“Fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining huquqlarini sud orqali himoya qilishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-33-son qarorining mazmun-mohiyati
2026-02-25 14:45:00 / Yangiliklar
Shu maqsadda qabul qilingan “Fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining huquqlarini sud orqali himoya qilishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-33-son qaror sud tizimini yanada takomillashtirish, odil sudlovning ochiqligi va shaffofligini ta’minlash, shuningdek, sud muhokamalarida taraflarning tengligi va tortishuv tamoyillarini mustahkamlashga qaratilgan muhim normativ-huquqiy hujjatdir.
Mazkur qarorning asosiy mazmun-mohiyati fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining buzilgan huquqlarini sud orqali tezkor, samarali va adolatli tiklash mexanizmlarini kengaytirishdan iboratdir. Qarorda sud organlari faoliyatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish, sud ishlarini ko‘rib chiqish jarayonlarini soddalashtirish va ortiqcha byurokratik to‘siqlarni bartaraf etish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, qaror bilan sudlar faoliyatida inson huquqlari ustuvorligini ta’minlash, fuqarolarning sudga murojaat qilish imkoniyatlarini kengaytirish hamda tadbirkorlik subyektlarining iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish mexanizmlarini kuchaytirish ko‘zda tutilgan. Bu esa o‘z navbatida, investitsiyaviy muhitni yaxshilash, xususiy mulk daxlsizligini ta’minlash va tadbirkorlik faoliyatining erkinligini kafolatlashga xizmat qiladi.
Qaror doirasida sud qarorlarining ijrosini ta’minlash tizimini takomillashtirish ham muhim yo‘nalish sifatida belgilangan. Sud hujjatlarining o‘z vaqtida va to‘liq ijro etilishi fuqarolarning sudga bo‘lgan ishonchini oshiradi hamda odil sudlovning real natija berishini ta’minlaydi. Shu bois sud qarorlarining ijrosini samarali tashkil etish, ijro jarayonida shaffoflikni ta’minlash va ortiqcha kechikishlarning oldini olish bo‘yicha aniq tashkiliy-huquqiy choralar nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, sud amaliyotini bir xillashtirish, qonun normalarini to‘g‘ri va bir xil qo‘llashni ta’minlash orqali fuqarolar hamda tadbirkorlik subyektlari uchun barqaror va prognoz qilinadigan huquqiy muhit yaratish maqsad qilingan. Bu esa sud-huquq tizimining mustaqilligi va xolisligini mustahkamlash bilan birga, qonun ustuvorligini ta’minlashda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi.
Qarorda nizolarni sudgacha hal etish mexanizmlarini rivojlantirish, mediatsiya va boshqa muqobil nizolarni hal etish usullarini keng qo‘llash masalalari ham o‘z ifodasini topgan. Natijada sudlarning ish yuklamasi kamayib, fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari o‘z nizolarini qisqa muddatlarda va ortiqcha xarajatlarsiz hal etish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Umuman olganda, PQ-33-son qaror sud-huquq sohasini yangi bosqichga olib chiqishga, fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining huquqlarini ishonchli himoya qilishga hamda odil sudlovning zamonaviy va samarali tizimini shakllantirishga qaratilgan kompleks hujjat hisoblanadi. Mazkur qaror ijrosi natijasida sud tizimining ochiqligi, shaffofligi va samaradorligi yanada oshib, jamiyatda qonun ustuvorligi va adolat tamoyillari mustahkamlanishiga xizmat qiladi.
Jizzax tumanlararo iqtisodiy sudi sudyasi N.Tursunqulov
