O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Energiya samaradorligi milliy agentligi

Namanganda oʻtgan “Kambagʻallikdan farovonlik sari” III Xalqaro forumi doirasida “Kambagʻallikni qisqartirish uchun yashil oʻsish: Iqlimga mos yechimlar va yashil ish oʻrinlari” mavzusida panel sessiyasi oʻtkazildi.

Sessiyada kambagʻallik va atrof-muhit oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik, global iqlim oʻzgarishini yumshatish va xavfsizlik tarmoqlari tizimlari, “yashil” va barqaror oʻsish hamda ish oʻrinlari yaratish, energiya taʼminotining kambagʻallikka taʼsiri yoʻnalishida muhokamalar boʻlib oʻtdi.

Mazkur sessiyada Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Energiya samaradorligi milliy agentligi direktori Ziyoviddin Badriddinov Bositovich ham soʻzga chiqdi.

Ziyoviddin Badriddinov iqlimning salbiy taʼsirini yumshatish va insonlar farovonligini taʼminlash uchun barqaror, yashil iqtisodiyotga oʻtish muhim vazifa ekanligini taʼkidlab oʻtdi.

Energiya samaradorligi — kambagʻallikni qisqartirishda muhim omil. Hozirda Oʻzbekistondagi jamoat binolari, xususan, bogʻchalar, maktablar va shifoxonalarning aksariyati oʻtgan asrning 60-yillarida qurilgan boʻlib, bu binolarda energiya tejash texnologiyalari nazarda tutilmagan.

Shu sababli, mazkur binolarda issiqlik energiyasi isteʼmoli yiliga oʻrtacha 350 kVt/m² ni tashkil etmoqda. Bu koʻrsatkich Yevropadagi oʻrtacha darajadan 2,4 barobarga, Avstriyanikidan 3 barobarga, Gollandiyadan 3,7 barobarga yuqori. Bu nafaqat iqtisodiy samarasizlik, balki taʼlim, sogʻliqni saqlash va bolalar parvarishi sohalaridagi xizmatlar sifatiga ham salbiy taʼsir koʻrsatmoqda.

Oʻzbekiston hukumati energiya xavfsizligini taʼminlash, energiya sarfini qisqartirish va "yashil" iqtisodiyotga oʻtishni ustuvor vazifa sifatida belgiladi.

Energiya samaradorligi choralari tufayli bogʻchalarda yosh bolalar uchun qulay muhit yaratiladi, ularning sogʻlom rivojlanishi taʼminlanadi, tibbiyot muassasalarida davolanuvchilar uchun qulay harorat va sanitariya sharoitlari yaratilib, sogʻliqni tiklash tezlashadi, byudjet tashkilotlarida kommunal va texnik xarajatlar kamayadi, ekologik holat yaxshilanib, hududlarning iqtisodiy barqarorligi oshadi, aholi oʻrtasida resurslarni oqilona foydalanish madaniyati shakllanadi.

Oʻzbekiston ushbu yoʻnalishda xalqaro hamjamiyat bilan yaqin hamkorlikda ishlab, xalqaro moliya institutlaridan jalb qilayotgan imtiyozli mablagʻlar doirasida 2026-yildan boshlab 100 dan ortiq shifoxona va poliklinikalar, 400 ta maktab va 300 ta bolalar bogʻchalari energiya samaradorligi choralari bilan qamrab olinadi. Xalqaro mutaxassislar xulosalariga koʻra, isitish tizimlarini yangilash orqali energiya tejamkorligini 20 foizgacha, binolarni izolyatsiyalash hisobiga 40 foizgacha oshirish imkoniyati mavjud.

Oʻzbekistonda uy-joylarning energiya samaradorligini oshirishda aholini ragʻbatlantirish mexanizmlari hamda ularga qulayliklar yaratishga alohida eʼtibor berilmoqda. Shu maqsadda joriy etilgan Energiya samaradorligini oshirish raqamli platformasi aholi bilan energiya auditori va energiya samarador qurilmalar yetkazib beruvchilarni ochiq va shaffof tarzda bogʻlash imkonini beradi.

Platforma orqali aholi energiya auditori va qurilmalar yetkazib beruvchilarni erkin tanlay oladi, “yashil taʼmir” kreditlari boʻyicha 4 foizgacha kredit foizlarining qismini qoplash imkoniyatiga ega boʻladi, energiya samarador qurilmalar uchun subsidiyalardan foydalanish imkoniyatiga ega boʻladi.

Taʼkidlash kerakki, Energiya samaradorligi milliy agentligi tomonidan energiya samaradorligini oshirishga qaratilgan davlat siyosati va ragʻbatlantirish mexanizmlarini keng targʻib qilish maqsadida hududlarda hokim yordamchilari, mahalla yettiligi va aholi uchun oʻquv seminarlari tashkil etilmoqda, aholiga tarqatma materiallar berib, energiya resurslaridan oqilona foydalanish boʻyicha xabardorlik darajasini oshirish ishlari amalga oshirilmoqda.

Bu saʼy-harakatlar aholini energiya tejash va yashil iqtisodiyotga oʻtishda ragʻbatlantirishda muhim omil boʻlib xizmat qiladi.