangaron rayonları tranzit hám sırtqı sawda júklerin aralıq bólistiriw orayları sıpatında rawajlandırıladı.

Alat rayonı “Orta koridor dárwazası” sıpatında Qıtay – Oraylıq Aziya – Kaspiy – Kavkaz – Evropa jáne Qıtay – Oraylıq Aziya – Iran jónelislerine, Termiz rayonı bolsa “Trans-Awǵan koridorı dárwazası” sıpatında Qıtay – Oraylıq Aziya – Transawǵan – Pakistan transport koridorına qánigelesedi.

Bul aymaqlarda logistika orayların shólkemlestirmekshi bolǵan isbilermenlerge hár bir aymaqta 50 gektardan, jámi 300 gektar jer maydanı usınıs etiledi. Bul maqsetler ushın hár jılı 200 million dollarlıq jeńilletilgen hám tómen procentli kredit liniyaların qaratıw názerde tutılmaqta. Logistika orayları ushın sırtqı infrastruktura byudjet esabınan qurıladı.

Sonday-aq, Qıbray hám Termiz rayonlarında bajıxana terminalın jáne avtomobil turıw orınların qurıw, Xanabad qalasında xalıqaralıq temir jol shegara ótkeriw punktin qurıw, Yangiywl rayonındaǵı temir jol stanciyasın keńeytiw, Ohangaron rayonında “A” kategoriyasındaǵı iri logistika orayın qurıw boyınsha usınıslar kórip shıǵıldı.

Prezentaciyada sanlastırıw hám zamanagóy basqarıw sistemaların engiziw máselelerine de ayrıqsha itibar qaratıldı. Logistika oraylarında terminallardı basqarıw hám qoymaxananı basqarıw sistemasın engiziw, olardı “E-logistika” platformasına integraciyalaw, avtotransport quralların onlayn baqlaw, avtotransport nomerlerin anıqlaw hám elektron esapqa alıw sistemasın jolǵa qoyıw usınısı bildirildi.

Shegara ótkeriw punktlerinde “bir toqtaw” (one stop) principin engiziw arqalı júklerdi rásmiylestiriw procesin tezlestiriw zárúr ekenligi atap ótildi.

Tarawda jeke menshik investiciyalardı keńnen tartıw ushın logistika oraylarına zamanagóy úskeneler, qoymaxana hám júk artıw-túsiriw texnikaları, agregat hám awısıq bóleklerdi alıp kiriwde bajıxana bajısı hám májbúriy sertifikatlaw talapların jeńilletiw usınıs etildi.

Prezidentimiz transport-logistika sisteması mámlekettiń eksport potencialı, investiciyalıq tartımlılıǵı hám aymaqlardıń rawajlanıwı ushın strategiyalıq áhmiyetke iye ekenin atap ótti.

Juwapkerlerge xalıqaralıq transport koridorlarınan nátiyjeli paydalanıw, logistika orayları tarmaǵın keńeytiw, tarawdı sanlastırıw hám jeke menshik sektor ushın qolaylı sharayatlar jaratıw boyınsha tapsırmalar berildi.