“Byurokratiyani bartaraf etish – 2030 dasturi hamda “Byurokratiyasiz O‘zbekiston” jamoatchilik tashabbusi to‘g‘risida maʼlumot

 

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 28-noyabrdagi F-68-son Farmoyishi bilan tasdiqlangan “Byurokratiyani bartaraf etish – 2030” dasturi doirasida “Byurokratiyasiz O‘zbekiston” jamoatchilik tashabbusi o‘tkazilmoqda.

 

Tashabbusdan ko‘zlangan asosiy maqsad — fuqarolar va tadbirkorlar davlat idoralariga murojaat qilganda duch kelayotgan byurokratik to‘siqlarni o‘rganish, ularning eng dolzarblarini saralash va amaliy islohotlarga aylantirishdan iborat.

 

Dastur haqida

“Byurokratiyani bartaraf etish – 2030” — davlat boshqaruvidagi ortiqcha maʼmuriy yuklamani kamaytirish, xizmat ko‘rsatish jarayonlarini soddalashtirish va davlat xizmatlarini zamonaviy, qulay hamda raqamli shaklga o‘tkazishga qaratilgan tizimli islohot dasturidir.

Dastur doirasida amaldagi jarayonlarning samaradorligi baholanib, fuqarolar va tadbirkorlar uchun ortiqcha talablar, samarasiz bosqichlar hamda vaqt va resurs talab qiladigan jarayonlar maqbullashtiriladi. Shu bilan birga, davlat organlari faoliyatini zamonaviy boshqaruv tamoyillari asosida takomillashtirish choralari ko‘rilmokda.

So‘nggi yillarda davlat xizmatlarini raqamlashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirib kelinayotganiga qaramay, davlat boshqaruvining ayrim sohalarida takrorlanuvchi tartib-taomillar, ortiqcha hujjat talablari, ko‘p bosqichli kelishuvlar, qog‘ozbozlik, idoralararo maʼlumot almashinuvining yetarli emasligi va xizmat ko‘rsatish muddatlarining uzoqligi kabi muammolar saqlanib qolmoqda.

Bunday holatlar fuqarolar va tadbirkorlarning vaqtini oladi, qo‘shimcha xarajatlarni keltirib chiqaradi hamda davlat organlari faoliyati samaradorligiga salbiy taʼsir ko‘rsatadi.

Dastur doirasida ortiqcha tartib-taomillar bartaraf etiladi, keraksiz tasdiq va kelishuv bosqichlari qisqartiriladi, idoralararo maʼlumot almashinuvi takomillashtiriladi. Shuningdek, xizmatlarni raqamlashtirish, xizmat ko‘rsatish muddatlari va xarajatlarini kamaytirish, davlat organlari faoliyati samaradorligini baholash mexanizmlarini joriy etishga alohida eʼtibor qaratilmokda.

 

Dastur kimlarga qaratilgan?

Dastur, avvalo, davlat xizmatlaridan foydalanuvchi fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari uchun amaliy natija berishga yo‘naltirilgan.

Unda, xususan:

fuqarolar ko‘p foydalanadigan davlat xizmatlari va jarayonlar;

tadbirkorlik subyektlari faoliyati uchun muhim bo‘lgan xizmatlar;

bir nechta davlat organlari ishtirok etadigan murakkab maʼmuriy jarayonlar

ustuvor yo‘nalishlar sifatida ko‘rib chiqiladi.

Bu jarayonda jamoatchilik fikri muhim ahamiyat kasb etadi. Chunki kundalik hayotdagi ortiqcha hujjat, uzoq kutish, takroriy murojaat yoki murakkab tartib-taomillarni bevosita shu xizmatlardan foydalanayotgan fuqarolar va tadbirkorlar yaxshi biladi.

Shu bois dastur doirasida jamoatchilikning amaliy takliflarini jalb etish, eng dolzarb muammolarga samarali yechimlar ishlab chiqish va ularni tizimli islohotlarga yo‘naltirishga alohida eʼtibor qaratiladi.

 

Tashabbus qanday o‘tkaziladi?

Tashabbus 2026-yil 21-sentyabrdan 20-noyabrgacha davom etadi. Ushbu davrda fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari  murojaat.byurokratiyasiz2030.uz elektron platformasi orqali o‘zi duch kelgan byurokratik to‘siq haqida taklif yuborishi mumkin.

Har bir taklifda muammoning aniq tavsifi, uning oqibati yoki vaqt va resurs yo‘qotishi, amaliy yechim hamda imkoniyat bo‘lsa, tasdiqlovchi dalillar ko‘rsatilishi lozim.

 

Takliflar qanday baholanadi?

Kelib tushgan takliflarni soha ekspertlari tomonidan baholanadi va tasdiqlangan takliflar amaliyotga joriy etiladi.

Jarayonning ochiqligi va shaffofligini taʼminlash maqsadida tanlov natijalari va statistik maʼlumotlar real vaqt rejimida aks etuvchi platforma orqali jamoatchilikka taqdim etib boriladi.

 

Tashabbus natijasida quyidagilar kutilmoqda:

davlat organlari kesimida eng dolzarb byurokratik jarayonlar xaritasi shakllantiriladi;

tezkor hal etish mumkin bo‘lgan masalalar bo‘yicha tegishli qarorlar qabul qilinadi;

normativ-huquqiy hujjatlarga o‘zgartirishlar kiritish va davlat xizmatlarini raqamlashtirish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqiladi;

eng ustuvor takliflar “Byurokratiyani bartaraf etish – 2030” dasturining yillik rejalariga kiritiladi.

 

«Byurokratiyasiz O‘zbekiston” jamoatchilik tashabbusini tashkil etish va o‘tkazish konsepsiyasi

 

I. Umumiy qoidalar

 

1. Mazkur Konsepsiya O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik rivojlanish va rejalashtirish bo‘yicha Muvofiqlashtiruvchi kengashi yig‘ilishining 2026-yil 8-maydagi 14-son bayoni 1-ilovasi 11-bandi ijrosini taʼminlash, davlat organlari va tashkilotlari faoliyatida mavjud byurokratik to‘siqlarni fuqarolar, tadbirkorlik subyektlari va jamoatchilik ishtirokida aniqlash, ularni tahlil qilish, ustuvorligini belgilash hamda bartaraf etish bo‘yicha tashkiliy-huquqiy mexanizmlarni belgilaydi.

2. Konsepsiya “Byurokratiyasiz O‘zbekiston” jamoatchilik tashabbusini  mexanizmining ikki izchil bosqichini tartibga soladi: 2026-yil avgust–sentyabr oylaridagi Tashkiliy tayyorgarlik bosqichini hamda 2026-yil 21-sentyabr – 20-noyabr oralig‘idagi jamoatchilik tashabbusi davridagi jarayonni — ishtirokchilari, bosqichlari, baholash tizimi, mukofotlash tartibi, tashkiliy masʼuliyati, moliyaviy va texnik taʼminoti, shuningdek kutilayotgan natijalarini belgilaydi.

3. Jamoatchilik tashabbusining mohiyati — davlat xizmatlari va tartibga solish jarayonlaridagi ortiqcha maʼmuriy yuk, hujjatbozlik, takroriy talablar va kechikishlarni bevosita ular bilan to‘qnash keladigan fuqarolar hamda tadbirkorlik subyektlaridan yig‘ilgan dalillarga asoslangan holda ommaviy, ochiq va tashabbus asosida aniqlash, ekspertlar tomonidan baholash va eng ustuvor takliflarni amaliy islohotlarga aylantirishdan iboratdir.

4. Mazkur mexanizm O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Byurokratiyani bartaraf etish — 2030» dasturi (F-68-son farmoyish) bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, uning doirasida davlat boshqaruvini soddalashtirish, idoralararo to‘siqlarni kamaytirish va davlat xizmatlari sifatini oshirishga qaratilgan islohotlarni jamoatchilik ishtirokida amalga oshirishning amaliy vositasi hisoblanadi.

5. Fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining ishtiroki davlat islohotlari samaradorligini oshirishning muhim sharti bo‘lib, u orqali nazariy taxminlar emas, balki kundalik amaliyotda real mavjud bo‘lgan byurokratik to‘siqlar tizimli ravishda aniqlanadi hamda islohot jarayoniga kiritiladi.

6. Ushbu mexanizm orqali davlat organlaridagi real byurokratik to‘siqlarni aniqlash va bartaraf etish zarurati quyidagilar bilan izohlanadi: islohotlarga idoraviy javob sust bo‘lib qolayotganligi, real muammolarning tizimli aniqlanmasligi hamda aholidan qayta aloqa (feedback) mexanizmining yetarli yo‘lga qo‘yilmaganligi.

7. Konsepsiyada qo‘llaniladigan asosiy tushunchalar:

— Jamoatchilik tashabbusi — 2026-yil 21-sentyabr kuni rasman eʼlon qilinadigan va 20-noyabr kuni yakunlanadigan, fuqarolar va tadbirkorlar ishtirokida byurokratik to‘siqlarni aniqlash va yechim takliflarini yig‘ishga qaratilgan umumxalq ochiq tanlovi;

— «ariza (taklif)» — ishtirokchi tomonidan rasmiy elektron platforma orqali taqdim etilgan, aniq byurokratik to‘siq tavsifi va yechim taklifini o‘z ichiga olgan murojaat;

— «ekspert baholash» — belgilangan mezonlar asosida Baholash komissiyasi (ekspert guruhlari) tomonidan arizalarni baholash jarayoni;

— «public dashboard» — jarayonning ochiqligini taʼminlovchi, statistika va holatni real vaqtda aks ettiruvchi onlayn tahliliy panel;

— «Loyiha ofisi» — Zero Bureaucracy loyiha ofisi, Public Challenge jarayonini amaliy tashkil etuvchi tuzilma;

— «Baholash komissiyasi» — kelib tushgan takliflarni xolis, professional va har tomonlama baholash maqsadida davlat organlari, loyiha ofisi hamda ixtisoslashgan jamoatchilik va mustaqil tashkilotlardan tashkil topgan ekspertlar guruhi.

 

II. Mavjud holat va asosiy muammolar

 

8. Olib borilgan dastlabki tahlil davlat xizmatlari ko‘rsatish va tadbirkorlik faoliyatini tartibga solish sohasida quyidagi tizimli muammolar mavjudligini ko‘rsatmoqda:

— davlat xizmatlarini olishda ortiqcha hujjat, blank va shakllarning talab qilinishi;

— bir xil maʼlumotning bir nechta idora tomonidan takror-takror so‘ralishi, idoralararo axborot almashinuvi yetarli darajada yo‘lga qo‘yilmaganligi;

— tadbirkorlik subyektlari uchun litsenziya, ruxsatnoma, sertifikatlash, hisobot va tekshiruv jarayonlaridagi ortiqcha va ziddiyatli talablar;

— korxona ochish va faoliyat yuritish uchun ko‘p sonli hujjatlar to‘plash, ruxsatnoma olish muddatlarining cho‘zilishi;

— navbatsiz ko‘rsatilishi lozim bo‘lgan xizmatlarda fuqarolarni navbat kutishga majbur qilish;

— fuqarolar murojaatlari va real hayotiy muammolarning islohot jarayoniga yetarli darajada kiritilmayotgani;

— davlat organlari tomonidan ichki byurokratiyani qisqartirishga nisbatan sust va formal yondashuv;

— raqamlashtirish orqali soddalashtirish mumkin bo‘lgan jarayonlarning hamon qog‘oz shaklda saqlanib qolayotgani.

9. Ko‘rsatilgan muammolar fuqarolar va tadbirkorlar uchun vaqt, moliyaviy xarajat va resurs yo‘qotilishiga, davlat organlariga bo‘lgan ishonchning pasayishiga hamda korrupsiyaviy xatarlarning saqlanib qolishiga olib kelmoqda. Ularni tizimli va dalillarga asoslangan tarzda aniqlash umumxalq ishtirokini talab etadi.

 

 

III. Asosiy vazifalar

 

12. Konsepsiyaning maqsadiga erishish uchun quyidagi asosiy vazifalar belgilanadi:

— fuqarolar va tadbirkorlar duch kelayotgan byurokratik to‘siqlarni tizimli ravishda aniqlash va hujjatlashtirish;

— byurokratik muammolar bo‘yicha yagona elektron maʼlumotlar bazasini shakllantirish va yuritish;

— davlat organlari kesimida muammolarning xaritasini (mapping) yaratish;

— taqdim etilgan takliflarni Baholash komissiyasi tomonidan huquqiy, iqtisodiy, texnik va ijtimoiy taʼsir nuqtai nazaridan baholash;

 

IV. Ishtirokchilar, Baholash komissiyasi tarkibi va ularning roli

 

13. Jamoatchilik tashabbusini tashkil etish, o‘tkazish va takliflarni baholashda quyidagi ishtirokchilar jalb etiladi hamda ularning roli quyidagicha belgilanadi:

A. Doimiy va strategik tashkilotchilar (Asosiy tarkib)

Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi (keyingi o‘rinlarda - Agentlik):

— Jamoatchilik tashabbusi jarayonini umumiy strategik muvofiqlashtirish;

— Vazirlik va idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va ularga topshiriqlar berish;

— Yakuniy hisobotni rahbariyatga belgilangan tartibda kiritish.

Zero Bureaucracy loyiha ofisi:

— Metodologiya, ariza shakli va baholash mezonlarini ishlab chiqish;

— Arizalarni qabul qilish, guruhlash, dastlabki texnik filtrlash va saralash;

— Baholash komissiyasi va uning ixtisoslashgan ekspert guruhlari faoliyatini tashkil etish va kotibiyatini yuritish;

Adliya vazirligi:

— Taqdim etilgan takliflarni huquqiy ekspertizadan o‘tkazish;

— Amaldagi ortiqcha, ziddiyatli va byurokratik normalarni aniqlash.

B. Baholash komissiyasiga jalb etiladigan jamoatchilik va mustaqil tashkilotlar

Portal orqali kelib tushgan arizalarni xolis baholash, aholi va tadbirkorlar duch kelayotgan real tizimli muammolarni to‘g‘ri tahlil qilish maqsadida Baholash komissiyasi tarkibiga quyidagi ixtisoslashgan ommaviy va jamoatchilik tashkilotlari jalb etiladi:

— Savdo-sanoat palatasi (SSP) — Tadbirkorlik yo‘nalishi bo‘yicha takliflarni baholashda ishtirok etadi. Litsenziyalash, ruxsat berish va hisobot yukini kamaytirish bo‘yicha takliflarning iqtisodiy samaradorligi va biznes muhitga taʼsirini baholaydi.

— Biznes-ombudsman (Tadbirkorlar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha vakil) — Davlat organlari tomonidan tadbirkorlar faoliyatidagi ortiqcha tekshiruvlar, maʼmuriy to‘siqlar va tizimli qonunbuzilishlarni baholash hamda ularni bartaraf etish yechimlarining hayotiyligini ko‘rib chiqadi.

— «Yuksalish» umummilliy harakati — Fuqarolar yo‘nalishi bo‘yicha kelib tushgan takliflarni baholaydi. Byurokratik to‘siqlarning aholi kundalik hayotiga taʼsiri, ijtimoiy dolzarbligi va jamoatchilik fikri nuqtai nazaridan yondashadi.

— «Taraqqiyot strategiyasi» markazi» — Davlat dasturlari va strategik islohotlar ijrosi doirasida takliflarni tahliliy va sotsiologik jihatdan baholaydi, davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish mezonlarini nazorat qiladi.

— Raqamli texnologiyalar vazirligi — Raqamlashtirish, idoralararo elektron maʼlumot almashinuvi, OneID integratsiyasi va My.gov.uz platformasi orqali soddalashtirish mumkin bo‘lgan takliflarning texnik jihatdan amalga oshirilishi mumkinligini baholaydi.

V. Boshqa ishtirokchilar

Viloyatlar, Toshkent shahar va Qoraqalpog‘iston Respublikasi hokimliklari (Vazirlar Kengashi):

— Hududlarda keng qamrovli axborot kampaniyasini tashkil etish;

— Mahalliy va hududiy darajadagi byurokratik muammolarni yig‘ishga ko‘maklashish;

— Hududiy g‘oliblar va mahalliy ahamiyatga molik takliflarni saralashda ishtirok etish.

Ommaviy axborot vositalari, blogerlar va jamoatchilik institutlari:

— Aholini jamoatchilik tashabbusi maqsadi va tartibi haqida xabardor qilish;

— Jarayonning ochiqligi, shaffofligi va Baholash komissiyasi ishini jamoatchilikka yoritish;

— Eng dolzarb muammolarni keng muhokamaga olib chiqish.

Fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari:

— Byurokratik to‘siqlar haqida rasmiy platforma orqali ariza (taklif) kiritish;

— Muammoni tasdiqlovchi aniq dalillarni taqdim etish va amaliy yechim taklif qilish.

14. Ishtirok ikki alohida yo‘nalishda amalga oshiriladi:

— Fuqarolar: O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari o‘zlari bevosita duch kelgan yoki kuzatgan byurokratik muammolarni (davlat xizmatlari, sog‘liqni saqlash, taʼlim, mahalliy idoralar va h.k.) tavsiflaydi va yechim taklif etadi;

— Tadbirkorlar: yakka tartibdagi tadbirkorlar, MCHJ, AJ va boshqa tijorat subyektlari tadbirkorlik faoliyatiga to‘sqinlik qiluvchi tartibga solish, litsenziyalash, tekshiruv va ruxsatnoma jarayonlari bilan bog‘liq muammolarni tavsiflaydi.

 

V. Baholash komissiyasining ishchi tuzilmasi va baholash tartibi

 

16. Baholash protokoli: Komissiya aʼzolari arizalarni platformaning «Ekspert baholash paneli» orqali masofaviy va xolis (zaruratga ko‘ra anonimlashtirilgan holda) baholaydilar va o‘z izohlarini kiritadilar. Baholash natijasida arizalar avtomatik ravishda “Tezkor hal etiladigan”, “Normativ o‘zgartirish talab qiladigan” va “Raqamlashtirish lozim bo‘lgan” toifalarga saralanadi.

 

VI. Jamoatchilik tashabbusini o‘tkazish bosqichlari

 

17. Jarayon ikki davrga bo‘linadi: (1) 2026-yil 1-avgustdan – 19-sentyabr oralig‘idagi tayyorgarlik bosqichi, unda faqat davlat organlari va Loyiha ofisi ichki ishlarni amalga oshiradi va jamoatchilik ishtirok etmaydi; hamda (2) 2026 yil 21 sentyabr –
20 noyabr oralig‘idagi jamoatchilik uchun ochiq davri, unda fuqarolar va tadbirkorlar bevosita ishtirok etadi. Quyida har bir bosqich bo‘yicha aniq va bir-biriga zid bo‘lmagan muddatlar keltirilgan (1-ILOVA jadvali ushbu muddatlarga mutanosib holga keltirildi):

 

TAYYORGARLIK BOSQICHI (jamoatchilik ishtirok etmaydi)

1-bosqich. Tashkiliy tayyorgarlik (2026-yil 1–30-avgust)

Masʼul: Zero Bureaucracy loyiha ofisi, Agentlik.

Konsepsiya loyihasini ishlab chiqish, Baholash komissiyasi tarkibi va ishchi guruhlarini shakllantirish hamda tasdiqlash; ariza shakli, baholash mezonlari va metodologiyani tayyorlash; moliyalashtirish manbalarini aniqlash.

2-bosqich. Texnik tayyorgarlik (2026-yil 31-avgust – 19-sentyabr)

Masʼul: Zero Bureaucracy loyiha ofisi.

Rasmiy veb-platformada taklif yo‘llash funksiyasini (murojaat.byurokratiyasiz2030.uz) ishga tushirish; ekspert baholash panelini tayyorlash; platforma xavfsizligini sinash; axborot kampaniyasi rejasini yakunlash.

3-bosqich. Public Challenge rasman eʼlon qilinishi (2026-yil 21-sentyabr)

Masʼul: Agentlik, MTRK, OAV hamkorlari.

Rasmiy eʼlon matni keng ommalashtiriladi, vazirlik va idoralar saytlarida bannerlar joylashtiriladi. Mukofotlar, baholash mezonlari va Baholash komissiyasi tarkibi ochiq eʼlon qilinadi.

4-bosqich. Ariza va takliflarni qabul qilish hamda dastlabki guruhlash (2026-yil 21-sentyabr – 20-noyabr)

Masʼul: Loyiha ofisi.

Arizalar belgilangan yo‘nalishlar (davlat xizmatlari, litsenziyalash, hisobot yuki, ortiqcha maʼlumotnomalar va h.k.) bo‘yicha elektron platforma orqali qabul qilinadi. Har bir arizada muammo tavsifi, yetkazilgan zarar/vaqt yo‘qotishi, yechim taklifi va dalillar (skrinshot, hujjat va b.) bo‘lishi shart. Shu davr mobaynida tushayotgan arizalar avtomatik ravishda sohalar va idoralar kesimida guruhlanib, spam va asoslanmagan murojaatlar tarzda filtrlanadi — bu yakuniy saralashni tezlashtirish uchun amalga oshiriladi.

5-bosqich. Yakuniy saralash bosqichi (2026-yil 21–30-noyabr)

Masʼul: Loyiha ofisi.

Ariza qabul qilish yopilgandan so‘ng, 4-bosqichda guruhlangan arizalar bo‘yicha yakuniy texnik tekshirish va tegishli ekspert quyi guruhlariga rasman yo‘naltirish amalga oshiriladi. Bu mustaqil qo‘shimcha “saralash” davri emas, balki 4-bosqichda boshlangan jarayonning yakuniy fazasidir.

6-bosqich. Ekspert baholash (2026-yil 1–20-dekabr)

Masʼul: Baholash komissiyasi (Loyiha ofisi, Adliya vazirligi, Agentlik, SSP, Biznes-ombudsman, “Yuksalish”, «Taraqqiyot strategiyasi», Raqamli texnologiyalar vazirligi).

Arizalar belgilangan mezonlar asosida uch ekspert guruhi kesimida baholanib, har ikki yo‘nalish (fuqarolar va tadbirkorlar) bo‘yicha alohida ro‘yxat shakllantiriladi.

7-bosqich. Yakuniy natijalarni shakllantirish va taqdirlash (2027-yil aprel)

Masʼul: Agentlik, Loyiha ofisi, Adliya vazirligi.

Eng yuqori baholangan takliflar ro‘yxati tuziladi, davlat organlari kesimida muammolar xaritasi shakllantiriladi, masʼul vazirliklar kesimida Chora-tadbirlar rejasi tayyorlanib rahbariyatga kiritiladi. Eng yaxshi taklif yo‘llaganlar tantanali ravishda taqdirlanadi.

 

VIII. Mukofotlash va rag‘batlantirish tartibi

 

18. Jamoatchilik tashabbusi g‘oliblarini rag‘batlantirish “Byurokratiyani bartaraf etish – 2030” milliy mukofot tanlovini o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizomga asosan amalga oshiriladi.

 

IX. Kutilayotgan natijalar

 

23. Jamoatchilik tashabbusi yakunida quyidagi aniq natijalarga erishish kutiladi:

— Kamida 1000 ta real byurokratik muammo bo‘yicha dalillarga asoslangan maʼlumotlar bazasi shakllantiriladi;

— Baholash komissiyasi tomonidan eng og‘ir byurokratik to‘siqlar xaritasi yaratilib, davlat organlariga amaliyotga tatbiq etish uchun taqdim etiladi;

— Tezkor hal etiladigan masalalar bo‘yicha alohida qarorlar qabul qilinadi;

— Normativ-huquqiy hujjatlarga o‘zgartirishlar paketi va davlat xizmatlarini raqamlashtirish bo‘yicha amaliy Chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqiladi;

— Eng ustuvor takliflar «Byurokratiyani bartaraf etish — 2030» dasturining yillik rejasiga kiritiladi va ijrosi ustidan doimiy monitoring o‘rnatiladi.