Tólewge qábiletsizlik institutın jetilistiriw máseleleri kórip shıǵıldı

Mámleketimizde jeke menshik biznesti rawajlandırıw, isbilermenlerdi qollap-quwatlaw hám olar ushın jáne de qolaylı sharayatlar jaratıw boyınsha izbe-iz jumıslar alıp barılmaqta.

Reformalar nátiyjesinde elimizde 300 mıńnan aslam jeke tártiptegi isbilermenler hám 5,5 million ózin-ózi bánt etken shaxslar jumıs alıp barmaqta. Jeke menshik biznestiń ekonomikadaǵı úlesi bolsa sońǵı bes jılda 45 procentten 58 procentke arttı.

Usı jılı kishi hám orta bizneske 140 trillion sum kredit ajıratıw, bankler tárepinen tartılıp atırǵan 8 milliard dollar sırtqı resurslardı máhálledegi isbilermenlikke qaratıw, óndiris, sawda hám xızmetler infrastrukturasın jaqsılaw ushın aymaqlarǵa 20 trillion sum ajıratıw belgilengen.

Sonıń menen birge, jaratılǵan kárxanalar hám jumıs orınların saqlap qalıw, finanslıq qıyınshılıqqa dus kelgen isbilermenlik subektlerin erte basqıshta qollap-quwatlaw baǵdarında ele sheshimin kútip atırǵan máseleler kóp ekenligi atap ótildi.

Atap aytqanda, jumıs islemey atırǵan hám jumısı saplastırılǵan kishi kárxanalar sanınıń ósiw tendenciyası baqlanıp atırǵanı kórsetip ótildi. Bul jaǵday ámeldegi sistema kárxananı saqlap qalıw hám qayta tiklewge emes, kóbirek onıń jumısın rásmiy saplastırıwǵa qaratılǵanınan derek berip atırǵanı atap ótildi.

Bárinen burın, tólewge qábiletsizlik tártip-qaǵıydaları jeterli dárejede qollanılmay atır. Finanslıq jaǵdayı awırlasqan 93 mıń isbilermenniń tek ǵana 10 mıńı boyınsha tólewge qábiletsizlik isi qozǵatılǵan. Sudqa shekemgi hám sud sanaciyası sisteması ámelde nátiyjeli islemey atır, sońǵı bes jılda tek ǵana 68 kárxanaǵa sanaciya tártibi qollanılǵan, sonda da tek ǵana 7 siniń jumısı tiklengen.

Sud basqarıwshılarınıń jumısı da sın kózqarastan kórip shıǵıldı. Bir qatar jaǵdaylarda is júrgiziw múddetleri buzılǵanı, tiykarsız juwmaqlar berilgeni, jalǵan bankrotlıq belgilerin óz waqtında úyreniw mexanizmi jeterli emesligi atap ótildi. Sud basqarıwshılarına haqı tólew sistemasındaǵı boslıqlar maman qánigelerdi tartıwǵa tosqınlıq etip atırǵanı, ayırım jaǵdaylarda bolsa jumıslardı jasalma sozıwǵa sebep bolıp atırǵanı kórsetip ótildi.

Bunnan tısqarı, tarawdıń sanlastırılmaǵanı, onlayn monitoring hám qadaǵalawdıń joq ekenligi, bankrot yamasa tólemge uqıpsız jaǵdaydaǵı kárxanalardıń ashıq reestri joq ekenligi, mámleketlik uyımlar arasında maǵlıwmat almasıwı jeterli dárejede jolǵa qoyılmaǵanı atap ótildi.

Usı múnásibet penen tarawda mámleketlik basqarıwdıń nátiyjeliligin arttırıw boyınsha jańa institucionallıq qatnaslar usınıs etildi.
Atap aytqanda, Ádillik ministrligi janında Tólewge qábiletsizlik isleri boyınsha agentlik shólkemlestiriw usınıs etildi. Bul struktura tarawda birden-bir mámleketlik siyasattı júrgiziw, mámleketlik uyımlardıń jumısın muwapıqlastırıw, bankrotlıq faktorların tallaw hám saplastırıw ilajların kóriw, kárxanalardı finanslıq salamatlandırıwǵa járdemlesiw menen shuǵıllanadı.

Sud basqarıwshıları jumısınıń nátiyjeliligin arttırıw maqsetinde Sud basqarıwshıları palatasın dúziw usınıs etildi. Palata sud basqarıwshılarınıń jumısın muwapıqlastıradı, olardıń kásiplik tayarlıǵın hám mamanlıǵın arttırıwdı shólkemlestiredi, olar tárepinen nızamshılıq hám kásiplik etikaǵa ámel etiw monitoringin júrgizedi, olardıń huqıqları menen máplerin qorǵaydı.

Finanslıq jaǵdayı awır biznes subektlerin qollap-quwatlawǵa qaratılǵan jańa finanslıq mexanizmler de tanıstırıldı.

Sonıń ishinde, kishi hám orta isbilermenler ushın Biznesti kepillew milliy kompaniyası arqalı kepillik beriw, Isbilermenlikti rawajlandırıw kompaniyası arqalı kommerciyalıq banklerde tómen procentli kredit liniyaların ashıw arqalı kárxanalardı finanslıq tiklewge járdemlesiw rejelestirilmekte.

Onda kommerciyalıq bankler ajıratqan kreditler boyınsha tiykarǵı qarız hám procentler sanaciya juwmaqlanǵansha keshiktiriledi, kredit sanaciya juwmaqlanǵannan soń 3 jıl ishinde qaytarıladı, kredit qarızdarlıǵın restrukturizciyalaw tiykarları jaratıladı.

Salıq hám kredit qarızdarlıǵın keshiktirip tólew jáne restrukturizciyalaw tártiplerin ápiwayılastırıwǵa da ayrıqsha itibar qaratıldı.
Atap aytqanda, xalıq deputatları rayonlıq hám qalalıq keńesleri ayırım salıqlar boyınsha tólemlerdi keshiktiriw yamasa bólip-bólip tólewge ruqsat beriwi, sonday-aq, bunday mexanizmler girew, bank kepilligi yamasa qamsızlandırıw polisi tiykarında salıq uyımları tárepinen de qollanılıwı múmkin boladı.

Mámleket járdemindegi sudqa shekemgi sanataciya ilajları da keńeytiledi. Onda kreditorlar menen kelisim, finanslıq járdem tartıw, salıq hám kredit tólemlerin keshiktiriw, qarızlardı satıp alıw, óndiristi qayta qánigelestiriw, kárxananı qayta shólkemlestiriw, maman qánigelerdi tartıw hám xızmetkerlerdi qayta tayarlaw sıyaqlı qurallardan paydalanıw múmkin boladı.

Prezentaciyada tólewge qábiletsizlik processlerdi sanlastırıw máselesine de úlken itibar qaratıldı.

Usı maqsette tólewge qábiletsizlik islerin júrgiziwdiń birden-bir elektron platformasın iske qosıw usınıs etildi. Bul platformada tólewge qábiletsizlik isi júrgizilip atırǵan shaxslar, sanaciya qollanılıp atırǵan kárxanalar hám sud basqarıwshılarınıń reestrleri júrgiziledi. Barlıq processler – arza beriwden baslap, kárxananı saplastırıwǵa shekem – elektron túrde alıp barıladı. Sonday-aq, bul sistema jámiyetshilik hám ǵalaba xabar quralları ushın ashıq boladı.

Bul arqalı tarawda ashıq-aydınlıqtı támiyinlew, maǵlıwmat almasıwdı jedellestiriw, qadaǵalaw hám monitoringti kúsheytiw, arzalardı kórip shıǵıw múddetlerin qısqartıw imkaniyatı payda boladı.

Prezidentimiz isbilermenlikti qollap-quwatlawda jańa kárxanalar shólkemlestiriw menen sheklenip qalmastan, islep turǵan biznesti saqlap qalıw, waqtınsha qıyınshılıqqa ushıraǵan kárxanalarǵa óz waqtında járdem beriw, olardı ekonomikalıq belsendilikke qayta alıp shıǵıw zárúrligin atap ótti.

Juwapkerlerge tólewge qábiletsizlik institutın xalıqaralıq tájiriybe tiykarında túp-tiykarınan jetilistiriw, tarawǵa zamanagóy basqarıw, nátiyjeli sanaciya mexanizmleri hám sanlı sheshimlerdi engiziw boyınsha anıq tapsırmalar berildi.