Prezidenttiń isbilermenlikti qollap-quwatlawı abadanlıq hám watan rawajlanıwın kepilleydi

18-avgust kúni Xiywa qalasındaǵı “Kongress-xoll” kompleksinde Prezident Shavkat Mirziyoev isbilermenler menen ashıqtan-ashıq sóylesiw ótkerdi.

Ánjumanda mámleketimizdiń barlıq aymaqlarınan, sonıń ishinde, rayon studiyalarınan 25 mıńǵa shamalas isbilermen qatnastı.
Mámleketimiz basshısı elimizdiń ekonomikalıq qúdiretin bekkemlewge múnásip úles qosıp atırǵan 1 million 200 mıńlıq biznes jámiyetshiligin Isbilermenler kúni menen qutlıqladı.

Bes jıl aldın isbilermenler menen ashıqtan-ashıq sóylesiw ótkeriw dástúri jolǵa qoyılǵanınan berli biznestiń rawajlanıwına tosqınlıq etken mıńlaǵan máselelerge sheshim tabıldı. Bul baǵdarda 84 nızam, 861 párman hám qarar qabıl etildi.

– Ne ushın? Isbilermenlerimizge sharayat jaratıp, jańa jumıs orınların kóbeytiw, adamlarımızdı uzaqqa barmay, máhállesiniń ózinde dáramatlı etiw ushın, – dedi Prezident.

Ótken dáwirde biznes ushın ajıratılǵan kredit portfeli derlik 3 esege artıp, 450 trillion sumǵa jetti. Kárxanalardıń tiykarǵı kapitalǵa investiciyası da 3 esege kóbeydi.

Sanaatı 100 million dollardan asqan rayonlar sanı 66 dan 116 ǵa, xızmetler kólemi 1 trillion sumnan asqan rayonlar 41 den 152 ge kóbeydi. Milliy brendin jaratqan, mámleket boylap filialların ashqan isbilermenlerdiń qatarı keńeydi.

Prezidentimiz sońǵı jıllarda Xorezmde de isbilermenlik ushın jańa imkaniyatlar jaratılǵanın atap ótti. Qısqa dáwirde wálayatqa 4 milliard dollarlıq sırt el investiciyası kirip kelip, 10 mıń jańa quwatlıq iske qosıldı. Búgin wálayat ekonomikasınıń 72 procentin kishi biznes jaratpaqta, eksportta onıń úlesi 81 procentke jetti.

Dúnyadaǵı qıyın jaǵdayǵa qaramastan, usı jıldıń birinshi yarımında Ózbekstan ekonomikası 8,5 procentke ósti. Xalıqaralıq reyting agentlikleri mámleketimizdiń suveren kredit reytingin jaqsıladı.

Mámleketimiz basshısı bul nátiyjeler, bárinen burın, isbilermenler menen birgelikte ámelge asırılıp atırǵan reformalardıń nátiyjesi ekenin atap ótti.

Sóylesiwde isbilermenler kótergen máseleler tiykarında bes tiykarǵı baǵdar boyınsha jańa baslamalar járiyalandı.
Birinshi baǵdar – isbilermenlik ushın turaqlı ósiw traektoriyasın támiyinlew.

Kishi hám orta biznesti qarjılandırıwdıń jańa sisteması jaratıladı. “Kredit xızmetleriniń birden-bir sanlı portalı” arqalı isbilermen bir arza menen banklerdiń usınısların alıwı, biznesti endi baslap atırǵanlar bolsa 5 milliard sumǵa shekem kreditti onlayn rásmiylestiriwi múmkin boladı.

Biznestiń hár bir basqıshına say bir pútin ekosistema jaratılıp, jańa isbilermenler ushın “Biznes start”, óndiristi jolǵa qoyǵanlar ushın “Biznes lift”, jańa ósiw basqıshına ótip atırǵanlar ushın “Biznes rawajlanıw” baǵdarlamaları engiziledi.

“Biznes start” sheńberinde isbilermenlerge jasalma intellekt járdeminde joybar hám kredit hújjetlerin tayarlaw, esabat júrgiziw úyretiledi. Tayar biznes-reje hám 200 million sumǵa shekem girewsiz kredit beriw jolǵa qoyıladı.

– Isbilermenge kredit beriw emes, onı birinshi qádeminen úlken bizneske aylanǵanǵa shekem basınan aqırına shekem qollap-quwatlaytuǵın kompleksli sistema jaratamız, – dedi mámleketimiz basshısı.

Kishi biznes ushın girew máselesin jeńilletiw maqsetinde “kontr-kepillik” sisteması engiziledi. 10 milliard sumǵa shekem kreditte isbilermenniń ózine 25 procent girew tabıw jeterli.

Ekinshi baǵdar – aymaqlarda biznes imkaniyatların keńeytiw.

Mámleketlik aktivti satıp alıwda avans 30 procentten 15 procentke túsiriledi. Bahasınıń yarımın tólegen isbilermen qalǵan bólegin 7 jılda procentsiz bólip tólewi múmkin boladı.

Aukcionǵa shıǵarılatuǵın jer uchastkaları qurılıs ushın zárúr hújjetler menen “tayar paket” túrinde sawdaǵa qoyıladı.

Banklerdiń balansındaǵı 9 trillion sumlıq 2,5 mıń múlkti shegirme bahada, baslanǵısh tólemsiz hám procentsiz bólip tólew shárti menen satıwǵa ruqsat beriledi.

Nawayı, Jizzaq, Namangan, Urgut hám Xazarasp arnawlı ekonomikalıq zonalarınıń bir bóleginde “Bond sanaat zonaları” shólkemlestiriledi. Olarda lokalizaciyalaw, R&D, laboratoriya hám injenerlik xızmetleri bir shınjırda jolǵa qoyıladı.

Energiya hám gaz ushın 100 procent aldınnan tólem talabı da qayta kórip shıǵıladı. ASKUE hám ASKUG sistemasına jalǵanǵan, tólem tártibine ámel etip atırǵan kárxanalar ushın avans 15 procent etip belgilenedi.

Úshinshi baǵdar – “jasalma intellekt – basqarıw nátiyjeliligi – jańa investiciyalar” ekosistemasın jaratıw.

– Búgin qaysı isbilermen qosımsha qundı kóbeytse, jasalma intellekt járdeminde ónimdarlıqtı arttırsa, ózine túser bahası boyınsha izlense, erteńgi bazar sonıki, – dedi Prezidentimiz.

“10 mıń kárxana ushın – jasalma intellekt sherik” baǵdarlaması baslanadı. Kárxanalardıń jasalma intellekt engiziw qárejetiniń 50 procenti kompensaciyalanadı. Jańa ónim ushın model jaratıwda superkompyuterden biypul paydalanıw imkaniyatı beriledi.
Baǵdarlamanıń birinshi basqıshına keminde 100 million dollar ajıratıladı.

Jergilikli kárxanalardı kapital bazarına alıp shıǵıw ushın akseleraciya baǵdarlaması jolǵa qoyılıp, hár jılı 50 iri kárxana IPOǵa tayarlanadı.

Iri investiciyalıq joybarlarda kadrlar tayarlaw komponenti májbúriy boladı. Úrgenshte jolǵa qoyılǵan kásipke tayarlaw tájiriybesi barlıq aymaqlarǵa engizilip, 1 million jastı zamanagóy kásiplerge úyretiw maqset etilgen.

Tórtinshi baǵdar – eksport potencialın arttırıw hám milliy brendlerdi sırtqı bazarlarǵa alıp shıǵıw.

Sırtqı bazarǵa shıǵıwdıń barlıq basqıshlarında kompleksli xızmet kórsetetuǵın “Eksport navigator” sisteması jolǵa qoyıladı. Sırt elde talap joqarı bolǵan 100 ónimniń dizimi qáliplestirilip, hár biri boyınsha bazar, tarif hám logistika sheshimleri islep shıǵıladı.
Eki mıń kárxananıń óndiris procesi sırtqı bazar talaplarına beyimlestiriledi. Isbilermenlerge sırt el brendmeykerin tartıw, milliy brendti sırtqı bazarda úgit-násiyatlaw, marketpleys hám xalıqaralıq tenderlerde qatnasıw qárejetleriniń bir bólegi qaplap beriledi.
Eksportyorlardı qollap-quwatlawdıń birden-bir sistemasına keminde 1 milliard dollar qaratıladı.

– Búgin dúnyada bazar ushın gúres kún sayın kúsheyip barmaqta. Bunday jaǵdayda sırt elge shıqqan isbilermen hesh qashan ózin jalǵız sezbewi kerek, – dedi mámleketimiz basshısı.

Tiykarǵı hám perspektivalı sırtqı bazarlarda “eksport elshileri” jumısı jolǵa qoyıladı. Eksportta valyuta túsimi múddetleri sozdırılıp, ayırım sheklewler biykar etiledi.

Besinshi baǵdar – bizneske hákimshilik basımdı keskin azaytıw.

– Ekonomikanı “sayadan” shıǵarıw tekseriw menen emes, isbilermenge jol kórsetip, durıs islewge úyretiw arqalı bolıwı kerek, – dedi Prezidentimiz.

Kishi bizneste insan densawlıǵı hám basqa isbilermenlerdiń mápine zıyan jetkeriw menen baylanıslı bolmaǵan hár qanday tekseriwge úsh jıl múddetke moratoriy járiyalanadı.

Íqtıyarıy profilaktikalıq auditten ótken orta hám iri bizneste kemshilikler saplastırılsa, járiyma qollanılmaydı. Barlıq túrdegi járiymalar muǵdarı ortasha eki esege azaytıladı.

Kelesi jıldan isbilermen hám mámleket arasındaǵı kelispewshiliklerde “Isbilermenniń haqlıǵı prezumpciyası” hám “Birinshi qáte ushın eskertiw” qaǵıydası engiziledi.

Isbilermenlikke baylanıslı mámleketlik xızmetlerdiń yarımı “úndemew – kelisim” principine ótkeriledi. 30 dan aslam jumıs túri boyınsha licenziya hám ruqsatnama biykar etilip, jáne 35 in beriw múddeti qısqartıladı.

Azıq-awqat eksportı ushın talap etiletuǵın bir neshe ruqsatnamanıń ornına birden-bir “Salamatlıq sertifikatı” engiziledi.
Sóylesiwde turizm tarawındaǵı isbilermenlerdi qollap-quwatlaw ilajları da belgilendi.

Miymanxananı qurıw, rekonstrukciyalaw hám úskenelew ushın 50 million dollarlıq resurs ajıratıladı. Úsh, tórt hám bes juldızlı miymanxanalar qurıw ushın subsidiya beriw múddeti jáne eki jılǵa, jer hám múlk salıǵı boyınsha jeńillikler 2030-jılǵa shekem sozdırıladı.

Turoperatorlardıń sırt elli turistlerge kórsetken xızmeti eksportqa teńlestiriledi. Turistlik avtobus hám elektrobuslardı alıp keliw boyınsha jeńillikler de dawam ettiriledi.

Sóylesiw juwmaǵında ekonomikanı jańa basqıshqa alıp shıǵıw boyınsha tiykarǵı shekler belgilep alındı.

– Biz 40 millionlıq xalıqpız. Adamlarımızdıń turmısın jáne de jaqsılaw ushın joqarı ekonomikalıq ósiwdi saqlap qalıwımız zárúr, – dedi mámleketimiz basshısı.

Usı jılı jalpı ishki ónimdi 180 milliard dollardan, eksporttı 40 milliard dollardan arttırıw wazıypası qoyıldı.

Hár bir aymaqtıń potencialınan kelip shıǵıp jańa ósiw noqatları belgilep berildi. Tashkentte eksportqa baǵdarlanǵan biznes, Ferǵana oypatlıǵında tolıq shınjırlı sanaat, Samarqand, Buxara hám Xorezmde turizm, kreativ industriya hám agrosanaat brendlerin rawajlandırıw wazıypası qoyıldı.

Nawayı hám Tashkent wálayatında taw-kán, metallurgiya hám ilimiy ximiya, Qashqadárya hám Surxandáryada agrosanaat hám neft-gaz ximiyası, Qaraqalpaqstanda “jasıl” energetika, málimleme texnologiyaları hám jasalma intellekt, Jizzaq hám Sırdáryada avtomobil qurılısı, elektrotexnika hám qurılıs materialları tiykarǵı ósiw noqatları etip belgilendi.

Ashıqtan-ashıq sóylesiw dawamında Prezidentimiz isbilermenlerdiń usınıs hám baslamaların tıńladı.

– Elimizde zamanagóy pikirleytuǵın, óz biznesin keńeytiw ushın jańalıqqa umtılıp atırǵan jańa áwlad isbilermenleri qáliplespekte.
Hesh qashan alǵa umtılıwdan, ósiwden, rawajlanıwdan, jańalıq islewden toqtamań! Sizlerdiń artıńızda bárqulla qollap-quwatlaytuǵın kúshli mámleket, huqıq hám máplerińizdi qorǵaytuǵın nızam, baslama hám maqsetlerińizdi ámelge asırıwda iyinles bolǵan Prezident bar, – dedi mámleketimiz basshısı ushırasıw juwmaǵında.

Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń pármanına muwapıq, mámleketimizdiń rawajlanıwı hám eksport potencialın arttırıw, milliy ekonomikanıń turaqlı ósiwin támiyinlew, investiciyalardı tartıw, importtıń ornın basatuǵın ónimlerdi islep shıǵarıw, zamanagóy xızmetlerdi keńeytiw, jańa jumıs orınları hám dáramat dereklerin jaratıwǵa múnásip úles qosıp atırǵan bir topar isbilermenler mámleketlik sıylıqlar menen sıylıqlanǵan edi.

Sonday-aq, milliy ekonomikanı turaqlı rawajlandırıw, isbilermenlik ortalıǵın jáne de jaqsılaw, isbilermenlik tarawında aldınǵı tájiriybe hám dástúrler mektebin jaratıw, óndiris hám eksport potencialın arttırıw, innovaciyalıq texnologiyalardı engiziwde órnek kórsetip atırǵan isbilermenler “Faol tadbirkor” kókirek belgisi menen sıylıqlandı.

Usı jerde usı sıylıqlardı tapsırıw máresimi ótkerildi.

Atap ótilgenindey, elimiz isbilermenleri jaratılǵan imkaniyatlardan nátiyjeli paydalanıp, óz baslaması, bilim hám tájiriybesi menen ekonomikanıń túrli tarmaqlarında salmaqlı nátiyjelerge erispekte.

Olar tárepinen jańa investiciyalıq joybarlar ámelge asırılıp, eksportqa qolaylı hám importtıń ornın basatuǵın ónimler islep shıǵarıw keńeytilmekte, zamanagóy xızmetler jolǵa qoyılıp, xalıq ushın jańa jumıs orınları hám dáramat derekleri jaratılmaqta.
Ásirese, óz tarawında aldıńǵı tájiriybe hám dástúrlerdi qáliplestirip atırǵan, izleniwsheńligi, kreativ ideya hám baslamaları menen bizneske innovaciyalıq texnologiyalardı alıp kirip atırǵan isbilermenlerdiń qatarı keńeyip atırǵanı atap ótildi.

Prezidentimizdiń baslaması menen qáliplesken jaqsı dástúrge muwapıq, hár jılı aldıńǵı isbilermenler Watanımızdıń joqarı sıylıqları menen sıylıqlanıp kelinbekte. Bıyıl da talabanlardı tańlawda óndiris hám eksporttı kóbeytiw, investiciya tartıw, xalıqtıń bántligin hám abadanlıǵın támiyinlew, sonday-aq, sociallıq turmısta belsene qatnasıwda anıq nátiyje kórsetip atırǵan isbilermenlerge ayrıqsha itibar qaratıldı.

Máresimde mámleketimiz basshısı mámleketlik sıylıqlardı óz iyelerine saltanatlı túrde tapsırdı.

Sıylıqlanǵanlar isbilermenlikti turaqlı qollap-quwatlap atırǵanı hám olardıń miynetine kórsetilip atırǵan joqarı itibar ushın mámleketimiz basshısına minnetdarshılıq bildirdi.

Ilajda mámleketlik hám jámiyetlik shólkemlerdiń wákilleri, isbilermenler hám jámiyetshilik belsendileri qatnastı.

Prezident Shavkat Mirziyoev Xiywa qalasında isbilermenler menen ótkerilgen ashıqtan-ashıq sóylesiwden soń jańa “Úrgensh – Xiywa” tólemli avtomobil jolı menen tanıstı.

Mámleketimizde zamanagóy jol infrastrukturasın rawajlandırıw, transport qatnawınıń tezligi hám qáwipsizligin arttırıwǵa ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Usı jıl 5-avgust kúni qabıl etilgen jańa redakciyadaǵı “Avtomobil jolları haqqında”ǵı nızamda tólemli avtomobil jolların shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarları belgilendi. Onda aydawshılar ushın alternativ biypul jol bar bolıwı tiykarǵı shárt bolıp esaplanadı.

Úrgensh aeroportı hám Xiywa qalası arasındaǵı jańa avtomobil jolı xalıq hám turistler ushın qáwipsiz, tez hám qolaylı háreketleniw imkaniyatın jaratıwǵa qaratılǵan.

Joybar sheńberinde 35 kilometrlik avtomobil jolı, 1 jer astı tunneli, 8 jol ótkel, 15 kópir hám 106 suw ótkeriw qurılması qurıldı.
Burınnan bar jol arqalı Úrgenshten Xiywaǵa jetip barıwǵa 45-50 minut waqıt jumsalsa, jańa tórt polosalı magistralda bul waqıt 15-17 minutqa shekem qısqaradı. Jol sutkasına 30 mıńnan aslam transport quralın ótkeriw quwatlılıǵına iye.

Transport aǵımı hám tólemlerdi basqarıw jasalma intellektke tiykarlanǵan sanlı sistemalar arqalı ámelge asırıladı. Jeńil hám júk avtomobilleri, sonday-aq, avtobuslardan tólem transport quralın toqtatpaǵan halda elektron túrde óndiriledi.

Jol boyında xalıqaralıq standartlarǵa sáykes xızmet kórsetiw hám servis obektlerin shólkemlestiriw de názerde tutılǵan.

Jol qaplamasınıń joqarǵı qatlamlarında ıssı klimatqa shıdamlı arnawlı modifikaciyalanǵan bitum aralaspasınan paydalanılǵan. Qaplamnıń ulıwma qalıńlıǵı 87 santimetrdi quraydı.

Jańa magistral Úrgensh hám Xiywa arasındaǵı qatnawlardı jáne de tezlestiriw hám qolaylastırıw, turistler ushın transport imkaniyatların keńeytiw jáne aymaqtıń jol infrastrukturasın rawajlandırıwǵa xızmet etedi.

Sonıń menen Prezident Shavkat Mirziyoevtiń Xorezm wálayatına saparı juwmaqlandı.