Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Сув хўжалиги объектлари хавфсизлигини ва сувдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси

“Сувни зовурга ташлаб қўйишнинг ҳар бир ҳолати – фавқулодда ҳолат”

Ассалому алайкум, қадрли юртдошлар!

Муҳтарам фермерлар, деҳқонлар, агрокластерлар раҳбарлари, сув истеъмолчилари уюшмалари ва сув хўжалиги тизимида меҳнат қилаётган барча фидойи инсонлар!

Бугун мен сизларга раҳбар сифатида эмас, балки Ватанимиз сув ресурсларининг тақдири учун бирдек масъул инсон сифатида мурожаат қилмоқдаман.

Бугун бутун дунё инсоният олдида турган энг жиддий муаммолардан бири - сув танқислигидир.

Мутахассислар ҳисоб-китобларига кўра, иқлим ўзгариши натижасида музликлар майдони қисқармоқда, дарёлар оқими ўзгармоқда, қурғоқчилик йиллари кўпаймоқда. Бу эса сувга бўлган эҳтиёж ортиб бораётган бир пайтда ҳар бир томчи сувнинг қадрини янада оширмоқда.

Ўзбекистон каби суғорма деҳқончиликка таянган мамлакат учун эса бу масала шунчаки иқтисодий эмас, балки миллий хавфсизлик, озиқ-овқат хавфсизлиги ва келажак авлодлар тақдири билан бевосита боғлиқ масаладир.

Азиз юртдошлар!

Биз кўпинча сувнинг қадрини у етишмай қолгандагина ҳис қиламиз.

Бироқ ҳақиқат шуки, баъзан сув танқислиги табиат эмас, инсоннинг бепарволиги оқибатида ҳам юзага келади.

Инспекция томонидан ўтказилаётган назорат тадбирларида шундай ҳолатларга дуч келмоқдамизки, айрим ҳудудларда сув меъёридан ортиқча олиниб, экин майдонига сингмаган қисми тўғридан-тўғри зовурларга ташлаб юборилмоқда.

Тасаввур қилинг.

Бир фермер бир кечада 8–10 минг куб метр сувни назоратсиз равишда зовурга чиқариб юборса, бу ҳажм ўртача 20–30 гектар пахта ёки ғалла майдонини навбат асосида суғориш учун етарли бўлиши мумкин.

Яна бир мисол.

Бир сонияда 500 литр сув оқизаётган каналдан ортиқча сув атиги 10 соат давомида зовурга чиқарилса, қарийб 18 минг куб метр сув йўқотилади.

Бу эса юзлаб оилалар меҳнат қилаётган қишлоқ хўжалиги майдонларининг сувсиз қолишига сабаб бўлиши мумкин.

Энг ачинарлиси, ушбу сувни сув омборидан етказиб бериш учун насос станциялари ишлаган, электр энергияси сарфланган, давлат маблағлари йўналтирилган.

Демак, зовурга ташланган сув билан бирга давлатнинг маблағи, энергияси ва бошқа сув истеъмолчиларининг ҳаққи ҳам йўқотилмоқда.

Шунинг учун мен бугун барчага мурожаат қилиб, қатъий айтаман:

Сувни зовурга ташлаб қўйишнинг ҳар бир ҳолати – фавқулодда ҳолатдир.

Бу шунчаки сувнинг оқиб кетиши эмас.

Бу — сув ресурсларини самарасиз бошқариш.

Бу — сув интизомининг бузилиши.

Бу — бошқа фойдаланувчиларнинг сувдан маҳрум бўлиши.

Бу — келгуси ҳосилга, мамлакат иқтисодиётига ва халқимиз манфаатига етказилган зарардир.

Ҳурматли сувдан фойдаланувчилар!

Бугунги кунда ҳар бир гектар ерда “сув унумдорлиги” тамойили асосида ишлаш вақти келди.

Энди фақат ҳосилдорлик эмас, балки бир куб метр сув ҳисобига қанча маҳсулот етиштирилаётгани ҳам асосий мезон бўлиши лозим.

Дунё тажрибаси шуни кўрсатмоқдаки, сув тежовчи технологияларни жорий этган хўжаликларда:

• сув сарфи 30–50 фоизгача камаяди;
• электр энергияси тежалади;
• минерал ўғитлардан фойдаланиш самарадорлиги ошади;
• ҳосилдорлик эса аксинча, кўпайиб боради.

Бунинг маъноси битта:

Сувни тежаш — ҳосилни камайтириш эмас. Аксинча, сувни илмий асосда бошқариш орқали кўпроқ ҳосил олишдир.

Бугун ҳар бир канал бошлиғи, ҳар бир мироб, ҳар бир фермер ва ҳар бир сув истеъмолчиси ўз олдига бир саволни қўйиши керак:

“Менга ишониб топширилган сувнинг бир томчиси ҳам беҳуда сарф бўлмаяптими?”

Агар ҳар биримиз ана шу саволга виждонан жавоб бера олсак, мамлакатимизда сув танқислигининг салбий таъсирини сезиларли даражада камайтиришимиз мумкин.

Қадрли юртдошлар!

Инспекциямиз томонидан сувдан ноқонуний фойдаланиш, сув исрофи, лимитларни бузиш ва сувни коллектор-дренаж тармоқларига чиқариб юбориш ҳолатлари бўйича назорат тадбирлари янада кучайтирилади.

Аммо энг катта назорат — бу инсоннинг ўз виждони ва масъулиятидир.

Ҳеч қайси инспектор ҳар бир ариқ бошида туролмайди.

Лекин ҳар бир фермер ўз майдонида сувга эгалик ҳисси билан муносабатда бўлиши мумкин.

Бугун биз қабул қиладиган қарорлар эртанги кун сув таъминотини белгилайди.

Бугун тежалган бир куб метр сув эртага бошқа бир майдонда унумли ҳосилга, бошқа бир хонадонда фаровонликка айланади.

Келинг, сувга бой эмас, сувнинг қадрини биладиган халқ сифатида дунёга намуна бўлайлик.

Келинг, ҳар бир каналда, ҳар бир ариқда, ҳар бир даламизда сувни ҳисоб билан сарфлайлик.

Келинг, сувни исроф қилишни эмас, уни асрашни миллий қадриятга айлантирайлик.

Яна бир бор таъкидлайман:

Сувни зовурга ташлаб қўйишнинг ҳар бир ҳолати – фавқулодда ҳолатдир!

Унга бефарқ бўлишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ.

Чунки сув — бу ҳаёт.

Сув — бу ризқ.

Сув — бу келажак.

Сувни асрайлик! Ватанимиз келажагини асрайлик!

Эътиборингиз учун раҳмат.

 

Р.Б. Рахимов

“Сувхўжаликназорат”

инспекцияси бошлиғи