O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan  o‘tgan yilning 26-dekbr kuni Oliy Majlis va xalqimizga qilgan munojaatnomasida korrupsiya davlat taraqqiyotiga to‘siq bo‘ladigan, adolat va qonun ustuvorligini izdan chiqaradigan, jamiyatda ishonch muhitini zaiflashtiradigan eng jiddiy tahdid, unga yo‘l qo‘yish esa – islohotlarimizga xiyonat ekanligini ta’kidlanib,  bu illatga qarshi kurashish bo‘yicha 2026-yilda “favqulodda holat”ni e’lon qilindi.

Favqulodda holat e’lon qilinganligini  qanday tushunamiz, degan savol tug‘ilish ham mumkinki va biz buni umumiy tarzda korrupsiyaga qarshi kurash bo‘yicha barcha davlat organlari va tashkilotlarida korrupsiyaga qarshi kurash va javobgarlikning muqarrarlik choralari ko‘chaytiriladi, deb tushunishimiz mumkin.

Demak, endilikda korrupsiyaga qarshi ko‘rashning shunday chora-tadbirlari ishlab chiqiladiki, har bir korrupsion holatning yashirincha qolishi imkoniyati bo‘lmaydi va dastlab uni oldini olish, xalqimiz tilida aytganda “payini qirqish”  choralari ko‘riladi, agarda bu holat sodir etilgudek bo‘lsa, jazo ham ilgarigilariga qaraganda nisbatan qat’iy bo‘ladi.

Biz mavzuni “korrupsiyani keltirib chiqaruvchi sabablarini aniqlash muhim”, deb nomlaganimiz va  bu bejiz emas, negaki ilgari bu shunchaki aytilgan, biroq mexanizmi mavjud bo‘lmaganligi sababli “shunchaki gap” bo‘lib qolgan bo‘lishi ham ehtimol.

Lekin, endi bunday bo‘lmasligi aniq bo‘layapdi, chunki barcha davlat organlari va tashkilotlarida korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘linmalari yoki kompleans nazorat bo‘limlarining faoliyat yuritishlari yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, korrupsiya holatlarini barvaqt aniqlash va ularning oldini olish, ularga imkon beruvchi sabab va shart-sharoitlarni bartaraf etish esa ularning birinchi darajadagi vazifalaridan biri etib belgilandi.

Xo‘sh savol tug‘iladi, korrupsiya sodir etilish sabablarini oldini olish choralari qanday bo‘lishi mumkin?

Bunda boshqa choralar qatorida davlat organlari faoliyatidagi ochiqlik va shaffoflikning ta’minlaganligi va davlat xizmatlarini ko‘rsatishda  inson omilini kamaytirib, barcha har bir sohani raqamlashtirish bo‘yicha sa’yi-harakatlarni jaddallik bilan olib borilayotganligi korrutsiyani oldini olishning asosiy choralaridan hisobalanadi.

Korrupsiyani oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshirilib, muntazam ravishda takomillashtirilib kelinayotganligini adliya organlari tizimida  amalga oshirilayotgan ishlar misolida olib qaraydigan bo‘lsak, adliya organlariga xodimlarni ishga qabul qilishda butunlay shaffof tizim yaratilgan bo‘lib, xohlagan shaxs ishga kirishni xohlagan talabgorning  suhbat jarayonini onlayn kuzatib borish imkoni mavjudligi, adliya organlariga murojaat etgan fuqarolar jarayonni videotasvirga olishlari mumkinligi, ko‘rsatilgan davlat xizmatlari bo‘yicha davlat boji va yig‘imlar miqdori to‘g‘risida ma’lumotlar ularni to‘lashidan oldin fuqaroning telefon raqamiga SMS xabar tarzida yuborilishi,  fuqarolarning har qanday korrutsion holat bo‘yicha “1008” ishonch telefoniga xabar berishlari mumkinligi va boshqa shu kabilarni aytib o‘tishimiz mumkin.

Davlat organlari va tashkilotlarining hujjatlarini huquqiy ekspertizadan o‘tkazadigan Yuridik xizmat ko‘rsatish markazlari faoliyatida ham korrupsiyani payini qirqishga qaratilgan muhim bir o‘zgarishni ham qayd qilish zarur, ya’ni 2025-yil oktabr oyidan boshlab yuridik xizmat ko‘rsatish xodimlari tomonidan davlat organlari va tashkilotlarining hujjatlariga xulosalar berishlari viloyat miqyosida amalga oshirila boshlandi, bu degani masalan Nurobod tumanidagi davlat tashkilotining hujjatiga xulosa Urgut tuman yoki boshqa hudud yuridik xizmat xodimi tomonidan berilishi mumkin, hujjatlarni hududlarga taqsimlash esa inson omilisiz, elektron tizim orqali avtomatik ravishda amalga oshiriladi, bu tartib hozirgi kunda sinov tarzida bo‘lib, kelajakda ijobiy natijasiga qarab butun respulika hududi bo‘yicha ushbu tartib joriy etilishi mumkin.

Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, korrupsiyaning keskin kamayishi yoki butunlay bartaraf etilishi – davlatimizning tezroq rivojlangan davlatlar qatoridan o‘rin olishi va ta’bir joiz bo‘lsa ulardan ham oldinga o‘tib ketishini  ta’minlaydigan muhim masalalardan hisoblanadi.

Nurislom Quvondiqov,

Nurobod tumani adliya bo‘limi

Yuridik xizmat ko‘rsatish

markazi boshlig‘i