Çiqindilarni boşqariş va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantiriş agentligi

Nega qonunni yangilash zarurati tug‘ildi?

Amaldagi “Chiqindilar to‘g‘risida”gi qonun qabul qilinganiga 24 yil bo‘ldi. Bu davrda ishlab chiqarish va iste’mol hajmi oshdi, chiqindilar turlari ko‘paydi, qayta ishlash texnologiyalari rivojlandi. Sohada xususiy operatorlar va davlat-xususiy sheriklik loyihalari ham kengaya boshladi. Biroq chiqindilarni saralash va qayta ishlash, ularning o‘z vaqtida olib chiqilishini ta’minlash, xizmatlar uchun to‘lovlarni to‘g‘ri hisoblash hamda iste’molchilar murojaatlarini hal etishda muammolar saqlanib qolmoqda. Shuningdek, qurilish, sanoat va tibbiyot chiqindilarini xavfsiz yig‘ish, tashish va saqlash tartiblarini yanada aniqlashtirish zarur. Shu sababli qonunni zamonaviy talablar asosida yangilash taklif etilmoqda.

Qonun loyihasida qanday o‘zgarishlar bor?

Yangi tahrirdagi qonun loyihasi 9 bob va 60 moddadan iborat. Unda bir qator muhim yangiliklar nazarda tutilgan. Xususan, chiqindilar turlari va xavflilik darajasi aniq belgilanadi. Qonunga chiqindilarni saralash, ularning hosil bo‘lishini kamaytirish, sirkulyar iqtisodiyot va transchegaraviy tashish kabi tushunchalar kiritiladi. Chiqindilarning yagona katalogi hamda I–V xavflilik sinflari asosidagi tasnif tizimini joriy etish rejalashtirilgan. 

Shuningdek, davlat organlari va mahalliy hokimliklarning vazifalari aniqlashtiriladi. Chiqindilar hisobini yuritish, sohani raqamlashtirish, litsenziyalash va investitsiyalarni jalb etish bo‘yicha vakolatlar belgilanadi. Tibbiyot, qurilish, konchilik va radioaktiv chiqindilar bilan ishlashga mas’ul idoralarning vazifalari ham aniqlashtiriladi. Mahalliy hokimliklarning sanitar tozalash xizmatlarini tashkil etish va ularning samarali ishlashini ta’minlashdagi mas’uliyati kuchaytiriladi.

Qolaversa, chiqindilarni tashish ustidan nazorat kuchayadi. Bunda chiqindilarni tashish faoliyatini litsenziyalash, xavfli chiqindilarni maxsus transportda tashish va tegishli sertifikatlash talablarini belgilash ko‘zda tutilgan. Shuningdek, chiqindilarning hosil bo‘lgan joyidan yakuniy manzilgacha bo‘lgan harakatini kuzatish, turi va miqdorini hisobga olish mexanizmlari takomillashtiriladi. 

Bundan tashqari, qurilish va tibbiyot chiqindilariga alohida talablar joriy etiladi. Qurilish loyihalarida chiqindilar miqdori, ularni to‘plash joyi va olib chiqish xarajatlarini oldindan hisobga olish talab etiladi. Tibbiyot va biologik chiqindilarni alohida yig‘ish, saqlash, tashish hamda zararsizlantirish tartiblari takomillashtiriladi. Kam chiqitli texnologiyalarni qo‘llash va poligonlarni rekultivatsiya qilish, ya’ni foydalanishdan chiqqan hududlarni qayta tiklash bo‘yicha talablar ham belgilanadi.

Shu bilan birga, chiqindi poligonlari va qayta yuklash stansiyalariga yangi talablar qo‘yiladi. Poligonlar turlarga ajratilib, ularda qanday chiqindilarni qabul qilish mumkinligi va xavfsizlik qoidalari belgilanadi. Maishiy chiqindi poligonlarini xususiylashtirmaslik hamda ularni davlat kadastrida hisobga olish nazarda tutilgan. Qayta yuklash stansiyalarini turar joy binolaridan kamida 300 metr uzoqlikda joylashtirish, loyihalarni ekspertizadan o‘tkazish va chiqindilar hisobini yuritish talablari ham kiritilmoqda.

Yangi qonun loyihasi chiqindilarni boshqarishda tartib va nazoratni kuchaytirish, qayta ishlashni rivojlantirish, ekologik xavfsizlikni ta’minlash, chiqindilarni yig‘ish va olib chiqish xizmatlari sifatini oshirish, noqonuniy holatlarni kamaytirishga xizmat qiladi.