O‘zbekiston Respublikasi Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Tog‘-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi

Ushbu islohotlar negizida yer qa’ridan foydalanishda shaffoflikni ta’minlash va iqtisodiyotning “yashirin” qismini qisqartirishdek strategik vazifa yotibdi. Shu maqsadda Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligining 2025-yil 13-noyabrdagi 48-son farmoyishi asosida maxsus Ishchi guruhlar tashkil etildi. Bugungi kunda ushbu guruhlar zamonaviy kosmik texnologiyalar yordamida aniqlangan shubhali holatlarni bevosita joyiga chiqqan holda o‘rganmoqda.

Kosmik monitoring: 3 713 ta shubhali holat tahlili

2025-yil uchun belgilangan birinchi va ikkinchi bosqich kosmik monitoring natijalari respublika bo‘yicha jami 3 713 ta shubhali holatni yuzaga chiqardi. Bu raqamlar koinotdan olingan tasvirlar orqali yer qa’ridan noqonuniy foydalanish ehtimoli yuqori bo‘lgan nuqtalarni ko‘rsatib berdi.

Hududlar kesimidagi holat quyidagicha taqsimlangan:

• Samarqand viloyati: 492 ta

• Qashqadaryo viloyati: 476 ta

• Buxoro viloyati: 459 ta

• Toshkent viloyati: 388 ta

• Namangan viloyati: 351 ta

• Qoraqalpog‘iston Respublikasi: 295 ta

• Andijon viloyati: 268 ta

• Surxondaryo viloyati: 263 ta

• Navoiy viloyati: 237 ta

• Farg‘ona viloyati: 188 ta

• Xorazm viloyati: 138 ta

• Jizzax viloyati: 115 ta

• Sirdaryo viloyati: 42 ta

• Toshkent shahri: 1 ta

Xatlov va raqamlashtirish: SGM platformasi imkoniyatlari

Ishchi guruhlar tomonidan 2025-yil 17-noyabrdan boshlangan tezkor tadbirlar natijasida joriy yilning 12-mart holatiga ko‘ra, jami 3 518 ta holat (umumiy ko‘rsatkichning 95 foizi) joyiga chiqqan holda xatlovdan o‘tkazildi. Nazorat tadbirlarining shaffofligini ta’minlash uchun barcha ma’lumotlar SGM platformasiga raqamlashtirilgan holda kiritildi.

Hozirgi vaqtda Andijon, Qashqadaryo, Namangan, Sirdaryo, Buxoro, Navoiy va Surxondaryo viloyatlari hamda Toshkent shahrida o‘rganish ishlari to‘liq yakunlandi. Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Jizzax, Samarqand, Xorazm, Farg‘ona va Toshkent viloyatlarida qolgan 195 ta holat bo‘yicha ishlar davom etmoqda va ular joriy yilning 15-martiga qadar yakunlanishi rejalashtirilgan.

Nazorat natijalari: Noqonuniy qazib olish va huquqiy choralar

O‘tkazilgan tekshiruvlar natijasida yer qa’ridan foydalanishda jiddiy qonunbuzilishlar fosh etildi:

1. 729 ta holatda qonunbuzilish faktlari o‘z tasdig‘ini topdi.

2. 691 ta holatda shubhalar tasdiqlanmadi.

3. 2 098 ta holatda foydali qazilmalar noma’lum shaxslar tomonidan noqonuniy qazib olingan.

Eng asosiysi, nazorat tadbirlari davomida jami 3,8 million kub metr hajmdagi foydali qazilmalar noqonuniy qazib olinganligi aniqlandi. Mazkur holatlar bo‘yicha to‘plangan 2 351 ta o‘rganish materiali huquqiy baho berish va aybdorlarga nisbatan qat’iy choralar ko‘rish uchun huquqni muhofaza qilish organlariga yuborildi:

• Ichki ishlar organlariga: 1 632 ta material;

• Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentiga: 361 ta material;

• Prokuratura organlariga: 348 ta material;

• Davlat xavfsizlik xizmatiga: 8 ta material.

Tahliliy xulosa: Bu natijalar nimani anglatadi?

Ushbu keng ko‘lamli monitoring natijalari shuni ko‘rsatadiki, kosmik texnologiyalarning joriy etilishi “yashirin iqtisodiyot” vakillarining harakatlanish maydonini keskin cheklab qo‘ydi. Ilgari inson ko‘zi yetmagan yoki borish qiyin bo‘lgan hududlardagi noqonuniy faoliyat endilikda koinotdan aniq ko‘rinib turibdi.

Nazorat tizimining bunday kuchaytirilishi nafaqat tabiatni asrash, balki davlat budjetiga tushishi lozim bo‘lgan mablag‘larning o‘zlashtirilishiga to‘siq bo‘ladi. Bu o‘z navbatida, sohada halol mehnat qilayotgan tadbirkorlar uchun teng raqobat muhitini yaratishga va yer osti boyliklarining kelajak avlod uchun saqlanib qolishiga xizmat qiladi.