O‘zbekiston Respublikasi Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Tog‘-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi

Nazorat tadbirlari davomida Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Tog‘-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi mutaxassislari tomonidan kon hududida jiddiy qonunbuzilishlar qayd etilgan. Xususan, “Qaqir 8” konida belgilangan chuqurlikdan pastga tushgan holda 24 841 metr kub hamda kon hududi chegarasidan tashqarida 69 038,63 metr kub qum-shag‘al aralashmasi qazib olingan. Ushbu noqonuniy harakatlar natijasida davlat manfaatlariga jami 2 634 919 575 so‘m miqdorida juda кўп zarar yetkazilgan.

Sud jarayonida ma’lum bo‘lishicha, tadbirkor O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 4-dekabrdagi 983-sonli qarori hamda 2022-yil 25-martdagi 133-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Yer qa’ri uchastkalaridan foydalanish huquqi uchun ruxsatnomalar berish tartibi to‘g‘risida”gi Nizom talablarini qo‘pol ravishda buzgan. Ayblanuvchi o‘z ko‘rsatmasida ushbu holatni kon chegaralari to‘liq belgilanmagani va nazoratni yetarli darajada tashkil eta olmagani bilan izohladi. Shunga qaramay, u yetkazilgan zararning asosiy qismini qoplagan va qolgan qismini to‘lash majburiyatini olgan.

Sud sudlanuvchi X. X. ni O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 229-moddasida nazarda tutilgan jinoyatni sodir etganlikda aybli deb topdi. Unga nisbatan bazaviy hisoblash miqdorining 20 baravari, ya’ni 7 500 000 so‘m miqdorida jarima jazosi tayinlandi. Shuningdek, avvalgi sud hukmi bilan tayinlangan jazoni inobatga olgan holda, unga 3 yil ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlanib, Jinoyat kodeksining 72-moddasiga asosan ushbu jazo shartli deb belgilandi va 2 yil sinov muddati tayinlandi. Yetkazilgan zararning qolgan 97 142 238 so‘m qismini undirish maqsadida aybdorga tegishli “SINOTURK HOWO” rusumli yuk avtomashinasi xatlandi.

Ushbu sud qarori yer qa’ri boyliklaridan foydalanishda qonun ustuvorligi qat’iy ta’minlanishini yana bir bor ko‘rsatdi. Nazorat organlari tomonidan o‘tkazilayotgan muntazam monitoring va marksheyderlik o‘lchovlari noqonuniy qazish ishlarining oldini olishda asosiy omil bo‘lmoqda. Qonuniylikning ta’minlanishi nafaqat atrof-muhitni muhofaza qilish, balki davlat budjetiga tushishi lozim bo‘lgan mablag‘larning saqlanishi va adolatli iqtisodiy raqobat muhitini yaratish uchun xizmat qiladi.
J.Bozorxonov  - Bosh yuriskonsult