O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Suv xo‘jaligi obyektlari xavfsizligini va suvdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi boshlig‘i Raximov Rustam Botirovichning barcha suvdan foydalanuvchilarga M U RO J A A T N O M A S I
2026-07-20 10:00:00 / Rahbariyatning bayonotlari va nutqlari
“Suvni zovurga tashlab qo‘yishning har bir holati – favqulodda holat”
Assalomu alaykum, qadrli yurtdoshlar!
Muhtaram fermerlar, dehqonlar, agroklasterlar rahbarlari, suv isteʼmolchilari uyushmalari va suv xo‘jaligi tizimida mehnat qilayotgan barcha fidoyi insonlar!
Bugun men sizlarga rahbar sifatida emas, balki Vatanimiz suv resurslarining taqdiri uchun birdek masʼul inson sifatida murojaat qilmoqdaman.
Bugun butun dunyo insoniyat oldida turgan eng jiddiy muammolardan biri - suv tanqisligidir.
Mutaxassislar hisob-kitoblariga ko‘ra, iqlim o‘zgarishi natijasida muzliklar maydoni qisqarmoqda, daryolar oqimi o‘zgarmoqda, qurg‘oqchilik yillari ko‘paymoqda. Bu esa suvga bo‘lgan ehtiyoj ortib borayotgan bir paytda har bir tomchi suvning qadrini yana-da oshirmoqda.
O‘zbekiston kabi sug‘orma dehqonchilikka tayangan mamlakat uchun esa bu masala shunchaki iqtisodiy emas, balki milliy xavfsizlik, oziq-ovqat xavfsizligi va kelajak avlodlar taqdiri bilan bevosita bog‘liq masaladir.
Aziz yurtdoshlar!
Biz ko‘pincha suvning qadrini u yetishmay qolgandagina his qilamiz.
Biroq haqiqat shuki, baʼzan suv tanqisligi tabiat emas, insonning beparvoligi oqibatida ham yuzaga keladi.
Inspeksiya tomonidan o‘tkazilayotgan nazorat tadbirlarida shunday holatlarga duch kelmoqdamizki, ayrim hududlarda suv meʼyoridan ortiqcha olinib, ekin maydoniga singmagan qismi to‘g‘ridan-to‘g‘ri zovurlarga tashlab yuborilmoqda.
Tasavvur qiling.
Bir fermer bir kechada 8–10 ming kub metr suvni nazoratsiz ravishda zovurga chiqarib yuborsa, bu hajm o‘rtacha 20–30 gektar paxta yoki g‘alla maydonini navbat asosida sug‘orish uchun yetarli bo‘lishi mumkin.
Yana bir misol.
Bir soniyada 500 litr suv oqizayotgan kanaldan ortiqcha suv atigi 10 soat davomida zovurga chiqarilsa, qariyb 18 ming kub metr suv yo‘qotiladi.
Bu esa yuzlab oilalar mehnat qilayotgan qishloq xo‘jaligi maydonlarining suvsiz qolishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Eng achinarlisi, ushbu suvni suv omboridan yetkazib berish uchun nasos stansiyalari ishlagan, elektr energiyasi sarflangan, davlat mablag‘lari yo‘naltirilgan.
Demak, zovurga tashlangan suv bilan birga davlatning mablag‘i, energiyasi va boshqa suv isteʼmolchilarining haqqi ham yo‘qotilmoqda.
Shuning uchun men bugun barchaga murojaat qilib, qatʼiy aytaman:
Suvni zovurga tashlab qo‘yishning har bir holati – favqulodda holatdir.
Bu shunchaki suvning oqib ketishi emas.
Bu — suv resurslarini samarasiz boshqarish.
Bu — suv intizomining buzilishi.
Bu — boshqa foydalanuvchilarning suvdan mahrum bo‘lishi.
Bu — kelgusi hosilga, mamlakat iqtisodiyotiga va xalqimiz manfaatiga yetkazilgan zarardir.
Hurmatli suvdan foydalanuvchilar!
Bugungi kunda har bir gektar yerda “suv unumdorligi” tamoyili asosida ishlash vaqti keldi.
Endi faqat hosildorlik emas, balki bir kub metr suv hisobiga qancha mahsulot yetishtirilayotgani ham asosiy mezon bo‘lishi lozim.
Dunyo tajribasi shuni ko‘rsatmoqdaki, suv tejovchi texnologiyalarni joriy etgan xo‘jaliklarda:
· suv sarfi 30–50 foizgacha kamayadi;
· elektr energiyasi tejaladi;
· mineral o‘g‘itlardan foydalanish samaradorligi oshadi;
· hosildorlik esa aksincha, ko‘payib boradi.
Buning maʼnosi bitta:
Suvni tejash — hosilni kamaytirish emas. Aksincha, suvni ilmiy asosda boshqarish orqali ko‘proq hosil olishdir.
Bugun har bir kanal boshlig‘i, har bir mirob, har bir fermer va har bir suv isteʼmolchisi o‘z oldiga bir savolni qo‘yishi kerak:
“Menga ishonib topshirilgan suvning bir tomchisi ham behuda sarf bo‘lmayaptimi?”
Agar har birimiz ana shu savolga vijdonan javob bera olsak, mamlakatimizda suv tanqisligining salbiy taʼsirini sezilarli darajada kamaytirishimiz mumkin.
Qadrli yurtdoshlar!
Inspeksiyamiz tomonidan suvdan noqonuniy foydalanish, suv isrofi, limitlarni buzish va suvni kollektor-drenaj tarmoqlariga chiqarib yuborish holatlari bo‘yicha nazorat tadbirlari yana-da kuchaytiriladi.
Ammo eng katta nazorat — bu insonning o‘z vijdoni va masʼuliyatidir.
Hech qaysi inspektor har bir ariq boshida turolmaydi.
Lekin har bir fermer o‘z maydonida suvga egalik hissi bilan munosabatda bo‘lishi mumkin.
Bugun biz qabul qiladigan qarorlar ertangi kun suv taʼminotini belgilaydi.
Bugun tejalgan bir kub metr suv ertaga boshqa bir maydonda unumli hosilga, boshqa bir xonadonda farovonlikka aylanadi.
Keling, suvga boy emas, suvning qadrini biladigan xalq sifatida dunyoga namuna bo‘laylik.
Keling, har bir kanalda, har bir ariqda, har bir dalamizda suvni hisob bilan sarflaylik.
Keling, suvni isrof qilishni emas, uni asrashni milliy qadriyatga aylantiraylik.
Yana bir bor taʼkidlayman:
Suvni zovurga tashlab qo‘yishning har bir holati – favqulodda holatdir!
Unga befarq bo‘lishga hech kimning haqqi yo‘q.
Chunki suv — bu hayot.
Suv — bu rizq.
Suv — bu kelajak.
Suvni asraylik! Vatanimiz kelajagini asraylik!
Eʼtiboringiz uchun rahmat.
R.B. Raximov
“Suvxo‘jaliknazorat”
inspeksiyasi boshlig‘i