Jinoyat ishlari bo‘yicha Sharof Rashidov tumansudining tergov sudyalari tomonidan tuman fuqarolariishtirokida oila va huquq mavzusida ochiq muloqoto‘tkazildi.

Sharof Rashidov tuman 3-sonli IIB binosidaJinoyat ishlari bo‘yicha Sharof Rashidov tumansudining tergov sudyalari K.Alovov hamdaS.Yuldashevalar tomonidan Sharof Rashidov tumanidayashovchi fuqarolarga “Oila va huquq” mavzusidaochiq muloqot o‘tkazib, yig‘ilgan fuqarolarga tumansudining tergov sudyasi S.Yuldasheva Oila jamiyatning eng muhim va asosiy bo‘g‘ini hisoblanishi, har bir insonning shaxs sifatida shakllanishi, ma’naviy kamoloti va tarbiyasi avvalo oilada boshlanishi. Shu sababli davlat oilani har tomonlama himoya qiladi hamda uning huquqiy asoslarini qonunlar bilan mustahkamlashi. O‘zbekiston Respublikasida oila munosabatlari Konstitutsiya, Oila kodeksi va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinishi.

Oila tushunchasi

Oila – nikoh, qarindoshlik, farzandlikka olish va boshqa qonunda belgilangan munosabatlarga asoslangan, o‘zaro huquq va majburiyatlarga ega bo‘lgan shaxslar birlashmasidir. Oila jamiyatning barqarorligi va taraqqiyotida muhim o‘rin tutadi.

Oilaga xos asosiy belgilar:

nikohning qonuniy asosda tuzilishi;

er-xotin teng huquqliligi;

oila a’zolarining o‘zaro hurmat va g‘amxo‘rligi;

bolalarni tarbiyalash va ularning manfaatlarini himoya qilish.

Oila huquqi ва tushunchasi

Oila huquqi – oilaviy munosabatlarni tartibga soluvchi huquq normalari majmui hisoblanadi. Uning asosiy vazifasi oila a’zolarining huquq va manfaatlarini himoya qilish, oilada sog‘lom muhitni ta’minlash hamda voyaga yetmaganlarning huquqlarini kafolatlashdan iborat.

Oila huquqining asosiy tamoyillari

Quyidagi tamoyillar oila huquqining asosini tashkil etadi:

nikohning ixtiyoriyligi;

er va xotinning teng huquqliligi;

oilaviy masalalarni o‘zaro kelishuv asosida hal etish;

bolalar manfaatlarining ustuvorligi;

onalik, otalik va bolalikni davlat tomonidan himoya qilish;

oilaga davlat tomonidan g‘amxo‘rlik ko‘rsatish.

Er-xotinning huquq va majburiyatlari

Er va xotin oilada teng huquqlarga ega. Ular:

kasb va yashash joyini erkin tanlash;

oilani birgalikda boshqarish;

farzandlarni tarbiyalash;

oilaning moddiy ta’minotida ishtirok etish;

bir-birining sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilish majburiyatiga egadirlar.

Ota-onalar va bolalarning huquq hamda majburiyatlari

Ota-onalar quyidagi majburiyatlarga ega:

bolani sog‘lom voyaga yetkazish;

ta’lim va tarbiya berish;

uning huquq va manfaatlarini himoya qilish;

moddiy ta’minlash.

Bolalar esa:

ota-onasini hurmat qilishi;

oilaviy qadriyatlarga rioya etishi;

voyaga yetgach mehnatga layoqatsiz ota-onasiga g‘amxo‘rlik qilishi lozim.

Nikoh tuzish va bekor qilish

Nikoh davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan paytdan boshlab qonuniy kuchga ega bo‘ladi. Nikoh faqat tomonlarning erkin roziligi asosida tuziladi.

Nikoh quyidagi hollarda bekor qilinishi mumkin:

er-xotindan birining vafot etishi;

sud tartibida;

qonunda belgilangan hollarda FHDYO organlari orqali.

Nikoh bekor qilingan taqdirda ham voyaga yetmagan bolalarning huquqlari va manfaatlari davlat tomonidan himoya qilinadi.

Oilada huquqbuzarliklarning oldini olish

Oiladagi nizolarni kamaytirish uchun:

huquqiy madaniyatni oshirish;

oila a’zolari o‘rtasida o‘zaro hurmatni mustahkamlash;

zo‘ravonlik va kamsitishning oldini olish;

nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish;

davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish muhim ahamiyatga ega.

O‘zbekistonda oilani himoya qilish

Davlat tomonidan:

onalik va bolalik muhofaza qilinadi;

ko‘p bolali va ehtiyojmand oilalar qo‘llab-quvvatlanadi;

oilaviy nizolarni hal etishda huquqiy yordam ko‘rsatiladi;

bolalar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha maxsus tizim faoliyat yuritadi.

Oila jamiyatning tayanchi va davlatning mustahkam poydevoridir. Oila huquqi esa oilaviy munosabatlarni adolatli tartibga solib, har bir oila a’zosining huquq va manfaatlarini himoya qiladi. Oilada huquqiy madaniyatni yuksaltirish, o‘zaro hurmat va mas’uliyatni kuchaytirish sog‘lom va barqaror jamiyatni barpo etishning muhim omilidir. Har bir fuqaro o‘z huquq va majburiyatlarini yaxshi bilishi, qonunlarga rioya qilishi hamda oilaviy qadriyatlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lishi zarur.:

Jinoyat ishlari bo‘yicha Sharof Rashidov tuman

Sudining tergov sudyasi S.Yuldasheva