Jizzax viloyati Zarbdor tumani hokimligi

Korrupsiya davlat hokimiyati nufuziga, qonun ustuvorligiga va fuqarolarning adolatga bo‘lgan ishonchiga jiddiy zarar yetkazadigan xavfli illatlardan biridir. Ayniqsa, sud tizimida korrupsiyaning har qanday ko‘rinishi odil sudlovning mohiyatiga zid bo‘lib, sud hokimiyatining xolisligi va mustaqilligiga nisbatan shubha tug‘dirishi mumkin. Shu sababli sud organlarida korrupsiyaning oldini olish faqat sodir etilgan huquqbuzarlikka javob qaytarish bilan cheklanmasdan, korrupsiyaviy xavf-xatarlarni oldindan aniqlash, ularning sabab va shart-sharoitlarini bartaraf etish hamda xodimlarda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishga qaratilishi lozim.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining 2024-yil 27-dekabrdagi 283-sonli “Sudlarda korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi buyrug‘i sud organlarida mazkur yo‘nalishdagi ishlarni tizimli tashkil etish uchun muhim ichki tashkiliy-huquqiy asos bo‘lib xizmat qiladi. Buyruq “Korrupsiyaga qarshi kurash menejmenti tizimi” xalqaro standarti talablari va tavsiyalarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan bo‘lib, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning oldini olish, korrupsiyaviy xavf-xatarlarni aniqlash, bartaraf etish va monitoring qilish hamda amalga oshirilayotgan ishlar samaradorligini oshirishga qaratilgan.

Mazkur buyruq bilan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining korrupsiyaga qarshi kurashish siyosati, sud organlarida manfaatlar to‘qnashuvini boshqarish to‘g‘risidagi nizom, korrupsiyaga qarshi tartib-taomillarning samaradorligini monitoring va nazorat qilish uslubiyoti, kontragentlarni tekshirishga oid yo‘riqnoma, davlat xaridlari jarayonini tashkil etish bo‘yicha nizom, korrupsiyaviy xavf-xatarlarni aniqlash va baholash uslubiyoti, sud xodimlariga oid korrupsiyaviy xatti-harakatlar to‘g‘risidagi xabarlarni qabul qilish va ko‘rib chiqish reglamenti hamda korrupsiyaga qarshi kurash tizimining holati to‘g‘risidagi hisobotni shakllantirish tartibi tasdiqlangan. Bu holat korrupsiyaga qarshi kurash alohida tadbir emas, balki o‘zaro bog‘langan tartib-taomillardan iborat yaxlit tizim ekanini ko‘rsatadi.

Korrupsiyaga qarshi siyosatning asosiy maqsadlaridan biri sud apparati xodimlarining qonunchilik va ichki hujjatlar talablarini tushunishi va ularga rioya etishini ta’minlash, sud organlarida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni kamaytirish, korrupsiyaning har qanday ko‘rinishiga barham berish, sudlar faoliyatini tashkil etishda profilaktik choralarni amalga oshirish, aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini oshirish hamda jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishdan iborat.

Sud apparati xodimlari faoliyatining shaffofligi, ularning xulq-atvor me’yorlariga rioya qilishi, korrupsiyaviy harakatlarni o‘z vaqtida aniqlash va ularning oqibatlarini bartaraf etish ham mazkur siyosatning muhim maqsadlari qatoriga kiradi. Korrupsiyaga qarshi kurashishda faqat huquqbuzarlik sodir bo‘lganidan keyingi choralar emas, balki uni keltirib chiqaruvchi sabab va shart-sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etish ustuvor ahamiyat kasb etadi.

Sud organlarida korrupsiyaga qarshi kurashish tizimi qonuniylik, korrupsiyaga toqatsizlik, ochiqlik va shaffoflik, profilaktik choralarning ustuvorligi, tizimlilik va o‘zaro bog‘liqlik, korrupsiyaga oid huquqbuzarlik uchun javobgarlikning muqarrarligi, zamonaviy texnologiyalardan foydalanish va tizimni doimiy takomillashtirish kabi tamoyillarga asoslanadi.

Qonuniylik tamoyili sud organlarida korrupsiyaga qarshi barcha chora-tadbirlarning O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi hamda tegishli ichki idoraviy hujjatlar asosida amalga oshirilishini anglatadi. Korrupsiyaga toqatsizlik tamoyiliga ko‘ra esa korrupsiyaning har qanday shakli va ko‘rinishiga murosasiz munosabatda bo‘linadi. Xodimlarning korrupsiyaviy xavf-xatar yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan faoliyatda bevosita yoki bilvosita ishtirok etishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

Ochiqlik va shaffoflik ham korrupsiyani oldini olishning muhim kafolatidir. Sud organlarida qabul qilinayotgan va amalga oshirilayotgan korrupsiyaga qarshi chora-tadbirlar haqida xodimlar, kontragentlar va keng jamoatchilikning xabardor bo‘lishi korrupsiyaviy xatti-harakatlar uchun yashirin imkoniyatlarni kamaytiradi. Qoidalar qanchalik aniq va jarayonlar qanchalik shaffof bo‘lsa, noqonuniy manfaat uchun qaror qabul qilish imkoniyati shunchalik cheklanadi.

Korrupsiyaga qarshi kurashishda profilaktika tamoyili alohida ahamiyatga ega. Sud organlarida korrupsiyaviy xatti-harakat sodir etilgandan keyin javobgarlik masalasini hal qilish bilan bir qatorda, bunday holatga olib keluvchi xavf-xatarlar, sabablar va shart-sharoitlarni oldindan bartaraf etish zarur. Shu bois amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar aniqlangan xavf-xatar darajasiga mutanosib bo‘lishi va yagona tizim sifatida ishlashi lozim.

Manfaatlar to‘qnashuvini boshqarish korrupsiyaning oldini olishdagi eng muhim yo‘nalishlardan biridir. Sud apparati xodimi o‘z xizmat majburiyatlarini halol va vijdonan bajarishi, mansab va xizmat mavqeyidan yoki sud organlarining mol-mulkidan shaxsiy manfaatdorlik yo‘lida foydalanmasligi hamda manfaatlar to‘qnashuviga olib kelishi mumkin bo‘lgan vaziyatlardan saqlanishi shart.

Xodim ishga qabul qilinayotganda, boshqa lavozimga o‘tkazilganda, lavozimi ko‘tarilganda, rotatsiya qilinganda, shuningdek har yili va tegishli vaziyatlar o‘zgarganda manfaatlar to‘qnashuviga olib kelishi mumkin bo‘lgan shaxsiy manfaatdorligi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni oshkor qilishi lozim. Bu talab nafaqat sud organining manfaatlarini, balki xodimning o‘zini ham keyinchalik yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan shubha va e’tirozlardan himoya qiladi.

Manfaatlar to‘qnashuvi deganda faqat xodimning shaxsiy manfaat uchun noqonuniy qaror qabul qilishi tushunilmasligi kerak. Xodimning xolisligiga shubha tug‘dirishi mumkin bo‘lgan vaziyatning o‘zi ham tegishli tartibda oshkor etilishi va boshqarilishi lozim. Shuning uchun xodimning yaqin qarindoshi, tanishi yoki boshqa manfaatdor shaxs bilan bog‘liq masalada xizmat vakolatidan foydalanishi katta xavf tug‘diradi.

Sovg‘alar va mehmondo‘stlik belgilarini qabul qilish masalasi ham aniq tartibga solingan. Sud apparati xodimlariga xizmat majburiyatlarini bajarish doirasida jismoniy va yuridik shaxslardan sovg‘alar, mehmondo‘stlik belgilari, qarz, kafolat, mukofot, moddiy yordam, naqd pul va uning ekvivalentlari, qimmatli qog‘ozlar, kriptovalyuta, boshqa moddiy qimmatliklar yoki xizmat ko‘rinishidagi rag‘batlantirish vositalarini olish taqiqlanadi.

Konferensiya, seminar, xizmat safari va shunga o‘xshash tadbirlarda taqdim etiladigan sovg‘alar uchun ichki siyosatda alohida istisno va qiymat chegaralari belgilangan. Xodimlar o‘rtasida xizmat majburiyatlarini bajarish bilan bog‘liq bo‘lmagan sovg‘alarni berishda ham manfaatlar to‘qnashuviga olib kelmaslik, sovg‘ani yashirin emas, ochiq tarzda berish, umum e’tirof etilgan bayram yoki voqea bilan bog‘liq bo‘lishi va belgilangan qiymat chegaralariga rioya qilish talab etiladi.

Sovg‘ani berish yoki qabul qilishning qonuniyligiga shubha tug‘ilgan har qanday vaziyatda xodim korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmasiga maslahat so‘rab murojaat qilishi kerak. Bunday maslahat mexanizmi profilaktikaning samarali shaklidir, chunki u xodimga huquqbuzarlik yuz bermasidan oldin to‘g‘ri yo‘l tutish imkonini beradi.

Kadrlar bilan bog‘liq jarayonlarning shaffofligi ham korrupsiyaviy xavf-xatarlarni kamaytiradi. Sud apparati xodimlarini tanlash, attestatsiyadan o‘tkazish, ularning faoliyatini baholash, mukofotlash, ustamalar va rag‘batlantirishning boshqa turlarini amalga oshirish jarayonlari barcha xodimlar uchun shaffof, teng huquqli va xolis bo‘lishi kerak.

Bo‘sh lavozimlarga saralash egallanayotgan lavozimga qo‘yiladigan talablar asosida amalga oshirilib, nomzodning malakasi, kasbiy va ilmiy yutuqlariga asosiy e’tibor qaratilishi lozim. Bunday tartib qarindosh-urug‘chilik, tanish-bilishchilik yoki boshqa shaxsiy manfaatlarning kadrlar masalasiga noqonuniy ta’sir ko‘rsatish ehtimolini kamaytiradi.

Tekshiruvlar, o‘rganishlar va monitoring jarayonida ham korrupsiyaga qarshi maxsus talablar mavjud. Tekshiruv o‘tkazuvchi xodim manfaatlar to‘qnashuviga yo‘l qo‘ymasligi, qonunchilik va ichki hujjatlarda nazarda tutilmagan hollarda tekshiruvni yakka o‘zi amalga oshirmasligi, aniqlangan qoidabuzarliklarni soxtalashtirmasligi, qonun normalarini noto‘g‘ri talqin qilmasligi, tekshirilayotgan xodimlarga tazyiq o‘tkazmasligi va tekshiruv predmetiga kirmaydigan masalalarga aralashmasligi lozim.

Agar tekshiruv jarayonida aniqlangan qoidabuzarlikni yashirish maqsadida xodimga pora, moddiy boylik yoki xizmat taklif qilinsa, bu haqda ishchi guruh rahbariga va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmasiga zudlik bilan xabar berilishi shart. Bunday qoida korrupsion taklifni yashirishning o‘ziga ham murosasiz yondashuv mavjudligini ko‘rsatadi.

Sud organlarining kontragentlar bilan munosabatlari ham qonuniylik va shaffoflik asosida tashkil etilishi kerak. Yetkazib beruvchilar, pudratchilar va boshqa uchinchi shaxslarni noqonuniy to‘lov yoki harakatlarni amalga oshirish uchun jalb etishga yo‘l qo‘yilmaydi. Kontragentlarni tanlashda xolis mezonlardan foydalanish, xarid qilinayotgan tovar va xizmatlar qiymatini shaffof shakllantirish va amaldagi qonunchilik hamda ichki hujjatlarga rioya qilish talab etiladi.

Potensial kontragentning ishonchliligi, uning ilgari korrupsiyaviy faoliyatga jalb qilingan yoki qilinmaganligi hamda sud apparati xodimlari bilan manfaatlar to‘qnashuvi mavjud yoki mavjud emasligi tekshirilishi lozim. Shartnomalarga maxsus korrupsiyaga qarshi shartlarning kiritilishi esa hamkorlarni sud organining talab va tamoyillari bilan oldindan tanishtiradi.

Ichki hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ham profilaktik tizimning muhim bo‘g‘inidir. Qabul qilinayotgan ichki hujjat loyihalarida korrupsiyaviy harakatlarni amalga oshirish uchun imkoniyat yaratadigan omillar mavjud yoki mavjud emasligi tekshirilishi kerak. Noaniq vakolat, ortiqcha ixtiyoriylik, nazoratning yetarli emasligi yoki qaror qabul qilish mezonlarining mavhumligi korrupsiyaviy xavf tug‘dirishi mumkin.

Yangi texnologiyalarni joriy etish korrupsiyaviy xavf-xatarlarni kamaytirishning zamonaviy vositasidir. Sud apparati xodimlari o‘z funksiyalari va lavozim majburiyatlarini axborot texnologiyalaridan foydalangan holda amalga oshirishi, davlat xaridlarida elektron texnologiyalar va onlayn aloqa imkoniyatlaridan foydalanilishi korrupsiyaning oldini olishga xizmat qiladi.

Axborot tizimlari xizmat jarayonlarini qayd etish, hujjatlar harakatini kuzatish, qarorlarning izchilligini ta’minlash va inson omilini kamaytirishga imkon beradi. Shu bilan birga, raqamlashtirishning o‘zi barcha muammolarni avtomatik hal qilmaydi. Elektron tizimlarda foydalanish huquqlari, ma’lumotlarning xavfsizligi va xodimlarning javobgarligi ham aniq tartibga solinishi zarur.

Korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha mas’ul tuzilmalar faoliyati tizimning samaradorligi uchun muhimdir. Oliy sudda bu vazifalar Kadrlar boshqarmasining ichki nazorat guruhi tomonidan, quyi sudlarda esa tegishli vazifalar yuklatilgan shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. Ular qonunchilik va belgilangan ichki tartiblar asosida faoliyat olib boradi.

Sud organlarining tarkibiy tuzilmalari rahbarlari fuqarolar va yuridik shaxslar bilan munosabatlarda halol, odil va mustaqil xulq-atvor namunasini ko‘rsatishi kerak. Rahbarning shaxsiy namunasi korrupsiyaga qarshi muhitni shakllantirishda alohida o‘rin tutadi. Talab faqat quyi xodimga qo‘yilib, rahbarning o‘zi unga rioya qilmasa, hech qanday ichki siyosat amalda yetarli natija bermaydi.

Xodimlarning korrupsiyaga qarshi siyosat to‘g‘risidagi xabardorligini ta’minlash ham muhim vazifadir. Sud apparati xodimlari korrupsiyaga qarshi qonunchilik, ichki tamoyillar, chora-tadbirlar va talablar haqida muntazam xabardor qilinishi kerak. Korrupsiyaga qarshi kurashish asoslari bo‘yicha xodimlarni kamida yiliga bir marta muntazam va tizimli o‘qitish, yangi ishga qabul qilinganlar uchun majburiy kurslar tashkil etish nazarda tutilgan.

O‘quv va targ‘ibot tadbirlarining samarasi ularning amaliy vaziyatlar bilan bog‘langanida ortadi. Masalan, tanish shaxs xodimdan hujjatni navbatsiz tezlashtirishni so‘rasa, qarindoshi xizmatga oid ma’lumotni bilishga urinsa, manfaatdor fuqaro minnatdorlik sifatida sovg‘a taklif qilsa yoki kontragent biror qulaylik evaziga moddiy manfaat va’da qilsa, xodim qanday yo‘l tutishini aniq bilishi kerak.

Bunday vaziyatlarda eng to‘g‘ri yondashuv — xizmat vakolatidan shaxsiy yoki begona manfaat uchun foydalanmaslik, belgilangan tartibdan chetga chiqmaslik, manfaatlar to‘qnashuvini yashirmaslik, shubhali takliflarni rad etish va zarur hollarda mas’ul tuzilmaga xabar berishdir. Korrupsiyaga qarshi madaniyat aynan kundalik mayda vaziyatlardagi to‘g‘ri qarorlardan shakllanadi.

Sud xodimlarining ota-onalari va oila a’zolari bilan profilaktik uchrashuvlar o‘tkazish ham korrupsiyaga qarshi madaniyatni mustahkamlashga xizmat qilishi mumkin. Bunday uchrashuvlarning maqsadi xodimning shaxsiy hayotini nazorat qilish emas, balki yaqinlariga sud xodimining kasbiy cheklovlari va mas’uliyatini tushuntirishdan iborat.

Oila a’zolari xodimdan tanishiga yordam berish, xizmat ma’lumotini bilib berish, hujjatni tezlashtirish, hamkasbiga ta’sir ko‘rsatish yoki mansab imkoniyatlaridan foydalanishni so‘rashi mumkin emasligini anglab yetishi muhim. Oddiy ko‘ringan bunday iltimos xodimni manfaatlar to‘qnashuviga yoki xizmat vakolatidan noto‘g‘ri foydalanish xavfiga olib kelishi mumkin.

Shu ma’noda oila xodim uchun noqonuniy iltimoslar manbai emas, balki halollikni qo‘llab-quvvatlovchi ma’naviy tayanch bo‘lishi kerak. Halol mehnat, qonuniy daromad, kasbiy obro‘ va davlat xizmatiga mas’uliyatli munosabat oilaviy qadriyat sifatida shakllansa, korrupsiyaning maishiy ildizlari ham zaiflashadi.

Korrupsiyaga qarshi kurashish tizimi doimiy monitoring va nazoratsiz samarali ishlamaydi. Ichki nazorat tuzilmasi sud organlarida amalga oshirilayotgan korrupsiyaga qarshi tartib-taomillarning samaradorligi, yetarliligi va mutanosibligini baholashi kerak. Monitoring natijalari asosida tizimni takomillashtirish bo‘yicha tegishli choralar belgilanadi.

Monitoring faoliyat funksiyalari va tashkiliy tuzilmalardagi o‘zgarishlar, tashqi va ichki omillar, xalqaro va xorijiy tashkilotlarning tavsiyalari, ommaviy axborot vositalaridagi ma’lumotlar, korrupsiyaga qarshi dasturlar ijrosi, xodimlarning talablarga rioya qilishi va ularning xabardorlik darajasini qamrab olishi mumkin. Bu tizimdagi zaif nuqtalarni o‘z vaqtida aniqlash imkonini beradi.

Korrupsiyaviy xatti-harakatlar to‘g‘risida xabar berish mexanizmi ham muhim. Xodim o‘zini korrupsiyaviy harakat sodir etishga undayotgan shaxslar yoki boshqa xodimlarning korrupsiyaviy xatti-harakatlari to‘g‘risida belgilangan tartibda rahbariyat va korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha mas’ullarga xabar berishi lozim.

Korrupsiyaga oid asosli gumonlar yuzaga kelganda ichki hujjatlar va qonunchilik talablariga muvofiq xizmat tekshiruvi o‘tkazilishi mumkin. Bu jarayonda xolislik juda muhim. Xabarlarni e’tiborsiz qoldirish korrupsiyaga nisbatan befarqlikni kuchaytirsa, tekshirilmagan ayblovlarga tayanish ham xodimlarning huquq va obro‘siga zarar yetkazishi mumkin.

Korrupsiyaga nisbatan murosasizlik tamoyiliga muvofiq sud apparati xodimlarining bevosita yoki bilvosita, shaxsan yoki vositachilar orqali korrupsiyaviy harakatlarda ishtirok etishi qat’iyan man etiladi. Mansab va xizmat mavqeyidan noqonuniy foydalanish, noqonuniy foyda talab qilish, so‘rash, olish yoki olishga rozilik berish, boshqa shaxsni noqonuniy harakatga undash, pora taklif qilish yoki va’da berish va vositachilik qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Mazkur talablarni buzgan xodim lavozimi, xizmat muddati va boshqa omillardan qat’i nazar, qonunchilik hamda ichki hujjatlarda belgilangan asoslar bo‘yicha javobgarlikka tortiladi. Javobgarlikning muqarrarligi korrupsiyaning oldini olishning eng muhim shartlaridan biridir. Chunki qoida faqat qog‘ozda emas, amalda ham bir xil qo‘llanilishi xodimlarda qonunga hurmatni kuchaytiradi.

Shu bilan birga, korrupsiyaga qarshi murosasiz kurash xodimlarga nisbatan asossiz shubha muhitini yaratishni anglatmaydi. Samarali tizim nazorat va javobgarlik bilan birga aniq qoidalar, tushuntirish, o‘qitish va maslahat berish mexanizmlarini ham o‘z ichiga oladi. Xodim muammoli vaziyatni yashirishdan ko‘ra, uni oshkor qilish va maslahat olish xavfsizroq va to‘g‘riroq ekanini his qilishi lozim.

Tuman va shahar sudlari miqyosida mazkur talablarni amaliyotga tatbiq etishda xodimlarni ichki hujjatlar bilan muntazam tanishtirish, seminar va davra suhbatlari o‘tkazish, korrupsiyaviy xavf-xatarlarni faoliyat yo‘nalishlari kesimida tahlil qilish, manfaatlar to‘qnashuvini nazorat qilish, sovg‘alar bilan bog‘liq qoidalarni tushuntirish, xarid va xo‘jalik jarayonlarining shaffofligini ta’minlash, xabar berish kanallari haqida xodimlarni xabardor qilish muhimdir.

Rahbarning o‘rni bu jarayonda alohida. Agar barcha xodimlarga talab bir xil qo‘yilsa, xizmat va tashkiliy masalalar belgilangan tartibda hal etilsa, noqonuniy iltimos yoki ta’sirga prinsipial baho berilsa, jamoada korrupsiyaga qarshi qoidalarning haqiqatan ishlashiga ishonch paydo bo‘ladi. Rahbar o‘z xulqi bilan halollik va xolislik standartini belgilaydi.

Sud xodimining kasbiy etikasi ham korrupsiyaning oldini olish bilan bevosita bog‘liq. Xodim faqat jinoyat yoki boshqa huquqbuzarlik sodir etmaslik bilangina cheklanmasligi kerak. Uning kundalik xatti-harakati ham halollik va xolislikka nisbatan asosli shubha tug‘dirmasligi lozim. Fuqarolarga munosabat, xizmat ma’lumotlarini saqlash, navbat va tartiblarga rioya qilish, asossiz imtiyoz bermaslik va hamkasblar bilan to‘g‘ri munosabatda bo‘lish sud obro‘sini shakllantiradi.

Jamoatchilikni sudlarda amalga oshirilayotgan korrupsiyaga qarshi chora-tadbirlar to‘g‘risida xabardor qilish ham ochiqlikning muhim ko‘rinishidir. Asosiy ma’lumotlarning rasmiy veb-saytlarda joylashtirilishi fuqarolarga sud organlarida qanday talab va mexanizmlar amal qilishini tushunish imkonini beradi. Ochiqlik noqonuniy kelishuvlar uchun imkoniyatni qisqartiruvchi profilaktik vosita hisoblanadi.

Korrupsiyaviy xavf-xatarlar doimiy o‘zgarib boradi. Yangi texnologiyalar, yangi ish usullari va tashkiliy jarayonlar yangi imkoniyatlar bilan birga yangi xavflarni ham yuzaga keltirishi mumkin. Shu sababli korrupsiyaga qarshi kurash tizimini monitoring natijalari va xavf-xatarlarni baholash asosida muntazam takomillashtirib borish talab etiladi.

Sudga murojaat qilgan fuqaro uning masalasi shaxsiy tanish-bilish, sovg‘a, moddiy manfaat yoki noqonuniy ta’sir asosida emas, qonun va belgilangan tartib asosida ko‘rib chiqilishiga ishonishi kerak. Sud hokimiyatiga bo‘lgan ishonch aynan shunday kundalik amaliyot orqali shakllanadi.

Har bir sud xodimi xizmat vakolati imtiyoz emas, balki mas’uliyat ekanini chuqur anglab yetishi zarur. Xizmat ma’lumotidan foydalanish imkoniyati tanish yoki qarindoshga yordam berish vositasi emas. Kasbiy aloqalar shaxsiy manfaatga xizmat qilmasligi, har qanday noqonuniy taklif yoki iltimos esa qat’iy rad etilishi kerak.

Xulosa qilib aytganda, sud tizimida korrupsiyaning oldini olish manfaatlar to‘qnashuvini boshqarish, sovg‘alarni tartibga solish, shaffof kadrlar siyosati, xolis tekshiruvlar, kontragentlarni tekshirish, ichki hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi, axborot texnologiyalaridan foydalanish, korrupsiyaviy xavf-xatarlarni aniqlash va baholash, ichki nazorat, xodimlarni o‘qitish, xabar berish kanallari, monitoring va javobgarlik kabi o‘zaro bog‘liq choralarni qamrab oladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining 2024-yil 27-dekabrdagi 283-sonli buyrug‘i va u bilan tasdiqlangan hujjatlar korrupsiyaga qarshi kurashning umumiy g‘oyalarini amaliy xulq-atvor qoidalari va aniq tashkiliy tartiblarga aylantiradi. Ularning samaradorligi esa har bir xodimning mazkur talablarni bilishi va kundalik faoliyatida vijdonan bajarishiga bog‘liq.

Korrupsiyaga qarshi murosasiz kurash, avvalo, uning oldini olishdan boshlanadi. Jarayonlar qanchalik shaffof, qoidalar qanchalik tushunarli, xodimlarning huquqiy va axloqiy madaniyati qanchalik yuqori, ichki nazorat qanchalik samarali bo‘lsa, korrupsiyaviy huquqbuzarlik sodir etilishi ehtimoli shunchalik kamayadi.

Pirovard natijada korrupsiyaga qarshi siyosat samaradorligining eng muhim mezoni sudga bo‘lgan jamoatchilik ishonchidir. Qonuniylikka qat’iy rioya qiladigan, manfaatlar to‘qnashuvini oldindan bartaraf etadigan, ichki jarayonlar shaffofligini ta’minlaydigan va korrupsiyaning har qanday ko‘rinishiga prinsipial munosabat bildiradigan sud organi odil sudlov nufuzini mustahkamlaydi. Shu bois korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi murosasiz kurash sud tizimining doimiy ustuvor vazifasi hamda har bir sud xodimining shaxsiy kasbiy mas’uliyati bo‘lib qolishi lozim.

Jizzax viloyati jinoyat ishlari bo‘yicha

Zarbdor tuman sudi raisi Q.Mamaraximov