Pensiya sistemasın reformalaw boyınsha usınıslar kórip shıǵıldı

On jılda elimizde pensiya muǵdarı 3,3 esege arttırıldı, onıń eń az muǵdarı minimal tutınıw qárejetleri dárejesinen joqarı belgilendi. 2021-jılǵa shekem 1,1 million puqaranıń pensiyası 400 mıń sumnan az bolǵan. Búgingi kúnde eń az pensiya muǵdarı 878 mıń sumdı, minimal tutınıw qárejetleri bolsa 715 mıń sumdı quramaqta.

Prezentaciyada toplanıp barılatuǵın pensiya sisteması rawajlanǵan ellerde pensiya qarjıları ekonomika ushın uzaq múddetli resurs wazıypasın atqarıp atırǵanı atap ótildi.

Esap-sanaqlarǵa bola, elimizde pensiya sisteması durıs jolǵa qoyılsa, ekonomikaǵa uzaq múddetli qarjılardı tartıw múmkin. Bunı Xalıqaralıq valyuta qorı, Jáhán banki, Aziya rawajlanıw banki hám Xalıqaralıq miynet shólkeminiń ekspertleri de tastıyıqlamaqta.

Sol sebepli pensiya sistemasın aldınǵı sırt el tájiriybesi tiykarında reformalaw, jıynalıp barılatuǵın, jeke menshik hám korporativ pensiya sistemaların rawajlandırıw zárúr ekenligi atap ótildi.

Házirgi waqıtta puqaralar miynet haqısınıń 0,1 procenti toplanıp barılatuǵın pensiya esap betine ótkeriledi. Bul qarjılarǵa esaplanatuǵın jıllıq 10 procentlik dáramat bank amanatlarınan derlik eki esege az.

Usı múnásibet penen bul sistemanıń tartımlılıǵın arttırıw hám xalıqtı onda belsene qatnasıwǵa xoshametlew boyınsha jańa mexanizmler usınıs etildi.

Atap aytqanda, aylıq miynet haqısı 7,6 million sumǵa shekemgi (pensiya esaplaw bazalıq muǵdarınıń 15 esesi) bolǵan puqara jıynalıp barılatuǵın pensiya esap betine miynet haqısınıń 5 procentin ótkerse, mámleket tárepinen qosımsha 2,5 procent muǵdarında qarjı ajıratıw názerde tutılmaqta.

Aylıq miynet haqısı 7,6 million sumnan joqarı bolǵan puqaralar ushın bolsa tólengen sociallıq salıqtıń usı muǵdardan artqan bóleginiń 1 procentin olardıń toplanıp barılatuǵın pensiya esap betine ótkeriw usınıs etildi.

Pensiya muǵdarın esaplaw tártibin jetilistiriw máselelerine de ayrıqsha itibar qaratıldı.

Ámelde pensiya aqırǵı on jıllıq miynet iskerligindegi bes jıllıq miynet haqıdan esaplanadı. Sonday-aq, miynet haqınıń 6 million sumnan joqarı bólegi esapqa alınbaydı. Bul ayırım jaǵdaylarda puqaralardıń pensiyasınıń ortasha muǵdarınıń tómenlewine alıp kelmekte.

Sonlıqtan pensiya esaplanatuǵın miynet haqı dáwirin 5 jıldan 20 jılǵa shekem sozıw hám tómen dáramat alınǵan ayırım dáwirlerdi esaptan shıǵarıw usınıs etildi.
Sonday-aq, 2027-jıldan baslap pensiya esaplawda inabatqa alınatuǵın miynet haqınıń joqarı shegin házirgi 6 million sumnan 6,6 million sumǵa arttırıw názerde tutılmaqta.

Esap-sanaqlarǵa bola, jańa tártip tiykarında pensiyaǵa shıǵatuǵın puqaralardıń pensiya muǵdarı házirgige salıstırǵanda 8 procentke artıwı múmkin.

Mámleketimiz basshısı pensiya sistemasındaǵı ózgerisler millionlaǵan puqaralardıń turmısı hám keleshegine tiyisli ekenin atap ótip, hár bir usınıstıń sociallıq hám ekonomikalıq tásirin puqta esap-sanaq etiw zárúrligin kórsetip ótti.

Bunday máselelerdi xalıq, keń jámiyetshilik, ǵalaba xabar quralları hám blogerlerdi tartqan halda ashıq dodalaw, reformalardıń maqseti hám kútilip atırǵan nátiyjelerin puqaralarǵa anıq túsindiriw wazıypası qoyıldı.

Juwapkerlerge sırt el tájiriybesin hár tárepleme puqta úyrenip, jeke menshik hám korporativ pensiya sistemaların jaratıw boyınsha nızam joybarın kirgiziw wazıypası qoyıldı.