O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi "O‘zarxiv" Agentligi

“O‘zarxiv” agentligi Axborot xizmati rahbari Anvarjon Aliyevning 2026-yil 26-maydagi
“Shajara” axborot tizimi” mavzusidagi

BRIFINGI

Assalomu alaykum hurmatli yurtdoshlar.

Bugungi brifingda aholiga ko‘rsatilishi rejalashtirilayotgan yangi va dolzarb davlat xizmatlaridan biri - oila shajarasini shakllantirish xizmati haqida, yaʼni “SHAJARA” axborot tizimi haqida maʼlumot beramiz.

So‘nggi yillarda mamlakatimizda arxiv sohasini raqamlashtirish, davlat xizmatlarini soddalashtirish va aholi uchun qulay elektron xizmatlarni joriy etish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Ana shu jarayonlarning muhim yo‘nalishlaridan biri - fuqarolarning o‘z ajdodlari, qarindoshlik rishtalari va oila tarixi haqida ishonchli arxiv maʼlumotlarini olish imkoniyatini yaratishdan iborat.

Shu maqsadda “Oila shajarasini tuzish” bo‘yicha davlat xizmati yo‘lga qo‘yilmoqda.

Mazkur xizmat orqali fuqarolar o‘z avlodlari haqidagi maʼlumotlarni davlat arxivlari, fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlari va boshqa rasmiy manbalar asosida aniqlash imkoniga ega bo‘ladilar.

Xizmat O‘zbekiston Milliy arxivi tomonidan Davlat xizmatlari markazlari, Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali hamda maxsus “Shajara” axborot tizimi orqali ko‘rsatiladi.

Fuqarolar davlat xizmatidan ikki usulda foydalanishlari mumkin:

-  Davlat xizmatlari markazlariga shaxsan murojaat qilish orqali;

-  elektron shaklda YIDXP yoki “Shajara” axborot tizimi orqali.

Elektron murojaatlar kunu tun, yaʼni 24 soat davomida qabul qilinishi aholi uchun yana-da katta qulaylik yaratadi.

Murojaat jarayonida fuqarolar maxsus elektron so‘rovnomani to‘ldiradilar hamda mavjud hujjatlarni PDF, PNG yoki JPEG formatlarida ilova qilishlari mumkin. Zarur hollarda notarial tasdiqlangan ishonchnoma asosida uchinchi shaxs ham murojaat qilishi mumkin.

Shuningdek, murojaatlarni tasdiqlashda zamonaviy identifikatsiya vositalari - elektron raqamli imzo, Mobil-ID, daktiloskopiya kabi mexanizmlardan foydalanish imkoniyati yaratilgan.

Ariza kelib tushganidan so‘ng O‘zbekiston Milliy arxivi mutaxassislari tomonidan keng qamrovli o‘rganish ishlari amalga oshiriladi. Xususan:

-   “FHDYOning yagona elektron arxivi” maʼlumotlari tahlil qilinadi;

-   davlat arxivlarida saqlanayotgan hujjatlar o‘rganiladi;

-   tug‘ilish, nikoh, vafot va aholi ro‘yxatlari haqidagi maʼlumotlar solishtiriladi;

-   zarur hollarda manfaatdor idoralardan qo‘shimcha maʼlumotlar so‘raladi;

-   tarixchi olimlar va mutaxassislar jalb qilinadi.

Natijada fuqaroning oila daraxti shakllantiriladi va QR-kod qo‘yilgan rasmiy arxiv maʼlumotnomasi taqdim etiladi. Agar arxiv maʼlumotlari topilmagan bo‘lsa, bu haqda ham rasmiy maʼlumotnoma beriladi.

Davlat xizmati bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. Dastlab ariza ko‘rib chiqiladi va xizmatni amalga oshirish imkoniyati baholanadi. Keyin esa belgilangan tartibda to‘lovning ikkinchi qismi amalga oshiriladi.

Taʼkidlash joizki, xizmatni elektron shaklda olishda fuqarolar uchun qo‘shimcha yengilliklar yaratilgan bo‘lib, YIDXP yoki “Shajara” tizimi orqali murojaat qilinganda belgilangan yig‘imning 90 foizi undiriladi.

Shu bilan birga, “Shajara” axborot tizimini yana-da takomillashtirish bo‘yicha xalqaro tajriba ham chuqur o‘rganilmoqda. Jumladan, dunyoda keng foydalanilayotgan familysearch.org va myheritage.com platformalari tahlil qilindi. Ulardagi eng samarali va zamonaviy imkoniyatlarni milliy tizimga joriy etish rejalashtirilgan.

Kelgusida “Shajara” axborot tizimida:

-   interaktiv oila daraxtini shakllantirish;

-   arxiv va tarixiy maʼlumotlar bazasida avtomatik qidiruv;

-   shajaradagi shaxslarga mos arxiv yozuvlarini avtomatik tavsiya qilish;

-   bir nechta foydalanuvchining bitta shajara ustida hamkorlikda ishlashi;

-   ko‘p tilli qidiruv tizimi;

-   shaxsiy maʼlumotlarni himoya qilish mexanizmlari;

-  genetik va etnik kelib chiqishni tahlil qilish imkoniyatlarini joriy etish nazarda tutilmoqda.

Bu esa fuqarolarga nafaqat o‘z oila tarixini o‘rganish, balki milliy qadriyatlar, ajdodlar merosi va tarixiy xotirani saqlashga ham xizmat qiladi.

Shajara - bu faqatgina oila daraxti emas, balki millat tarixi, avlodlar davomiyligi va maʼnaviy merosni aks ettiruvchi muhim manba hisoblanadi.

Taʼkidlash joizki, mazkur tashabbus davlatimiz rahbarining arxiv sohasini raqamlashtirish va aholiga zamonaviy elektron xizmatlarni joriy etishga qaratilgan islohotlarining amaliy davomi hisoblanadi.

Jumladan, 2025-yil 24-noyabrda qabul qilingan PF–228-son Prezident Farmoniga asosan, 2026-yil 1-sentyabrdan boshlab O‘zbekistonda “Shajara” axborot tizimini ishga tushirish belgilangani haqida avval xabar berilgan edi.

Mazkur axborot tizimining asosiy maqsadi - fuqarolarga o‘z oilaviy shajarasi, ajdodlari va etnik ildizlari haqidagi maʼlumotlarni elektron platforma orqali qulay, tezkor va ishonchli tarzda taqdim etishdan iborat.

Shu orqali fuqarolar arxiv muassasalariga ortiqcha ovoragarchiliksiz murojaat qilish, o‘z avlodlari haqidagi maʼlumotlarni raqamli shaklda yig‘ish, saqlash va shakllantirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.

Tizimning joriy etilishi milliy tarix, oilaviy qadriyatlar va avlodlar davomiyligini asrash, shuningdek, arxiv xizmatlarining ochiqligi va shaffofligini taʼminlashda muhim ahamiyat kasb etadi.

Fursatdan foydalanib, barcha yurtdoshlarimizga murojaat qilmoqchimiz. Aziz yurtdoshlar! Agar davlat arxivlarida noqonuniy hatti-harakatlarning guvohi bo‘lsangiz “O‘zarxiv” agentligining 55-50-301-50 raqamli “Ishonch telefoni” yoki antikorarchivebot yohud https://t.me/direktorga_murojaat orqali xabar berishingizni so‘raymiz.

Eʼtiboringiz uchun rahmat salomat bo‘ling!