O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi "O‘zarxiv" Agentligi

O‘zbekiston Milliy arxivlari hamda Toshkent shahar arxiv ishi hududiy boshqarmasi rahbarlarining 2025-yilda arxiv ishini rivojlantirish bo‘yicha bajarilgan ishlari sarhisobi hamda 2026-yilda amalga oshirilishi rejalashtirilgan ustuvor vazifalarga bag‘ishlangan matbuot anjumani o‘tkazildi.

Joriy yilning 27-yanvar kuni O‘zbekiston Ilmiy-texnika va tibbiyot hujjatlari milliy arxivi binosida O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “O‘zarxiv” agentligi tasarrufidagi milliy arxivlar hamda Toshkent shahar arxiv ishi hududiy boshqarmasi tomonidan 2025-yil mobaynida amalga oshirilgan ishlar natijalariga hamda 2026-yilda amalga oshirilishi rejalashtirilgan ustuvor vazifalarga bag‘ishlangan matbuot anjumani o‘tkazildi. Matbuot anjumanida so‘zga chiqqan milliy arxiv rahbarlari hisobot davrida amalga oshirilgan ishlarning arxiv ishi va ish yuritishga oid me’yoriy-huquqiy hujjatlar, amaldagi namunaviy me’yorlar, Adliya vazirligi hamda “O‘zarxiv” agentligining tegishli buyruqlari, yo‘riqnomalari, Hay’at qarorlari asosida ijro etilganligini qayd etib o‘tdilar.

Milliy arxivlar hamda Toshkent shahar arxiv ishi hududiy boshqarmasi tomonidan hujjatlar saqlovini ta’minlash bo‘yicha 59 232 varaqdagi arxiv hujjatlari ta’mirlandi. 5 382 saqlov birligidagi hujjatlar muqovalandi va tikish ishlari amalga oshirildi.

2025-yil davomida milliy arxivlar va Toshkent shahar arxiv ishi hududiy boshqarmasi tomonidan MDH fuqarolari va pensiya jamg‘armalari, shuningdek O‘zbekiston fuqarolari va budjetdan tashqari pensiya jamg‘armasining turli bo‘linmalari tomonidan kelgan jami 87 312 ijtimoiy-huquqiy so‘rovlar ko‘rib chiqilib ijrosi ta’minlandi.

Hisobot davrida olingan daromad 18 mlrd dan ortiq so‘mni tashkil etdi.

Hujjatlarni nashr etish va ulardan foydalanish ishlari bo‘yicha hisobot davrida 2 649 ta mavzuli so‘rov, 54 ta radioeshittirish, arxiv hujjatlari asosida 56 ta ko‘rgazma, 53 ta maqola, 34 ta arxivlar bo‘ylab qiziqarli ekskursiyalar, 54 ta teleko‘rsatuvlar efirga uzatildi. Jumladan, “O‘zbekiston-24”, “Yoshlar” telekanalining “DAVR” informatsion dasturi, “RENESSANS TV”, “Uzreport”, “O‘zbekiston tarixi” telekanalining “Manbalar so‘zlaganda”, “Dunyo bo‘ylab” telekanalining “Arxivarius”, “Toshkent” telekanalining “POYTAXT”  informatsion dasturi telekanallari, “Mahalla” telekanalining “MINBAR” tok-shousi, “MILLIY TV” telekanalining “Gapirmasak bo‘lmaydi” tok-shousi, “Yangi O‘zbekiston”, “Xalq so‘zi”, “Правда Востока”, “Ishonch”, “Narodnoe slovo”, “Xuquq”, “Darakchi” gazetalarida, UZA.uz, Kun.uz va boshqa OAVda milliy arxivlar va Toshkent shahar arxiv ishi hududiy boshqarmasida saqlanayotgan noyob va qiziqarli hujjatlar asosida keng qamrovli targ‘ibot ishlari olib borildi. Jumladan, nashr etish ishlari xalqaro miqyosda ham olib borilib, Rossiya Federasiyasining “Rosarxiv” agentligi huzuridagi “Отечественные архивы” jurnali hamda “Вестник ВНИИДАД” jurnallarida maqolalar nashr etildi.

Shuningdek, turli mahalliy davriy nashrlar va ilmiy jurnallarda ham ilmiy maqolalar nashr etishga e’tibor qaratildi. Shu faoliyatlar samarasi o‘laroq arxivlarga 6 848 dan ziyod tadqiqotchilar tashrif buyurib, arxiv hujjatlaridan samarali foydalandilar.

Arxiv hujjatlarini sifatli va xavfsiz saqlanishini ta’minlash yo‘nalishida faoliyatga zamonaviy axborot kommunikatsiyalari joriy etildi. “Arxiv hujjatlarini qo‘riqlash va saqlashga mo‘ljallangan integrallashgan tizim” yo‘lga qo‘yildi. Barcha saqlovxonalarda xona iqlimini onlayn nazorat qilish maqsadida maxsus dastur va datchiklar o‘rnatildi. Milliy arxivlarda fuqarolarga qo‘shimcha qulayliklar yaratish maqsadida asosiy e’tibor xizmat ko‘rsatishda inson omilini kamaytirish maqsadida onlayn xizmat ko‘rsatishni takomillashtirishga qaratildi.

Hisobot davrida qog‘oz asosidagi 18 598 saqlov birligi, 2.065.120 kadrdagi hujjatlarni elektron shaklga o‘tkazish ishlari amalga oshirildi. Shuningdek, arxiv hujjatlarining elektron nusxalarini yaratish maqsadida 2025-yil davomida arxiv xodimlari tomonidan 206 saqlov birligidagi kinohujjatlar, 9 653 saqlov birligidagi foto hamda 394 saqlov birligida fono hujjatlar raqamlashtirildi.

2025-yilning arxiv sohasidagi eng muhim jihati bu 24-noyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Arxiv sohasini raqamlashtirish va sohada boshqaruv samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-228-son Farmoni qabul qilinganligi bo‘ldi. Mazkur Farmon arxiv sohasini modernizatsiya qilish va rivojlantirishga qaratilgan bo‘lib, arxiv tizimini yangi zamonaviy bosqichga olib chiqish uchun zarur bo‘lgan huquqiy asosni yaratdi. Farmonda 2026–2030 yillarda arxiv ishi sohasini rivojlantirish Dasturi qabul qilingan boʻlib, arxivlarda bu boʻyicha ishlar boshlab yuborilgan.

5-dekabr kuni O‘zbekiston Ilmiy-texnika va tibbiyot hujjatlari milliy arxivida Toshkent davlat agrar universiteti, Tuproqshunoslik va agrokimyo tadqiqot instituti bilan hamkorlikda “Professor Bahodirov Majidxon – o‘zbek tuproqshunoslik  fani  taraqqiyotining ilmiy meroslari va uning hozirgi global zamondagi ahamiyati” mavzusida ilmiy-amaliy seminar o‘tkazildi. Unda arxivda shaxsiy fondi saqlanayotgan tuproqshunoslik va sharqshunoslik fanlari rivojlanishiga ulkan hissa qo‘shgan professor Majidxon Bahodirovning hayot yo‘li, ijodi, ilm-fan rivojiga qo‘shgan hissasi va ilmiy izlanishlari, uning bugungi kundagi ilmiy ahamiyati borasida ilmiy ma’riza va chiqishlar qilindi.

Sohada xalqaro hamkorlikni rivojlantirish va xorij tajribasini oʻrganish borasida ham 2025-yil mobaynida talaygina amaliy ishlar qilindi. Xususan, 2025-yil 15-may kuni Oʻzbekiston milliy arxivlariga Rossiya Federasiyasining Perm Davlat Ijtimoiy-siyosiy tarix arxivi delegasiyasi tashrif buyurdi. Tashrif davomida mehmonlarga arxiv faoliyati tanishtirildi va oʻzaro davra suhbati tashkil etildi. PermDISTA direktori S.V.Neganov “Oʻzarxiv” agentligi tizimidagi arxiv muassasalari bilan kelgusida arxiv hujjatlari koʻrgazmasini oʻtkazish va kitob toʻplamlar yaratish ishlari toʻgʻrisida ma’lumotlar berdi.

2-7-iyun kunlari Rossiya Federatsiyasi Moskva shahrida Maslahat Kengashning navbatdagi XXI yigʻilishi va uning doirasida Butunrossiya hujjatlashtirish va arxivshunoslik ilmiy-tadqiqot instituti (VNIIDAD)ning “Real virtual: raqamli asrdagi hujjatli meros” mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy anjumanida hamda 9-19 noyabr kunlari Rossiya Federatsiyasining Kislovodsk shahrida “Dam olish – davolanish – bilim olish – malaka oshirish” loyihasi doirasida tashkil etilgan dasturda 2 nafar rahbar kadrlar ishtirok etdilar.

“Oʻzarxiv” agentligi, Qozog‘iston Respublikasi Madaniyat va axborot vazirligining Arxivlar, hujjatlar va kitob ishi qo‘mitasi, Buxoro viloyati arxiv ishi hududiy boshqarmasi hamda Buxaro universiteti hamkorligida Buxoro shahrida 2025-yil 20-avgustda “O‘zbekistonda Qozog‘iston arxivlari kunlari” doirasida “Axborot jamiyatida arxivlar o‘rni va ahamiyati” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy anjuman bo‘lib o‘tdi. Anjumanda “O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasida madaniy hamkorlik arxiv foto hujjatlarida” nomli kitob-albom taqdimoti hamda ilk bor ikki qardosh xalq aloqalariga oid tarixiy, siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalarni yorituvchi noyob arxiv hujjatlari ko‘rgazmalari o‘tkazildi.  

Oʻtgan yilning 29-avgust kuni “Oʻzarxiv” agentligi, Oʻzbekistonda Shanxay hamkorlik tashkilotining Xalq diplomatiyasi markazi, Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, milliy arxivlar hamda Toshkent Fotosuratlar Uyi hamkorligida “Yangi Oʻzbekistonni suratlarda kashf etamiz” nomli fotoko‘rgazmasi tashkil etilib, ushbu asl nusxa hujjatlar koʻrgazmaga tashrif buyuruvchilarda katta qiziqish uyg‘otdi. 

2025-yil oktabr oyida “Belarus Respublikasi va O‘zbekiston Respublikasi arxiv muassasalari o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish bo‘yicha Qo‘shma harakatlar rejasi (2025-2027-yillar uchun)” imzolash doirasida Belarus Respublikasi Adliya vazirligi Arxivlar va ish yuritish departamenti direktori O.Voinov boshchiligidagi delegatsiya vakillari O‘zbekiston Ilmiy-texnika va tibbiyot hujjatlari milliy arxiviga va boshqa arxivlarga tashrif buyurdi.

Oʻzbеkiston milliy arxivlari va Toshkеnt shahar arxiv ishi hududiy boshqarmasi tomonidan 2026-yil uchun tеgishli vazifalarni amalga oshirish boʻyicha asosiy ish rеjalari ishlab chiqildi va bunda asosiy e’tibor arxiv hujjatlarini raqamlashtirish va yagona tizimga biriktirish masalalariga qaratildi.