Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumani hokimligi

 

 

 

Barchamiz yaxshi tushunamizki, hozirgi oʻta murakkab iqlim sharoitida koʻplab sinov va qiyinchiliklarga qaramasdan, ayniqsa bu yil iyul oyining har yilgidan koʻra ikkinchi yarmi oʻta issiq kelayotganligi sababli suvchi, mexanizator hamda chekanka (chilpish) qiladigan dala ishchilariga  ish haqqilarini oʻz vaqtida berib, paxtangizda agrotexnik tadbirlarni, jumladan, sugʻorish, kultivasiya qilish va chikankani oʻz vaqtida tashkil etishni davr taqazo etmoqda. 

Xalqimiz Sizdek mirishkor dehqon va fermerlar, mohir suvchi 

va irrigatorlar, oʻz ishining haqiqiy ustasi boʻlgan mexanizator 

va agronomlar, jonkuyar olim va tadqiqotchilar, klaster xodimlari timsolida ana shunday fidoyi insonlarni koʻradi va el-yurt dasturxonini toʻkin qilish yoʻlidagi sharafli va olijanob mehnatingizni yuksak qadrlaydi.

Murakkab ob-havo sharoitidan tortib, eng kerakli agrotexnik tadbirlarni qoʻllashgacha boʻlgan jarayonlardan eson-omon oʻtish oson kechmaydi, albatta. 

Eng muhimi, bu yil iyul oyining soʻngi oʻn besh kunligi va avgust oyining birinchi oʻn kunligi jazirama issiq kunida paxtaning hosilini olib qolib, tunu kun qilgan halol zahmatli xizmatlari mevasi naqadar totli ekanini hosil pishib yetilib, oʻz vaqtida terib-yigʻib olinib, xirmonga toʻkilgan damda, asosiysi, belgilangan rejalar oshirib uddalanganidan keyingina anglab yetadi. 

Ana shundagina fermerning koʻngli xotirjam boʻladi. Buning uchun esa har bir fermer xoʻjaligi rahbari bugundan boshlab oʻz paxta dalasida “Dolzarb – 20 kun” e'lon qilishi lozim.

Himmati baland mirishkor fermerlar!

Iyul-avgust oylarida bajariladigan agrotexnik tadbirlarning ahamiyati paxta hosildorligini oshirishda nihoyatda muhim. Negaki, hosilning ertagi, sifatli va moʻl boʻlishi ayni shu oydagi mehnat natijasi bilan oʻlchanadi. Zero, gʻoʻza agrotexnikasi talablarga muvofiq bajarilsa, rivoji tezlashib, koʻsaklarga koʻsak qoʻshiladi, erta pishib yetiladi, hosilga baraka kiradi.

«Gʻoʻza pishmaydi» degan qarash notoʻgʻri. Oʻzbekistonning qisqa vegetasiya sharoitida uning pishishini texnologik reja asosida boshqarish kerak. Yashil koʻsak emas, pishgan, ochilgan va terib olingan paxta haqiqiy hosildir.

Yuqoridagidan kelib chiqib, paxtadan yuqori hosil olish uchun iyul-avgust oylarida yana biz fermerlar tomonidan agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish zarur boʻlayotganligini hamda ortiqcha yetishtirilgan har bir kilogramm paxta uchun qoʻshimcha daromad olishingizni yurakdan his etib, quyidagi tadbirlarni har qachongidan ham mas'uliyat bilan yondashib amalga oshiraylik!

birinchidan, barcha dehqonlarning oʻrni dalada boʻlishi, ayniqsa suvchi, mexanizator, entomologlar oʻz ishiga oʻta jiddiy yondashmogʻi darkor; 

ikkinchidan, buning uchun davlatimiz rahbari tomonidan berilayotgan imtiyozlardan foydalangan holda suvchilarga 1 mln 500 ming soʻmdan, mexanizatorlarga 1 mln soʻmdan hamda chikanka (chilpish) qiladigan dala ishchilarga gektariga 200 ming soʻmdan ish haqqi berilishini 10 kun muddatda yakunlang;

uchinchidan, oʻz dalangizda zarur shart-sharoitlar yaratib, jumladan issiq ovqatlarni doimiy ravishda tashkil qiling;

toʻrtinchidan, gʻoʻzani yana bir marta sharbat usulida qondirib sugʻorish, buning uchun suvchilarga barcha shart-sharoit yarating, tungi sugʻorishni yoʻlga qoʻyib, sugʻorish ishlarini yakunlang. Bunda, suvdan toʻgʻri, oqilona foydalaning, sugʻorishda koʻllatmasdan sugʻorib, kam suv bilan tez-tez sugʻorishni tashkil qiling, zovurga tashlamaslik choralarini koʻrib suvni ortiqcha isrof qilinishiga yoʻl qoʻymang;

beshinchidan, zararkunanda hasharotlar – koʻsak qurti, oʻrgimchakkana, beda qandalasi, qora shira xurujidan himoya qilishni kuchaytiring, uygʻunlashgan kurash choralarini keng qoʻllang;

oltinchidan, gʻoʻzaning gullash va koʻsaklash davrida droja, aspirin hamda tarkibida bor kislotasi, temir, kalsiy boʻlgan mikrooʻgʻitlardan foydalangan holda bargdan ishlov bering yoki tomchilatib sugʻorish shlanglari orqali oziqlantiring;  

Bunda, 250–300 g/ga bor kislotasi, 350–400 g/ga droja, 200–250 g/ga.dan aspirin hamda “Sila kremniy” va “Aminosid-Silikon” preparatlaridan foydalaning. 

Ushbu preparatlar toʻliq suvda eritilib, eritma holida kunning salqin (kechki 19-00 dan keyin, ertalab 7-00 gacha) vaqtlarida barglarga bir tekis seping. Bor yetishmovchiligi ham, ortiqchasi ham zararli-me'yorni oshirmang;

yettinchidan, biologik stimulyatorlar bilan qoʻshimcha ishlov bering gʻoʻza rivoji kechki boʻlgan dalalarda ham paxtani erta pishib yetilishiga 

va hosili barakali boʻlishiga erishing;

sakkizinchidan, gʻoʻzaning hosil toʻplashi uchun sharoit yarating, ayniqsa xorijiy navlarni ekkan fermer xoʻjaliklari olimlar va tajribali mutaxassislar tavsiyalari asosida ish yuriting; 

toʻqqizinchidan, zararkunandalarni ular ommaviy koʻpayib ketgandan keyin emas, muntazam kuzatuv va profilaktika asosida boshqaring. Bt xususiyati boʻlmagan navlarda toʻliq integrasiyalashgan himoya tizimi (IPM), Bt navlarda esa IPM bilan birga maydonning 10–15 foizida Bt xususiyati boʻlmagan himoya (refugiya, amaliyotda «Qochoq» deb ataluvchi) maydoni tashkil eting;

oʻninchidan, har bir sugʻorishdan keyin tuproq yetilishi bilan 1–2 marta mayin kultivasiya qiling. Buning uchun, kultivatorlarni “baliq sirti” qilib oʻrang hamda ertalab va kechki soatlarda kesak hosil qilmasdan mayin kultivasiya qilishni yoʻlga qoʻying. 

Qator orasida kultivasiya shunday oʻtkazilishi kerakki, bunda, gʻoʻza tuplariga ziyon yetkazmasin, koʻsaklarni toʻkmasin, gʻoʻza poyalarini payxon qilmang;

Sugʻorishdan keyin tuproqlarda yoriqlar (devor) paydo boʻlgan boʻlsa, yengil sugʻorib, keyin mayin kultivasiya qiling; 

oʻn birinchidan, iyul-avgustda bajariladigan agrotexnik tadbirlarni yana bir nozik jihati shundaki, bu paytga kelib, gʻoʻza qator oralarida shoʻra, it uzum, qoʻy pechak, gʻumay, suv oʻti kabi begona oʻtlar ham koʻpayadi. 

Gʻoʻzadan baland boʻlib, hasharotlarni oʻziga jalb etish bilan birga, turli zararli mikroorganizmlar koʻpayib, pastki yarusdagi koʻsaklarni chirishiga, makrosparioz va boshqa chirish kasalliklari koʻpayishiga olib keladi hamda gʻoʻzaga berilgan oʻgʻitni asosiy qismini oʻzlashtiradi.

Shu sababli har bir dala yana bir marta koʻzdan kechirilib, begona oʻtlarni suvdan keyin qoʻlda yulib olish va barcha paykallar begona oʻtlardan tozalanishiga jiddiy e'tibor qarating;

oʻn ikkinchidan, rivojdan orqada qolgan maydonlarni aloxida  nazoratga oling va qoloqlikdan chiqarish uchun qoʻshimcha agrotexnik tadbir kulang;

oʻn uchinchidan, 1 avgustdan boshlab, gʻoʻzaning holatidan kelib chiqib, Etefon (“qarish” gormoni) qoʻllang, bu gʻoʻzaning fiziologik pishish jarayoni jadallashtiradi hamda oʻsimlikning oʻsishi toʻxtatadi, koʻsaklarni toʻliq yetishtirishga erishib, har bir gektardan olinadigan paxta hosildorligini yanada oshiradi.

oʻn toʻrtinchidan, dalangizni har xil (plyonka, baklashka, plastik idishlar, qogʻoz oʻramlar va boshqa) chiqindilardan tozalang, dala chiqindilari kelajak avlod uchun, insonlar sogʻligi uchun jiddiy xavfga aylanadi, befarq boʻlmang! 

Toza dala bezak emas – u tuproq unumdorligi, inson salomatligi va fermer obroʻsidir, shuni unutmang! Ekologik toza dala - bu oziq-ovqat xavfsizligining kalitidir. 

Paxtachilikda yuqori natijalarga erishishda avvalo, dehqon va fermerlar, paxta klasterlari hamda soha fidoiylari tomonidan tunu-kun qilingan mashaqqatli mehnat, shuningdek, puxta oʻylangan islohotlar va ilmiy yondashuvlar oʻzining munosib samarasini bermoqda.

Xabaringiz bor, keyingi yillarda qishloq xoʻjaligi sohasida amalga oshirilayotgan keng koʻlamli islohotlarimizda asosiy e'tiborni suv va yer resurslaridan oqilona foydalanish, ishlab chiqarishga zamonaviy texnologiyalarni faol joriy etish, xoʻjalik va korxonalarning moddiy-texnik bazasi va kadrlar salohiyatini mustahkamlash, eng muhimi, dehqon 

va fermerlarning ogʻirini yengil qilishga qaratilmoqda.

Aynan muhtaram Prezidentimizning 2026 yil 8 maydagi PF-82-sonli Farmoni bilan paxta xomashyosini yetishtirishga ajratilgan imtiyozli kreditlarni bir qismini qoplab berish boʻyicha bir qator imtiyozlar belgilangan. Jumladan:

paxta xomashyosini yetishtirishga ajratilgan imtiyozli kreditlarni shartnomada belgilangan muddatda qaytargan xoʻjaliklarga ushbu kreditlar boʻyicha toʻlangan foiz toʻlovining 2,5 foizlik punkti;

hosil yilining yakuniga (tegishli yilning 31 dekabriga) qadar qaytargan xoʻjaliklarga ushbu kreditlar boʻyicha toʻlangan foiz toʻlovlarining 5 foizlik punkti;

qishloq xoʻjaligi sub'ektlariga oʻz mablagʻlari hamda tijorat banklari kreditlari hisobidan yetishtirilgan paxta xomashyosini birjada sotganda rasmiylashtirilgan elektron hisobvaraq-faktura qiymatining bir qismini qoplab berish boʻyicha imtiyozlar belgilangan. Siz paxtadan yuqori hosildorlikka erishib ushbu imtiyozlardan foydalang!

Aziz fermer va dehqonlar!

Sizning har bir oʻlchovingiz, oʻz vaqtida qabul qilgan qaroringiz, yerga, suvga va oʻsimlikka ehtiyotkor munosabatingiz mamlakatimiz paxtachiligining yangi natijasini yaratadi. Bilimni amaliyotga aylantirib, yuqori hosil, sifatli tola, barqaror daromad va ekologik toza dalalarni birgalikda shakllantiramiz.

Mazkur ishlarni shunday koʻtarinki ruhda tashkil qilaylikki, qilingan mehnatimiz orqali hosilga hosil qoʻshib, yuqori natijalarga erishaylik. Barchangizni ushbu ezgu ishda ishtirok etishga chorlab, iqtisodiyotimizni yuksaltirishga, ona yurtimiz yanada obod boʻlishi uchun munosib hissangizni qoʻshishga hamda “Dolzarb 20 kun” mobaynida paxta dalalariga yanada ishlov berishda faol qatnashishga da'vat etamiz!

 

 

Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda 

Oʻzbekiston fermerlari kengashi