Raqamli makonda bolalarning axborot xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan navbatdagi o‘quv kursi o‘tkazildi
2026-07-09 09:00:00 / Yangiliklar
“O‘zkomnazorat” inspeksiyasi tomonidan “Raqamli davrda bolalarning axborot xavfsizligi: OAV mas’uliyati, kiberhimoya va etik mezonlar” mavzusida ikki kunlik onlayn o‘quv kursi o‘tkazildi.
Onlayn formatda tashkil etilgan o‘quv kursida respublika va hududiy ommaviy axborot vositalaridan 120 dan ortiq vakillar ishtirok etdi. Mazkur kurs joriy yilning 23–25-iyun kunlari o‘tkazilgan trening-intensiv ishtirokchilari tomonidan bildirilgan takliflar asosida tashkil etildi.
O‘quv kursida raqamli muhitda bolalarni zararli axborotlardan himoya qilish, ommaviy axborot vositalarining bu boradagi mas’uliyati, axborot mahsulotlarini yoshga oid tasniflash va tegishli belgilarni to‘g‘ri qo‘llash masalalari muhokama qilindi. Shuningdek, kiberxavfsizlik, jurnalistik etika, faktcheking hamda sun’iy intellektdan mas’uliyatli foydalanish mavzulariga alohida e’tibor qaratildi.
Bugungi kunda bolalar internet va raqamli platformalarda turli yangi xavflarga duch kelmoqda. Kiberbulling, yolg‘on va manipulyativ axborotlar, qimor va bukmekerlik xizmatlari targ‘iboti, narkotik vositalarni ommalashtiruvchi materiallar, nafrat uyg‘otuvchi kontent hamda sun’iy intellekt yordamida yaratilayotgan deepfake materiallar shular jumlasidandir.
UNICEF tomonidan joriy yil 30-iyunda e’lon qilingan tahlilga ko‘ra, bugungi kunda kamida 20 million nafar bola sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanmoqda. Shu bilan birga, bolalarning salmoqli qismi sun’iy intellekt yordamida firibgarlik, yolg‘on axborot va deepfake materiallar tarqalishidan xavotir bildirgan. Bu esa bolalarni raqamli muhitdagi yangi tahdidlardan himoya qilishda ommaviy axborot vositalarining mas’uliyatini yanada oshirmoqda.
Mazkur tahdidlar fonida olib borilayotgan monitoring natijalari ommaviy axborot vositalari faoliyatida axborot mahsulotlarini ekspertizadan o‘tkazish, ularni yoshga oid tasniflash hamda yosh toifasi belgilarini to‘g‘ri qo‘llash bilan bog‘liq qonunbuzilish holatlari hamon uchrayotganini ko‘rsatmoqda. Xususan, 2026-yilning I choragida milliy axborot makonida jami 636 ta qonunga zid holat hamda 1 068 ta qonunbuzilish aniqlangan. Ularning 312 tasi “UZ” domenidagi veb-saytlarga, 296 tasi televideniye va radiokanallarga, 24 tasi nashriyot mahsulotlariga, 4 tasi esa davriy bosma nashrlarga to‘g‘ri kelgan. Aniqlangan holatlar mazkur yo‘nalishda profilaktika ishlarini kuchaytirish, ommaviy axborot vositalari vakillarining huquqiy xabardorligi va kasbiy salohiyatini yanada oshirish zarurligini ko‘rsatmoqda.
Shu bois, mazkur o‘quv kursi O‘zbekiston Respublikasining “Bolalarni ularning sog‘lig‘iga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonuni hamda Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 22-oktabrdagi 848-son qarori talablari ijrosini ta’minlash, bolalarni zararli axborot ta’siridan himoya qilish, ular uchun xavfsiz va ma’naviy-axloqiy jihatdan sog‘lom axborot muhitini shakllantirish, bolalarga mo‘ljallangan sifatli axborot mahsulotlarini tayyorlashda ommaviy axborot vositalarining mas’uliyatini oshirish hamda raqamli muhitdagi yangi axborot xavflarini aniqlash va ularning oldini olish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish maqsadida tashkil etildi.
Aniqlangan qonunbuzilish holatlari tahlili sohada profilaktika ishlarini kuchaytirish, media subyektlari va onlayn platformalarning huquqiy hamda kasbiy mas’uliyatini oshirish zarurligini ko‘rsatmoqda. Axborot makonida bolalarni zararli kontentdan himoya qilish, qonunchilik talablariga rioya etish va axborot tarqatish madaniyatini yanada yuksaltirish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biri bo‘lib qolmoqda, — deydi Inspeksiya boshlig‘ining maslahatchisi Asadjon Xodjayev.
Mashg‘ulotlarda soha mutaxassislari Beruniy Alimov, Nozima Muratova hamda vazirlik va idoralardan jalb etilgan ekspertlar ishtirok etdi.
Ular bolalarning axborot xavfsizligini ta’minlashning huquqiy asoslari, axborot mahsulotlarini yoshga oid tasniflash, jurnalistik etika, kiberxavfsizlik, faktcheking hamda sun’iy intellektdan foydalanish bo‘yicha ishtirokchilarga nazariy bilimlar va amaliy tavsiyalar berdi.
O‘quv kursi bolalarni zararli axborot ta’siridan himoya qilish, ular uchun xavfsiz axborot muhitini shakllantirish hamda media vakillarining ushbu yo‘nalishdagi bilim va ko‘nikmalarini oshirishga qaratildi.