Kárxanalardıń turaqlı jumısın qollap-quwatlaw ilajları kórip shıǵıldı

Prezident Shavkat Mirziyoev 5-may kúni óndiris kárxanalarınıń jumısın turaqlastırıw hám isbilermenlerdi oylandırıp atırǵan mashqalalı máselelerdi sheshiw boyınsha prezentaciya menen tanıstı.

Elimizde isbilermenlikti rawajlandırıw, investiciyalıq joybarlardı qollap-quwatlaw hám jańa óndirislik quwatlıqlardı jaratıw boyınsha keń kólemli jumıslar ámelge asırılmaqta. Sonıń menen birge, sanaatta bar imkaniyatlardan tolıq paydalanıw, burın iske qosılǵan kárxanalardıń turaqlı jumıs alıp barıwın támiyinlew, olardıń ónim islep shıǵarıw hám eksport potencialın arttırıw áhmiyetli wazıypa bolıp qalmaqta.

Prezentaciyada hár qıylı sebeplerge bola tolıq quwatlılıqta islemey atırǵan hám túsimi azayǵan kárxanalardıń jumısın úyreniw nátiyjeleri kórip shıǵıldı. Bunday jaǵdaylar tiykarınan toqımashılıq, qurılıs materialları, azıq-awqat, neft-ximiya, elektrotexnika hám basqa da tarmaqlarda baqlanbaqta.

Bul kategoriyadaǵı kárxanalardıń jumısına unamsız tásir kórsetip atırǵan faktorlar arasında aylanıs qarjınıń jetispewshiligi, kommunallıq infrastruktura menen baylanıslı máseleler, joybarlardıń keshigiwi, úskenelerdiń eskirgeni, shiyki zat shınjırındaǵı úzilisler, ónimge talaptıń tómenlewi sıyaqlı mashqalalar kórsetip ótildi.

Bul mashqalalardı sheshiw arqalı kárxanalarda óndiristi tiklew hám bar quwatlıqlardı tolıq iske qosıp, qosımsha 65,6 trillion sumlıq ónim islep shıǵarıw hám eksport etiw imkaniyatı bar ekenligi anıqlandı.

Sonlıqtan, hár bir kárxananıń jaǵdayın óz aldına úyrenip, olardı tolıq quwatlılıqqa alıp shıǵıw boyınsha jańa sistema engiziletuǵını belgilendi. Bunıń ushın juwapker uyımlar hám banklerdiń qatnasıwında Respublikalıq shtab shólkemlestiriledi. Shtab wákilleri orınlarǵa shıǵıp, eki hápte múddette kárxanalardıń jumısına tosqınlıq etip atırǵan máselelerdi anıqlaydı hám olardı ornında sheshiw ilajların kóredi.

Jumısın tiklew imkaniyatı bar kárxanalarǵa zárúr kredit qarjıların ajıratıw, aylanıs qarjı menen támiyinlew, infrastruktura hám shiyki zat máselelerin sheshiw boyınsha bankler hám juwapker uyımlar birgelikte isleydi.

Prezentaciyada kommerciyalıq banklerdiń balansındaǵı iri múlk máselesine de itibar qaratıldı.

Búgingi kúnde banklerdiń balansında bahası 10 milliard sumnan joqarı bolǵan 70 múlk bar. Bul aktivlerdi ekonomikaǵa qayta tartıw, olarǵa investor tabıw hám óndiris maydanlarına aylandırıw boyınsha óz aldına mexanizmlerdi engiziw belgilendi.

Prezentaciyada investiciyalıq baǵdarlamalar sheńberinde iske qosılǵan joybarlardıń jumısın esapqa alıw hám olardıń nátiyjeliligin bahalaw máselesine toqtap ótildi. 2021-2025-jıllarda ámelge asırılǵan derlik 17 mıń joybar nátiyjesinde iske qosılǵan kárxanalardıń ayırımları óz jumısın salıq hám statistika esabatlarında tolıq kórsetpey atırǵanı kórsetip ótildi. Juwapkerlerge hár bir joybardı úyrenip, olarǵa salıq salıw hám statistikalıq esabatlarda durıs sáwlelendiriwdi támiyinlew tapsırıldı.

Isbilermenlik ortalıǵına unamsız tásir kórsetip atırǵan jáne xalıq hám isbilermenlik subektleriniń narazılıqlarına sebep bolıp atırǵan ayırım máseleler hám olardı sheshiw boyınsha usınıslar kórip shıǵıldı.

Atap aytqanda, isbilermenlik subektleriniń plakatların hám brend belgilerin jaylastırıw, ulıwma awqatlanıw hám sawda obektleri ushın ayırım hákimshilik talaplar, miynet qatnasıqlarındaǵı tártip-qaǵıydalar, naq pulsız tólemler, salıq jeńilliklerin qollanıw, finanslıq járiymalar, sırtqı ekonomikalıq jumıstaǵı hújjetpazlıq sıyaqlı máseleler dodalandı.

Máselen, ámeldegi tártipke bola, ayırım jaǵdaylarda kárxananıń atı, jumıs túri yamasa sawda belgisi sáwlelengen jazıwlar da reklama sıpatında bahalanıp, olar ushın óz aldına pasport rásmiylestiriw hám tólemlerdi ámelge asırıw talap etilmekte. Bul isbilermenler ushın qosımsha hákimshilik júk bolıwı menen birge sawda hám xızmet kórsetiw obektleriniń tanılıwı, qarıydarlar aǵımı hám túsimine de tásir etpekte.

Usı múnásibet penen isbilermenlik subektiniń ataması hám jumıs túri haqqında imaratqa jaylastırılǵan málimlemeni reklama sıpatında bahalamaw hám onıń ushın tiyisli pasportlardı rásmiylestiriwdi biykar etiw usınıs etildi. Reklamalar hám basqa da málimleme belgilerin jaylastırıwǵa baylanıslı dizayn talapların isbilermenlerdiń usınısların esapqa alǵan halda basqıshpa-basqısh engiziw, yuridikalıq táreplerge tiyisli transport qurallarına óz sawda belgisin jaylastırıw tártibin ápiwayılastırıw baslaması alǵa qoyıldı.

Ulıwma awqatlanıw kárxanalarına qosımsha qun salıǵınıń bir bólegin qaytarıw tártibin ápiwayılastırıw, ayırım sawda, ulıwma awqatlanıw hám xızmet kórsetiw obektleri ushın ekologiyalıq ekspertiza jáne kompensaciya tólemleri menen baylanıslı tártiplerdi jeńilletiw usınıs etildi. Sonday-aq, miynet qatnasıqlarında jumıs beriwshi hám xızmetker arasındaǵı ayırım tártip-qaǵıydalardı anıqlastırıw usınıs etildi.

Sanlastırıw hám naq pulsız tólemler baǵdarında xalıq hám biznes ushın qolaylılıqtı arttırıwǵa qaratılǵan usınıslar bildirildi. Atap aytqanda, ayırım tovarlar hám xızmetler ushın tólemlerdi naq pulsız túrde ámelge asırıw ámeliyatı keńeyip atırǵanı sebepli, bank infrastrukturası, komissiyalar hám tutınıwshılarǵa qaytarılatuǵın keshbek sistemasın jetilistiriw zárúr ekenligi atap ótildi.

Fizikalıq táreplerdiń óz bank kartaları arasındaǵı pul ótkermelerin komissiyasız ámelge asırıw, naq pulsız tólemlerdiń xalıq ushın qolaylı bolǵan túrlerin kóbeytiw, ulıwma awqatlanıw, alkogol, temeki hám janılǵı satıw tarawlarında satıp alıw cheki boyınsha esaplanǵan keshbekti tez qaytarıw imkaniyatın jaratıw usınıs etildi. Sonıń menen birge, bank kartaları arqalı ámelge asırılatuǵın operaciyalarda qáwipsizlikti támiyinlew maqsetinde engizilgen antifrod SMS-xabarnamalar boyınsha qárejetlerdi qayta kórip shıǵıw, mobil qosımshalardaǵı xabarnamalar yamasa biometriyalıq identifikaciya sıyaqlı alternativ sheshimlerden paydalanıw usınıs etildi.

Salıq hákimshiligi hám finanslıq járiymalar baǵdarında salıq jeńilliklerin qollanıwda júzege kelip atırǵan tartıslı jaǵdaylardı saplastırıw, salıq qarızdarlıǵı boyınsha esaplanıp atırǵan penya tiykarǵı qarız summasınıń artıp ketpewi boyınsha normanı engiziw, chek bermew jaǵdayı boyınsha xabar jiberiw sistemasınan paydalanıw jaǵdaylarınıń aldın alıw, QQS gúwalıǵın toqtatıp turıw tártibin jetilistiriw alǵa qoyıldı.

Sırtqı ekonomikalıq jumıstı ápiwayılastırıw maqsetinde import procesinde bir-birin qaytalaytuǵın hújjetlerdi qısqartıw, isbilermenlerge sırt elde sawda úyleri, filial hám wákilxanalar ashıw ushın qolaylıraq tártip jaratıw, “Ózekspooray” imkaniyatlarınan nátiyjeli paydalanǵan halda milliy ónimlerdi xalıqaralıq bazarlarda keńnen úgit-násiyatlaw boyınsha usınıslar bildirildi.

Mámleketimiz basshısı isbilermenlik ushın artıqsha tosqınlıqlardı azaytıw, qadaǵalaw hám tártipke salıw mexanizmlerin ápiwayılastırıw, sanlastırıw processlerin bizneske qosımsha júk emes, al qolaylıq jaratatuǵın quralǵa aylandırıw zárúr ekenligin atap ótti.

Juwapkerlerge bar sanaat quwatlıqların tolıq iske qosıw, kárxanalardı qarjılay salamatlandırıw, óndiris hám eksport kólemin arttırıw, jańa jumıs orınların jaratıw hám isbilermenler ushın qolaylı sharayatlardı keńeytiw boyınsha anıq tapsırmalar berildi.