Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligining 2026-yil birinchi yarim yillik faoliyati yakunlariga bag‘ishlangan matbuot anjumani bo‘lib o‘tdi
2026-07-29 12:00:00 / Yangiliklar
SANOAT KOOPERATSIYASI VA DAVLAT XARIDLARIDA YANGI TIZIMNING DASTLABKI NATIJALARI
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 4-fevraldagi PF–17-son Farmoni bilan mahalliy ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlash, sanoat kooperatsiyasini rivojlantirish hamda davlat xaridlarini iqtisodiyotning drayver mexanizmiga aylantirishga qaratilgan mutlaqo yangi tizim joriy etildi.
Mazkur Farmonga muvofiq Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligi tashkil etilib, sanoat kooperatsiyasi, mahalliylashtirish, mahalliy kontent, davlat xaridlari va qo‘shilgan qiymat zanjirlarini rivojlantirish bilan bog‘liq vazifalar yagona tizim asosida boshqarila boshlandi.
PF–17ning asosiy maqsadi iqtisodiyotda “buyurtma – ishlab chiqarish – texnologiya – ilm-fan – davlat xaridi” zanjirini shakllantirish, import o‘rnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish, mahalliy ishlab chiqaruvchilarning davlat xaridlaridagi ishtirokini oshirish hamda sanoat korxonalari o‘rtasidagi kooperatsiya aloqalarini mustahkamlashdan iborat.
Mazkur yondashuv sanoatni rivojlantirish va davlat xaridlarini yagona iqtisodiy zanjir asosida boshqarishga xizmat qilmoqda. Endilikda davlat xaridlari nafaqat byudjet mablag‘larini sarflash mexanizmi, balki mahalliy ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlash, yangi mahsulotlarni o‘zlashtirish va sanoat kooperatsiyasini rivojlantirishning muhim instrumentiga aylanmoqda.
BUGUNGI KUNGA QADAR ERISHILGAN NATIJALAR
Mahalliylashtirish dasturi doirasida joriy yilning birinchi yarmida 1 746 ta loyiha amalga oshirildi. Natijada ilgari import qilingan qator mahsulotlarni mamlakatimizda ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi. Jumladan, “Navoiyazot” AJda natriy sianid, “O‘z-Tong Hong Kompani” AJda BYD avtomobillari uchun o‘rindiqlar, Andijondagi “O‘z-Hanwoo” MChJda KIA Sonet modeli uchun ichki salon qismlari hamda Namangandagi “Vodiy Circuits” MChJda elektron platalar ishlab chiqarish o‘zlashtirildi. Dastur doirasida 83 turdagi yangi mahsulot ishlab chiqarilishi yo‘lga qo‘yilib, import o‘rnini bosish samaradorligi 3,8 milliard dollarga yetdi.
Oʻzlashtirish tavsiya etiladigan 1,6 mlrd dollarlik 50 ta tovar Agentlik rasmiy veb-saytiga joylashtirildi.
Tadbirkorlar bilan ochiq muloqotlar — muammolar joyida o‘rganildi
Yangi tizimning eng muhim yo‘nalishlaridan biri sifatida tadbirkorlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot mexanizmi yo‘lga qo‘yildi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti bilan tadbirkorlarning VI Ochiq muloqotiga tayyorgarlik doirasida Agentlik tomonidan respublika bo‘ylab 208 ta tuman va shaharda ochiq muloqotlar tashkil etildi.
Mazkur tadbirlarda 2 700 nafardan ortiq tadbirkor ishtirok etib, ishlab chiqarish, mahalliylashtirish, davlat xaridlarida ishtirok etish, sertifikatlashtirish hamda sanoat kooperatsiyasiga oid dolzarb masalalar muhokama qilindi.
Ochiq muloqotlar davomida jami 447 ta muammo va taklif ko‘tarildi. Shundan 155 tasi joyida hal etildi, 75 ta masala yuzasidan huquqiy va amaliy tushuntirishlar berildi, 214 ta masala bo‘yicha esa tegishli chora-tadbirlar belgilandi va ularning ijrosi nazoratga olindi.
Mazkur ochiq muloqotlar tadbirkorlarni qiynayotgan muammolarni joyida aniqlash, ularga amaliy yechim topish hamda davlat va biznes o‘rtasida samarali muloqotni ta’minlashning muhim mexanizmiga aylandi.
“Milliy sanoat zanjiri” — yangi sanoat kooperatsiyasi modeli
Joriy yilning may oyida Ohangaronda tog‘-kon sanoati, iyul oyida esa Samarqand viloyatining Jomboy tumanida transport sohasiga bag‘ishlangan “Milliy sanoat zanjiri” ko‘rgazmalari tashkil etildi.
Mazkur ko‘rgazmalar yirik buyurtmachilar, mahalliy ishlab chiqaruvchilar, ilmiy muassasalar va texnologiya yetkazib beruvchilarni yagona maydonda birlashtirgan yangi hamkorlik platformasiga aylandi. Natijada 3,8 trillion so‘mlik kelishuv va shartnomalarga erishildi. Shuningdek, tadbirkorlarga 1,5 milliard dollarlik mahalliylashtirish salohiyatiga ega 856 turdagi yangi mahsulotlar taqdim etildi.
Kelishuvlarning asosiy qismi davlat xaridlari shartnomalari, yangi mahsulotlarni ishlab chiqarish bo‘yicha kafolatli kelishuvlar hamda “Shatakka olish” tamoyili asosidagi sanoat kooperatsiyasi loyihalarini qamrab oldi. Bu esa ko‘rgazmalar oddiy ekspozitsiya emas, balki real ishlab chiqarish buyurtmalarini shakllantiruvchi yangi platformaga aylanganini ko‘rsatdi.
Milliy iqtisodiyotga qo‘shiladigan qiymat zanjiri — yirik investitsiya loyihalarida mahalliy ishlab chiqaruvchilar ulushi kengaymoqda
Agentlik tomonidan mamlakatimizda amalga oshirilayotgan investitsiya loyihalarida milliy iqtisodiyotga qo‘shiladigan qiymatni oshirish va mahalliy ishlab chiqaruvchilar ishtirokini kengaytirishga qaratilgan yangi mexanizm joriy etilmoqda. Joriy yilda o‘zlashtiriladigan 53 milliard dollarlik investitsiya portfelida 21,1 milliard dollarlik milliy iqtisodiyotga qo‘shiladigan qiymat shakllantirish imkoniyati aniqlandi.
Monitoring qilishning yangi tizimi yo‘lga qo‘yilishi natijasida joriy yilning birinchi yarmida o‘zlashtirilgan 27,6 milliard dollarlik investitsiyalarda milliy iqtisodiyotga qo‘shiladigan qiymat ulushi 36 foizni tashkil etdi.
Bu esa investitsiya loyihalarda mahalliy korxonalar ishtirokini kengaytirish, ishlab chiqarish zanjirlarini rivojlantirish hamda qo‘shilgan qiymatning mamlakat ichida yaratilishini ta’minlashga xizmat qilmoqda.
Davlat xaridlari — raqobat kuchaymoqda, raqamli xizmatlar va yangi mexanizmlar joriy etilmoqda
Joriy yilning birinchi yarmida davlat xaridlari hajmi 188,4 trillion so‘mni tashkil etdi. Shundan 72,9 trillion so‘mi byudjet, 115,5 trillion so‘mi esa korporativ xaridlar hissasiga to‘g‘ri keldi. Raqobatli xaridlar ulushi 60 foizga (112,9 trillion so‘m) yetib, davlat xaridlarida 7,8 trillion so‘m mablag‘ iqtisod qilindi. Bu esa davlat xaridlarida ochiqlik va raqobatni kuchaytirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar o‘z samarasini berayotganini ko‘rsatmoqda.
Tadbirkorlar murojaatlarini tezkor ko‘rib chiqish maqsadida Agentlikning Call-markazi faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Mart–iyun oylarida tizim orqali 3 650 ta murojaat qabul qilinib, ularning 2 764 tasi (76 foizi) ijobiy hal etildi. Murojaatlarning asosiy qismi davlat xaridlari va elektron savdo platformalaridan foydalanish bilan bog‘liq masalalarga to‘g‘ri keldi.
Davlat xaridlarini yanada shaffof va samarali tashkil etish maqsadida bir qator yangi mexanizmlar joriy etildi. Xususan, xarid jarayonlarini raqamlashtirish doirasida Tovar-xomashyo birjasidagi ofertalarning 90 foizi, “Kooperatsiya” portalidagi buyurtmalarning 75 foizi sun'iy intellekt yordamida avtomatlashtirilgan tartibda moderatsiyadan o‘tkazilmoqda.
Tadbirkorlar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish maqsadida “Kooperatsiya” portalida zakalat va komissiya to‘lovlari uchun 100 million so‘mgacha yangi kredit mahsuloti joriy etildi. Kredit mablag‘lari birinchi marotaba 30 kungacha foizsiz ajratilishi yo‘lga qo‘yildi va bugungi kunga qadar ushbu imkoniyatdan 48 ta korxona foydalanib, 5,9 milliard so‘mlik kredit mablag‘lari ajratildi.
Xalqaro hamkorlik — ilg‘or tajribalar amaliyotga tatbiq etilmoqda
Agentlik va xalqaro moliya institutlari hamda tashkilotlari o‘rtasida 30 dan ortiq uchrashuvlar tashkil etildi. Hisobot davrida Agentlik Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki, Islom taraqqiyot banki, Ernst & Young hamda boshqa xalqaro hamkorlar bilan davlat xaridlarini takomillashtirish, mahalliy kontentni rivojlantirish va institutsional salohiyatni oshirish yo‘nalishlarida hamkorlikni yo‘lga qo‘ydi.
Xalqaro tashkilotlar bilan memorandumlar imzolandi, 40 dan ortiq davlatning ilg‘or tajribasi o‘rganildi.
II yarim yillikning ustuvor vazifalari
Agentlik tomonidan joriy yilning ikkinchi yarmida sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari tizimini yanada takomillashtirishga qaratilgan qator ustuvor vazifalar amalga oshiriladi. Xususan, energetika, kimyo va neft-kimyo tarmoqlarida “Milliy sanoat zanjiri” ko‘rgazmalari tashkil etilib, mahalliy ishlab chiqaruvchilar bilan yirik buyurtmachilar o‘rtasidagi kooperatsiya aloqalari yanada kengaytiriladi.
Shuningdek, davlat xaridlarida raqobatni kuchaytirish, mahalliy mahsulotlar ulushini oshirish, xaridlarning o‘rtacha bozor narxini sun'iy intellekt asosida aniqlovchi modulni to‘liq ishga tushirish hamda xaridlar tizimini yanada raqamlashtirish ishlari davom ettiriladi.
Bundan tashqari, “Make in Uzbekistan” ko‘rgazmasi va Regulyatorlar forumini tashkil etish, davlat buyurtmachilari uchun zamonaviy o‘quv va sertifikatlash platformasini ishga tushirish hamda 2027-yilda Toshkent shahrida o‘tkazilishi rejalashtirilgan PRIMO–19 xalqaro forumiga tayyorgarlik ko‘rish Agentlik faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari bo‘ladi.