Jipekshilik tarawın jańa sistema tiykarında rawajlandırıw ilajları tanıstırıldı

Mámleketimizde jipekshilik hám pilleshilik xalıqtı dáramatlı jumıs penen támiyinlew, awıllıq jerlerde bántlikti arttırıw hám eksport potencialın keńeytiwde áhmiyetli orın iyeleydi. Biraq azıqlıq bazasınan baslap pilleni tereń qayta islewge shekemgi barlıq processlerde toplanıp qalǵan mashqalalar taraw potencialın tolıq iske qosıwǵa tosqınlıq etpekte.

Atap aytqanda, jipek qurtı tuqımınıń salmaqlı bólegi import esabına tuwra kelmekte. Jergilikli tuqımnan paydalanıw dárejesin 2030-jılǵa shekem 75 procentke jetkeriw imkaniyatı bar ekenligi, bunıń ushın násilli tuqımgershilik stanciyalarınıń jumısın tiklew zárúr ekenligi atap ótildi.

Prezentaciyada Ferǵana hám Xorezm wálayatlarındaǵı násilli tuqımgershilik stanciyalarında elita tuqımlar tayarlawdı jolǵa qoyıw, bar 10 pilleshilik tuqımgershilik kárxanasına qosımsha usı jılı Buxara hám Namanganda 2 jańa tuqımgershilik kárxanasın, 2027-2029-jıllarda Tashkent, Jizzaq, Samarqand hám Surxandárya wálayatlarında 4 jańa kárxana shólkemlestiriw rejeleri haqqında málimleme berildi.

Násilshilik hám tuqımgershilik kárxanaların qollap-quwatlaw maqsetinde olarǵa sırt elli maman qánigelerdi tartıw, máwsimlik jumısshılardıń miynetine haqı tólew qárejetiniń yarımın qaplap beriw jáne olardıń jumısın dáramat hám sociallıq salıq obekti sıpatında esaplamaw usınıs etildi.

Pilleniń sapasın arttırıw ushın azıqlıq bazasın jaqsılaw zárúr ekenligi kórsetip ótildi.
Azıqlıq bazasın 2026-2030-jıllarda basqıshpa-basqısh keńeytiw rejelestirilgen. Sonıń ishinde, 8 mıń gektarda jańa tut atızların jaratıw, 41,5 mıń gektar maydanda bir qatar tut nállerin egiw, 15 mıń gektardaǵı tut atızların rekonstrukciyalaw názerde tutılǵan.

Bunıń nátiyjesinde 2030-jılǵa shekem 200 million tut nálleriniń egiliwi hám azıqlıq bazası 30 procentke artıwı kútilmekte.
Pille jetistiriw kólemleri azıqlıq bazasın tallaw tiykarında prognoz etiledi. Atap aytqanda, 2026-jılı 30 mıń tonna, 2030-jılǵa barıp 36 mıń tonna pille jetistiriwge shıǵıw rejelestirilmekte.

Tarawdaǵı jumıslar jańa sistema tiykarında shólkemlestiriledi. “Ózbekjipeksanaat” associaciyası, wálayatlıq hám rayonlıq “Agropille” strukturaları, jipek jetistiriw klasterleri óz-ara muwapıqlasqan túrde jumıs alıp barıp, jańa tut atızların shólkemlestiriwden baslap, jetistirilgen pilleni satıp alıwǵa shekemgi barlıq basqıshlarda fermerler, jumıstı úyge alıp islewshiler hám qurt baǵıwshılardıń jumısın shólkemlestiredi jáne olarǵa járdemlesedi.

Kem dáramatlı, sociallıq reestrge kirgizilgen shańaraqlardı pilleshilikke tartıw hám olardı qollap-quwatlawǵa ayrıqsha itibar qaratıladı. Sonıń ishinde, usı jıldan baslap “máhálle jetiligi” arqalı xalıqqa 1 kilogramm pille bahasınıń 35 procenti muǵdarında subsidiya, zárúr úskeneler satıp alıwǵa 20 million sumǵa shekem ssuda ajıratıw jolǵa qoyıladı.

Pilleshilikte sanaat usılın keńeytiw áhmiyetli wazıypa sıpatında belgilendi. Házirgi waqıtta pilleniń tiykarǵı bólegi úy sharayatında jetistirilip atırǵanı atap ótilip, arnawlı qurtxanalar shólkemlestiriw arqalı kólem hám sapa turaqlılıǵın támiyinlew múmkin ekenligi atap ótildi. Klasterler tárepinen qurtxanalardı qurıw hám iske qosıwdı xoshametlew, sonıń ishinde, qurtxanalardı jer hám múlk salıǵınan 2029-jıl 1-yanvarǵa shekem azat etiw usınıs etildi.

Eksport hám qosımsha qundı arttırıw máselelerine de ayrıqsha itibar qaratıldı.
Házirgi waqıtta jergilikli pilleden joqarı sapalı shiyki jipek alıw hám onı qayta islew úlesi tómenliginshe qalıp atırǵanı atap ótildi. Sapanı arttırıw hám tereń qayta islewdi keńeytiw esabınan eksport túsimlerin 250 million dollarǵa shekem arttırıw múmkin ekenligi kórsetip ótildi. Sonıń ishinde, 2030-jılǵa shekem ulıwma bahası 200 million dollarlıq 21 investiciyalıq joybardı ámelge asırıw shiyki jipekti qayta islew kólemin 3 mıń tonna hám dárejesin 75 procentke jetkerip, 18,5 million pogon metr jipek gezleme islep shıǵarıw imkaniyatın beredi.

Eksportta tayar ónim úlesin arttırıw, jańa bazarlardı ózlestiriw, milliy brendlerdi qáliplestiriw hám qollap-quwatlaw ilajları belgilep alındı.
Tarawǵa sanlı texnologiyalardı keńnen engiziw zárúr ekenligi atap ótildi. Azıqlıq bazasınıń esabın, kárxanalardıń reestrin, tarawdaǵı esabatlar hám esap-sanaqlardı elektron túrde júrgiziw, tuqımlıq hám pille shiyki zatınıń kólemlerin, pille qabıllaw punktlerin real waqıt rejiminde monitoring etiw processlerin qamtıp alǵan birden-bir málimleme sistemasınıń islep shıǵılatuǵını belgilendi.

Prezidentimiz pilleshilikti rawajlandırıw boyınsha usınıslardı maqullap, ot-jem bazasın bekkemlew, jergilikli tuqımgershilikti keńeytiw, sanaat usılın engiziw hám tayar ónim úlesin arttırıw boyınsha juwapkerlerge tapsırmalar berdi.