Qurılısta byurokratiyanı qısqartıw hám qadaǵalaw nátiyjeliligin arttırıw máseleleri dodalandı

Qurılıs tarawında ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli jumıslar xalıq ushın zamanagóy turaq jaylar, sociallıq obektler hám qolaylı infrastruktura jaratıwǵa xızmet etpekte. Sonıń menen birge, qurılıp atırǵan jańa turaq jaylar qáwipsiz, sapalı, ekologiya hám qala qurılısı talaplarına tolıq juwap beriwi zárúr.

Prezentaciyada tarawda mámleketlik xızmetlerdi ápiwayılastırıw, ruqsat beriw processlerinde byurokratiyanı azaytıw, qurılıs obektleri ústinen qadaǵalawdı sanlastırıw hám insan faktorın qısqartıw boyınsha usınıslar kórip shıǵıldı.

Atap ótilgenindey, házirgi waqıtta qurılıstı baslaw ushın ruqsat alıw ushın jámi 8 hújjet talap etiledi. Bul process ayırım jaǵdaylarda

3 aydan 12 ayǵa shekem sozılmaqta. Sol sebepli 2 hújjetti talap etiwdi biykarlaw, jáne 2 hújjetti bolsa sanlı integraciya esabınan qáliplestiriw usınıs etildi. Nátiyjede arza beriw hám kórip shıǵıwǵa ketetuǵın waqıt 7 esege qısqaradı, buyırtpashılardıń artıqsha áweregershiligi azayadı.

Jańa tártipke bola, joybarlawǵa ruqsatnama hám arxitektura-rejelestiriw tapsırmasın beriw processleri birden-bir hújjetke birlestiriledi. “ShaffofAI” sisteması arqalı bul process insan faktorısız, avtomat túrde ámelge asırılıwı názerde tutılmaqta. Bunıń nátiyjesinde 30 jumıs kúnine shekem dawam etetuǵın process tolıq avtomatlastırıladı.

Joybarlaw-izlew, qurılıs-jumıstı bólip alıp islewshi hám ekspertiza shólkemlerin licenziyalawda da jańa tártip engiziledi. Búgingi kúnde arza beriwde 3 ten 30 ǵa shekemgi hújjetti qosımsha etiw talap etilip, qarar qabıl etiw 14 jumıs kúnine shekem sozılmaqta. Usınıs etilip atırǵan sistemada maǵlıwmatlar elektron bazalar arqalı avtomat túrde tekseriledi, hújjet qosımsha etiw talabı biykar etiledi. Licenziyanı rásmiylestiriw múddeti 14 jumıs kúninen 5 minutqa shekem qısqaradı, qarar qabıl etiw procesi 97 procentke tezlesedi.

Qurılıs obektlerin paydalanıwǵa qabıl etiw procesi de ápiwayılastırıladı. Ótken jılı bul baǵdarda berilgen 20 mıńnan aslam arzalar túrli sebepler menen biykar etilgen. Kemshiliklerdi saplastırıw ushın buyırtpashılar 1 aydan 3 ayǵa shekem waqıt jumsamaqta.

Endi mámleketlik obektlerdi paydalanıwǵa qabıl etiwde talap etiletuǵın hújjetler sanı 3 ten 1 ge qısqartıladı. Texnikalıq hám avtorlıq qadaǵalawshılardıń juwmaqları, muwapıqlıq deklaraciyası hám basqa da maǵlıwmatlar sanlı sistemalar arqalı qáliplestiriledi. Bul bolsa obektti qabıllaw múddetin 2 aydan 15 kúnge shekem qısqartadı.

Sonıń menen birge, imarattıń bekkemligi hám órt qáwipsizligine tásir etpeytuǵın arxitekturalıq yamasa joybarlaw ózgerisleri sebepli obektti paydalanıwǵa qabıl etiwden bas tartıw ámeliyatı qayta kórip shıǵıladı. Bunday jaǵdaylarda kerekli korrektorlar kirgizilip, obektti qabil etiw imkaniyatı jaratıladı.

Prezentaciyada qurılıs obektlerin onlayn qadaǵalaw máselesine ayrıqsha itibar qaratıldı.
Ámeliyatta qurılıs obektlerine baqlaw kameraların májbúriy ornatıw talabı joq. Sol sebepli birinshi basqıshta bahası 3 milliard sumnan joqarı bolǵan sociallıq taraw obektleri, kóp qabatlı turaq jaylar, iri sawda hám sanaat obektleri, miymanxana hám turizm komplekslerine kameralar ornatıw usınıs etildi.

Bul arqalı joybardan ózbasımshalıq penen shetke shıǵıw jaǵdayların erte anıqlaw, qurılıs maydanındaǵı jumısshılardıń esabın anıq júrgiziw, “konvert” usılında miynet haqı tólew jaǵdaylarınıń aldın alıw, jasırın ekonomikanı qısqartıw hám miynet qáwipsizligin támiyinlew imkaniyatı keńeyedi.

Qurılısta texnikalıq hám avtorlıq qadaǵalaw nátiyjeliligin arttırıw máselesi de kórip shıǵıldı. 2025-jılı texnikalıq hám avtorlıq qadaǵalawshılar obektlerde 42 mıń kemshilikti atap ótken bolsa, inspektorlar keyin ala jáne 250 mıńnan aslam qaǵıydabuzarlıqtı anıqlaǵan. Bul ayırım jaǵdaylarda qadaǵalawshılardıń jumısı jeterli dárejede nátiyjeli shólkemlestirilmey atırǵanın kórsetedi.
Usı múnásibet penen “Shaffof qurilish” platformasında texnikalıq hám avtorlıq qadaǵalawshılardıń reestri hám reyting sistemasın engiziw usınıs etildi. Olardıń jumısı aralıqtan monitoring etiledi, is júrgiziw hújjetleri elektron túrge ótkeriledi. Reyting kórsetkishi tómen bolǵan qadaǵalawshılar qayta oqıtıwǵa jiberiledi, jaqsı nátiyje kórsetkenlerdiń sertifikat múddeti sozdırıladı.

Qurılıs materiallarınıń sapasın qadaǵalawda da tásirsheń mexanizmler engiziledi. Obektke kirgizilgen hár bir qurılıs materialı nazorat.mc.uz platforması arqalı elektron dizimge alınadı, sapanı tastıyıqlawshı hújjetler májbúriy túrde sistemaǵa júklenedi. Sapasız materiallardan paydalanǵan qurılısshılarǵa hákimshilik juwapkershilik belgilew usınıs etildi.

Laboratoriya sınaqları boyınsha da jańa qatnaslar belgilenbekte. Alıs aymaqlardaǵı qurılıs massivlerinde sınaqlardı óz waqtında ótkeriw ushın kóshpeli qurılıs-sınaq laboratoriyaların shólkemlestiriw usınıs etildi. Bul obektlerdiń qamtıp alınıwın eki esege arttırıw, sınaq nátiyjelerin jedel anıqlaw hám standart talaplarına ámel etiliwin támiyinlewge xızmet etedi.

Prezentaciyada nızamsız qurılıslardıń aldın alıw máselesi de hár tárepleme kórip shıǵıldı. 1-aprel jaǵdayına respublikamız boyınsha 3 mıń 791 nızamsız qurılıs obekti anıqlanǵan. Sonnan 1 mıń 933 i sanaat zonalarınıń aymaǵına tuwra keledi. Ayırım obektlerde jerge bolǵan huqıq, joybarlawǵa ruqsatnama, keńes yamasa ekspertiza juwmaqları joq ekenligi anıqlanǵan.

Bunıń aldın alıw ushın jerge baylanıslı huqıq payda bolǵan waqıttan baslap puqaralar hám yuridikalıq táreplerge qurılıs tarawındaǵı nızam talapları boyınsha elektron esletpeler jiberiw, “Onlayn mahalla” hám “Shaffof qurilish” sistemaların integraciyalaw, nızamshılıqtaǵı obektlerdi ruqsatnamasız qurǵanı ushın juwapkershilik ilajların kúsheytiw usınıs etildi.
Kóp kvartiralı turaq jay fondın basqarıwda qadaǵalawdı kúsheytiw máselesi dodalandı.

Nızamshılıqta kóp kvartiralı turaq jaylardaǵı tosqınlıq konstrukciyaların ózbasımshalıq penen buzǵan shaxslarǵa hákimshilik sharalardı operativ kóriw mexanizmi jeterli emes. 2023-jılı bunday jaǵdaylar 563 bolǵan bolsa, 2025-jılı 2 mıń 484 ke jetken.

Ásirese, paydalanıw múddeti 50 jıldan asqan turaq jaylarda ózbasımshalıq penen rekonstrukciyalaw qáwipli aqıbetlerge alıp keliwi múmkin. Mámleketimizde bunday kóp kvartiralı turaq jaylar 15 mıń 270 ti quraydı. Sol sebepli olarda kategoriyanı ózgertiw hám rekonstrukciyalawdı sheklew, tosıq konstrukciyalardı buzǵanı ushın tikkeley járiyma qollanıw wákilligin inspekciyaǵa beriw usınıs etildi.

Kadrlar potencialın arttırıw máselesi de dıqqat orayında boldı.
Tashkent, Namangan hám Qarshı qalalarındaǵı joqarı oqıw orınlarında Avstriyanıń Vena hám Italiyanıń Sapienca universitetleri menen birgeliktegi bilimlendiriw baǵdarlamaların shólkemlestiriw, perspektivalı kadrlardı rawajlanǵan mámleketlerge stajirovkaǵa jiberiw hám olardıń jańa bilim hám kónlikpelerin ámeliyatqa engiziw boyınsha sistema jaratıw wazıypası qoyıldı.

Prezidentimiz tarawdaǵı jańalıqlar ámeliyat penen úzliksiz baylanıslı bolıwı zárúrligin atap ótip, aymaqlıq studiyalardaǵı tarawda jumıs alıp barıp atırǵan isbilermenlerdiń pikirlerin tıńladı. Usınıslardı maqullap, juwapkerlerge tiyisli tapsırmalar berdi.