Chiqindidan elektr: 11 ta zavod yiliga 2,2 mlrd kVt/soat energiya ishlab chiqaradi
2026-10-06 19:20:00 / Matbuot anjumanlari
Brifingda agentlik boshqarma boshlig'i Aziza Nazarova O‘zbekistonning barcha hududlarida qattiq maishiy chiqindilarni termik qayta ishlash orqali elektr energiyasi ishlab chiqarish loyihalari amalga oshirilayotgani haqida ma'lum qildi.
Davlatimiz rahbari boshchiligida atrof-muhitni muhofaza qilish, chiqindilarni boshqarish tizimini tubdan isloh etish va “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish borasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar yana bir muhim amaliy natija bermoqda.
Mamlakatimizda qattiq maishiy chiqindilarni termik qayta ishlash orqali elektr energiyasi ishlab chiqarish loyihalarining ikkinchi bosqichi amalga oshirilmoqda. Ushbu bosqich yakunlanishi bilan mazkur loyihalar O‘zbekistonning barcha hududlarini to‘liq qamrab oladi.
Ikkinchi bosqich doirasida umumiy qiymati 625 mln AQSH dollari bo‘lgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hisobiga 5 ta zamonaviy zavod barpo etilmoqda.
Loyihalar Xitoy Xalq Respublikasi hamda Koreya Respublikasining yirik kompaniyalari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi. Yangi zavodlar Qoraqalpog‘iston Respublikasi hamda Buxoro, Jizzax, Navoiy, Sirdaryo, Surxondaryo va Xorazm viloyatlarini qamrab oladi.
Mazkur loyihalar to‘liq quvvatga chiqqach:
– yiliga 1,9 mln tonna qattiq maishiy chiqindi zamonaviy ekologik talablar asosida termik qayta ishlanadi;
– 635 mln kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqariladi;
– 158 mln kub metr tabiiy gaz iqtisod qilinadi;
– issiqxona gazlari tashlamalari 316 ming tonnagacha qisqartiriladi;
– 500 ta yangi ish o‘rni yaratiladi.
Avvalroq, loyihalarning birinchi bosqichida Xitoyning 3 ta yirik kompaniyasi tomonidan jami 933 mln AQSH dollari miqdoridagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hisobiga 6 ta zavod qurilishi boshlangan edi. Birinchi bosqich loyihalari Namangan, Farg‘ona, Qashqadaryo, Samarqand, Andijon va Toshkent viloyatlari hamda Toshkent shahrini qamrab oladi.
Shunday qilib, ikki bosqich doirasidagi umumiy qiymati 1 mlrd 558 mln AQSH dollariga teng 11 ta investitsiya loyihasi orqali respublikaning barcha hududlarida chiqindidan elektr energiyasi ishlab chiqarish bo‘yicha yaxlit tizim yaratiladi.
Barcha zavodlarni 2027–2028-yillarda bosqichma-bosqich ishga tushirish rejalashtirilgan. Loyihalar to‘liq quvvatga chiqqach, umumiy hisobda:
– yiliga 5,4 mln tonna qattiq maishiy chiqindi termik qayta ishlanadi;
– yiliga 2,2 mlrd kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqariladi;
– 1 500 ta yangi ish o‘rni yaratiladi.
Elektr energiyasini sotib olish va qattiq maishiy chiqindilarni yetkazib berish to‘g‘risidagi bitimlarga muvofiq, zavodlarda ishlab chiqarilgan elektr energiyasi 30 yil davomida “O‘zenergosotish” AJ tomonidan kafolatli ravishda xarid qilinadi. Bu loyihalarning uzoq muddatli va barqaror faoliyat yuritishini ta’minlaydi.
Zavodlarda chiqindilarni yoqish jarayonida hosil bo‘ladigan zararli moddalarning atmosferaga tarqalishini cheklashga xizmat qiluvchi zamonaviy texnologiyalar joriy etiladi. Shu orqali hududlardagi ekologik holat yaxshilanib, chiqindilarni poligonlarga joylashtirish hajmi sezilarli darajada kamayadi.
Eng muhimi, mazkur loyihalar chiqindilarni shunchaki yo‘q qilish emas, balki ularni muqobil energiya va iqtisodiy resursga aylantirishga asoslangan yangi tizimni shakllantirishi bilan ahamiyatlidir.