Jasırın ekonomikanıń úlesin qısqartıw hám tarawda prokurorlıq qadaǵalawdıń nátiyjeliligin arttırıw ilajları kórip shıǵıldı

Sońǵı jılları bul baǵdarda sistemalı jumıslar ámelge asırıldı, atap aytqanda, jasırın ekonomikaǵa qarsı gúresiw boyınsha arnawlı hám aymaqlıq komissiyalardıń jumısı jolǵa qoyıldı, salıq hám bajıxana uyımlarında qáwip-qáterdi tallaw jáne segmentlew sistemaları engizilip, nızamshılıqtaǵı jasırın aylanıslarǵa jol ashıp atırǵan bir qatar “tesikler” jabıldı, nızamǵa boysınatuǵın isbilermenlerdi xoshametlew ilajları bolsa kúsheytildi.

Ámelge asırılǵan ilajlar nátiyjesinde sońǵı eki jılda baqlanbaǵan ekonomikanıń úlesi 35 procentten 23 procentke shekem azaydı, byudjetke qosımsha 38 trillion sum óndirildi, rásmiy bánt xalıqtıń sanı 8,5 millionnan astı, rásmiy ortasha miynet haqı bolsa 6,5 million sumǵa shamalastı.

Sonıń menen birge, jasırın ekonomikanıń úlesi elege shekem joqarılıǵınsha qalmaqta. Statistikalıq bahalawlarǵa bola, usı jıldıń birinshi shereginde baqlanbaytuǵın ekonomikanıń kólemi awıl xojalıǵında 81,1 trillion sumdı, sawda hám xızmet kórsetiw tarawında 24,5 trillion sumdı, qurılısta 23,9 trillion sumdı, sanaatta bolsa 6,7 trillion sumdı quramaqta.

Jasırın ekonomika byudjet dáramatların azaytıw menen bir qatarda elimizdegi salamat báseki ortalıǵına unamsız tásir kórsetiw, rásmiy emes bántlik sebepli puqaralardıń sociallıq qorǵaw dárejesiniń tómenlewi, xalıq (tutınıwshılar) hám isbilermenlik subektleriniń nızam menen belgilengen kepillik hám qollap-quwatlaw mexanizmlerinen tolıq paydalana almaw sıyaqlı aqıbetlerge alıp keledi.

Elimizde 2030-jılǵa shekem jasırın ekonomikanıń kólemin eki esege qısqartıw, rásmiy bánt xalıqtıń sanın 14 millionǵa, naq pulsız tólemlerdiń úlesin 75 procentke jetkeriw maqset etilgen.

Mámleketimiz basshısı tárepinen jasalma intellekt imkaniyatlarınan paydalanǵan halda tarawlar hám aymaqlar kesiminde jasırın ekonomika qáwpi, múmkin bolǵan byudjet joǵaltıwları hám qosımsha dáramat dereklerin sáwlelendiretuǵın birden-bir sanlı platformanı jaratıw, bul platforma járdeminde jasırın aylanıslardı keltirip shıǵarıp atırǵan faktorlardı anıqlaw jáne saplastırıw zárúrligi boyınsha kórsetpeler berilgen edi.

Prezentaciyada áyne usı maqsette Bas prokuratura tárepinen jaratılǵan hám sınaq tárizinde iske qosılǵan “Jasırın ekonomika kartası” platformasınıń imkaniyatları haqqında málimleme berildi.

Platforma ekonomikanıń 22 tiykarǵı tarmaǵı, 85 taraw, 14 hákimshilik aymaq hám 208 rayon-qala kesiminde jasırın aylanıslar qáwpin anıqlaw hám juwapkerler tárepinen olardıń saplastırılıwın qadaǵalaw arqalı byudjet dáramatların arttırıw jáne salamat básekini qollap-quwatlawǵa xızmet etedi.

Platformanı jaratıwda salıq, bajıxana, qarjı, ekonomika, statistika, ekonometrika hám itimallıqlar teoriyası baǵdarları boyınsha bir qatar maman qánigeler tartılıp, júzden aslam qáwip-qáter normaları islep shıǵılǵan hám olarǵa aymaq hám tarmaqlardıń ózine tán ózgeshelikleri, salıq rejimi, tovar aylanısı, byudjet ushın áhmiyeti hám basqa da faktorlardı esapqa alǵan halda individual koefficientler belgilengen.

Taraw hám aymaqlar kesiminde jasırın ekonomikanıń qáwpin hám itimallı byudjet joǵaltıwların anıqlaw maqsetinde platformaǵa 16 juwapker ministrlik hám uyımnıń málimleme sistemaları integraciyalanǵan hám barlıq maǵlıwmatlardı real waqıt rejiminde qayta islew imkaniyatı jaratılǵan.

Platforma tallawları tiykarında jasırın ekonomikanıń qáwpi hám itimallı byudjet joǵaltıwınıń muǵdarınan kelip shıǵıp, taraw hám aymaqlar avtomatikalıq túrde “jasıl”, “sarı” hám “qızıl” kategoriyalarǵa ajıratıladı.

Bul platforma arqalı licenziyasız jumıs alıp barıw, haqıyqıy aylanıs, jumıs orınları hám miynetke haqı tólew qorın jasırıw, rentabellik hám paydanı azaytıw sıyaqlı qáwip-qáterler avtomatikalıq túrde anıqlanadı.

Prezentaciyada platformanıń imkaniyatlarınan paydalanǵan halda tarawda prokuror qadaǵalawın sanlastırıw arqalı onı jańa basqıshqa alıp shıǵıw usınıs etildi.

Bul processte jasırın ekonomikaǵa qarsı gúresiwge juwapker ministrlikler hám uyımlardıń kúsh hám quralları platforma tallawları tiykarında mánzilli baǵdarlanadı, olardı qadaǵalawda bolsa insan faktorı jáne de azaytıladı. Jasırın ekonomikanıń qáwpi joqarı bolǵan taraw hám aymaqlar avtomat túrde anıqlanadı, sebepler tallanadı, juwapker uyımlarǵa mánzilli tapsırmalar beriledi, orınlaw qadaǵalanadı hám nátiyjeler bahalanıp barıladı.

Eger rayon yamasa qala dárejesinde mashqala sheshilmese, másele wálayat basqıshına, zárúr jaǵdaylarda respublika dárejesine alıp shıǵıladı. Sistema arqalı mashqalanıń túp deregi anıqlanıp, onı saplastırıw, nızamshılıqtı jetilistiriw hám byudjet dáramatların arttırıw boyınsha usınıslar islep shıǵıladı.

Mámleketimiz basshısı jasırın ekonomikanı qısqartıwda tiykarǵı itibar sanlastırıw, maǵlıwmatlar almasıwın kúsheytiw, insan faktorın azaytıw hám qadaǵalawdı mánzilli shólkemlestiriwge qaratılıwı zárúr ekenligin jáne bir márte atap ótti.

Juwapkerlerge 1-oktyabrge shekem 70 ten aslam málimleme sistemasın platformaǵa integraciyalaw, 1-yanvarǵa shekem barlıq aymaqlar hám tarawlardı usı platforma menen qamtıp alıp, tolıq iske qosıw tapsırıldı.

Sonday-aq, barlıq isbilermenlik subektleri ushın teń báseki sharayatların jaratıw hám jasırın ekonomikanı qısqartıwda juwapkerlerdiń juwapkershiligin arttırıwda prokurorlıq qadaǵalawdı kúsheytiw wazıypası qoyıldı.