Korrupsiya jinoyatlarini ko‘rib chiqishda qonuniylik va jazoning muqarrarligi
2026-01-28 17:25:00 / Yangiliklar

Korrupsiya - odatda mansabdan shaxsiy maqsadlarda foydalanishni anglatuvchi atama - mansabdor shaxs tomonidan o‘zining hokimiyat vakolatlari va ishonib topshirilgan huquqlaridan, shuningdek, mazkur rasmiy maqom bilan bog‘liq obro‘, imkoniyatlar, aloqalardan shaxsiy manfaatlar yo‘lida qonuniylik va ma’naviy asoslarga zid ravishda foydalanishdir.
Korrupsiyaning tizimli xarakteri u bilan qamrab olingan davlat tashkilotlarida ishlovchilar uchun majburiy xarakterda bo‘lishida namoyon bo‘ladi: quyi pog‘onalar o‘z lavozimini saqlab qolish uchun pora yig‘adi va yuqori pog‘onalar bilan bo‘lishadi. Makroiqtisodiy va siyosiy-iqtisodiy tadqiqotlarga ko‘ra, korrupsiya katta zarar keltiradi va umuman jamiyat manfaati yo‘lida iqtisodiy o‘sish va rivojlanishga to‘sqinlik qiladi.
Tizimli yondashuvda korrupsiyaga qarshi kurashishning samarali choralari - nazorat va tiyib turish, xususan, korrupsiyaga yo‘l qo‘yuvchilarga nisbatan iqtisodiy xarajatlarni oshirish va korrupsiya holatini aniqlash ehtimolini oshirishdir. Tashkiliy, madaniy tadbirlar va o‘qitish kam samarali bo‘ldi. Barcha mamlakatlarda poraxo‘rlik jinoiy jazoga tortiladi.
Korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
• Qonuniylik: Barcha chora-tadbirlar qat’iy huquqiy doirada amalga oshiriladi.
• Profilaktik tadbirlarning ustuvorligi: nafaqat jazolashga, balki ogohlantirishga e’tibor qaratish.
• Javobgarlikning muqarrarligi: Korrupsiyaviy huquqbuzarlik uchun hech kim jazodan qochib qutulolmaydi.
• Oshkoralik va shaffoflik: Davlat organlari faoliyati jamiyat uchun ochiq va shaffof bo‘lishi kerak.
Fuqarolik jamiyati bilan hamkorlik: davlatning fuqarolar, ommaviy axborot vositalari va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorligi.
• Shaxsiy rahbarlik namunasi: Korrupsiyaga qarshi kurash me’yorlariga rioya qilish majburiyati.
• Kompleks yondashuv: huquqiy, tashkiliy, iqtisodiy va tarbiyaviy tadbirlarni birlashtirish.
O‘zbekistonda ushbu tamoyillar bilan bir qatorda davlat xizmatida insonparvarlik standartlarini joriy etish, jamoatchilik nazorati, jamiyatda korrupsiyaga murosasizlikni shakllantirish va korrupsiyani rivojlantiruvchi omillarni bartaraf etishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Davlat organlari va boshqa tashkilotlarning mansabdor shaxslari va boshqa xodimlari qonun hujjatlariga rioya etishi, o‘z mansab yoki xizmat vazifalarini odob-axloq qoidalariga rioya etgan holda xolis, beg‘araz, vijdonan bajarishi hamda har qanday korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni yoki shunday huquqbuzarliklarning sodir etilishiga sharoit yaratuvchi har qanday boshqa harakatlarni sodir etmasligi shart.
B.To‘raboyev
JIB Kegeyli tumani sudining tergov sudyasi
