Ta’lim va Innovatsiyalar

2022 — 2026-yillarda maktab ta’limini rivojlantirish bo‘yicha MILLIY DASTUR

Rivojlantirish dasturining asosiy yo‘nalishlari:
maktab ta’limiga ilg‘or xalqaro tajribalar asosida ishlab chiqilgan Milliy o‘quv dasturini to‘laqonli joriy etish hamda mahalliy va xorijiy mualliflar tomonidan yaratilgan zamonaviy darsliklarni amaliyotga kiritish;
jamiyatda o‘qituvchi kasbi nufuzini oshirish, pedagoglar uchun qulay ijtimoiy sharoitlar yaratish va mehnatini munosib rag‘batlantirish;
o‘qituvchilarning yoshlarga ta’lim va tarbiya berishdagi mas’uliyatini, doimiy kasbiy rivojlanishdagi talabchanligini oshirish;
umumiy o‘rta ta’lim muassasalari uchun milliy kadrlar zaxirasini shakllantirish, ilg‘or maktab direktori va namunali o‘qituvchi mezonlarini ishlab chiqish hamda ular asosida rahbar va pedagog kadrlar faoliyatini baholab borish;
umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida ma’naviy-ma’rifiy ishlarni tizimli tashkil etish, mazkur yo‘nalishda uzluksiz monitoring, baholash va prognozlash mexanizmlarini yo‘lga qo‘yish, bola ta’lim-tarbiyasida oila, ayniqsa, ota-onaning o‘rnini oshirish;
o‘quvchilarning bo‘sh vaqtlarini mazmunli tashkil etish, ularni kasblarga yo‘naltirish tizimini takomillashtirish;
alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarning maktabgacha va maktab ta’limi tizimiga integratsiyasini kuchaytirish hamda inklyuziv ta’lim jarayonlarini jadallashtirish;
umumiy o‘rta ta’limda barcha ma’lumot almashinuvi jarayonlarini maktabgacha va maktab ta’limi tizimini boshqarishning yagona dasturiy majmuasi orqali amalga oshirilishini hamda ushbu sohada elektron davlat xizmatlari ko‘lamini kengaytirish;
umumiy o‘rta ta’lim muassasalarining navbatlilik koeffitsiyentini optimal darajaga yetkazish, zamonaviy modellar bo‘yicha maktablarni qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal ta’mirlash hamda zarur jihozlar bilan ta’minlash.

 

Ma’muriy islohotlar natijasida maktabgacha, xalq va ixtisoslashgan ta’lim yagona maktabgacha va maktab ta’limi tizimiga birlashdi.

Hozirgi kunda tizimda 10 mingdan ortiq maktab, 38 mingdan ortiq bog‘chalarda 8,5 millionga yaqin tarbiyalanuvchi va o‘quvchiga salkam 700 ming nafar pedagog ta’lim-tarbiya berib kelmoqda. Maktablarni yiliga o‘rtacha 400 ming o‘quvchi bitirayotgan bo‘lsa, ularning 170 ming nafari ta’limni davom ettirmoqda. So‘nggi besh yilda 422 ta davlat bog‘chasi qurilishi hamda 21 mingdan ortiq nodavlat muassasalar ochilishi hisobiga 1 million 200 ming o‘rin yaratilgan. Tizimga bolalarni qamrab olish ko‘rsatkichi 78 foizga yetgan.

2026-2028-yillarda respublikaning 14 ta hududida Bolalarni rivojlantirish innovatsion markazini o‘z ichiga olgan “Yangi avlod” maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarmog‘i tashkil etiladi.

So‘nggi yillarda yuzlab zamonaviy maktablar barpo etildi. Prezident maktablari, ijod maktablari hayotimizga kirib keldi, ixtisoslashtirilgan maktablar tarmog‘i kengaytirildi. Yangi darsliklar va o‘quv qo‘llanmalari yaratildi.

Hududlardagi 500 ta maktabda Prezident va ixtisoslashgan maktablarning baholash tizimi joriy etilgan. Natijada ilg‘or xorijiy tajriba asosida vaziyatni tahlil qilish, muammoni yechish, jamoada ishlash kabi amaliy mashg‘ulotlar ulushi 60 foizga yetkazilgan. 208 ta maktabning yuqori sinf o‘quvchilariga 3 ta yo‘nalish bo‘yicha kasbga o‘rgatish yo‘lga qo‘yildi. Chet tilini bilish sertifikatiga ega bo‘lgan maktab bitiruvchilari soni oxirgi ikki yilda 6 ming nafardan 18 mingga yetdi.

O‘qituvchi va murabbiylarning mehnat sharoitlarini yaxshilash, malakasini oshirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xususan, o‘tgan davrda muallimlarning oylik ish haqi o‘rtacha 2,5 baravar oshdi.

Jumladan, chet tili, axborot texnologiyalari, matematika, kimyo, biologiya bo‘yicha milliy va xalqaro sertifikati bor o‘qituvchilarga ustama, chekka hududga borib ishlagan muallimlarga alohida to‘lov joriy etildi. Natijada 6 million so‘mdan 10 million so‘mgacha maosh oladigan o‘qituvchilar soni 23 mingga yetdi, 10 million so‘mdan yuqori oylik oluvchilar 1 mingdan oshdi.

Maktablar yuklamasini kamaytirish maqsadida 800 ming o‘quvchi o‘rni yaratildi. Oliy o‘quv yurtlari soni 200 dan oshib, qamrov 9 foizdan 38 foizga yetdi.

 

O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish KONSEPSIYASI

O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi o‘rinlarda — Konsepsiya) oliy ta’lim tizimini ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlari ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, fan, ta’lim va ishlab chiqarishning mustahkam integratsiyasini ta’minlash asosida ta’lim sifatini yaxshilash, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash, ilmiy va innovatsion faoliyatni samarali tashkil etish, xalqaro hamkorlikni rivojlantirish maqsadida, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 11-iyuldagi PQ-4391-son “Oliy va o‘rta maxsus ta’lim tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori ijrosi yuzasidan ishlab chiqilgan.
Konsepsiya O‘zbekiston Respublikasida oliy ta’limni rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yo‘nalishlari, vazifalari, o‘rta va uzoq muddatli istiqboldagi bosqichlarini belgilaydi hamda sohaga oid dasturlar va kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun asos bo‘ladi.

2025-yilda oliy ta’lim va fan tizimida qator ijobiy natijalarga erishildi. Nufuzli xalqaro reyting agentliklarining TOP-500 ro‘yxatiga kiruvchi universitetlar bilan hamkorlikda 17 ta qo‘shma ta’lim dasturi yo‘lga qo‘yildi. Shuningdek, xalqaro reytinglarning TOP-1000 ro‘yxatiga 3 ta oliy ta’lim muassasasi kiritildi. Ilmiy sohada professor-o‘qituvchilar tomonidan Scopus va Web of Science xalqaro ma’lumotlar bazalarida 4 514 ta maqola chop etildi. 

2025-yilda yoshlarni oliy ta’lim bilan qamrab olish darajasi 44 foizga yetkazildi. Shuningdek, xalqaro reytinglarda “Top–1000” ro‘yxatiga kirgan oliy ta’lim muassasalari soni bir donaga ortgan. Ta’lim dasturlarini xalqaro akkreditatsiyadan o‘tkazish bo‘yicha ham belgilangan vazifalar bajarilib, 5 ta oliy ta’lim muassasasida mazkur jarayon muvaffaqiyatli ro‘yobga chiqarilgan.

2025-yilda innovatsiya va ilmiy faoliyatni qo‘llab-quvvatlash yo‘nalishida belgilangan ko‘rsatkichlar oshirib bajarilgan. Tanlovga tayyorlash dasturi doirasida moliyalashtirilgan startaplar natijasida 36 ta mahsulot va xizmat yaratilgan. Davlat ilmiy dasturlari doirasida muhandislik yo‘nalishidagi tadqiqotlar ulushi 19,6 foizga yetgan.

Taʼlim va ilmiy tashkilotlarda oliy taʼlimdan keyingi taʼlim institutlari soni 249 taga yetkazildi. Buning natijasida oliy taʼlimdan keyingi taʼlimning stajyor-tadqiqotchilik, tayanch doktorantura va doktorantura uchun ajratiladigan qabul kvotalari 2025-yilda 5300 taga yetkazildi. Hozirda, stajyor-tadiqotchilik instituti va oliy taʼlimdan keyingi taʼlim institutlarida ilmiy tadqiqot olib borayotgan izlanuvchilar soni 32 078 nafarni tashkil etmoqda.

2025-yilda innovatsion faoliyatni boshqarish va tashkillashtirish, uni amalga oshirishni muvofiqlashtirish, mamlakatning intellektual va texnologik salohiyatini oshirish yo‘nalishlarida:

- Davlat ilmiy dasturlari doirasida umumiy qiymati 577,1 mlrd so‘m bo‘lgan 323 ta ilmiy loyiha moliyalashtirildi;

- tijoratlashtirish loyihalari natijasida qiymati 51,83 mlrd so‘m bo‘lgan innovatsion mahsulot va xizmatlar sotildi;

- 12 ta innovatsion faoliyat infratuzilma subyektlari, xususan, 4 ta texnologik parklar, 3 ta venchur fondi, 2 ta biznes-inkubator va akselerator, 3 ta innovatsion markazlari tashkil etildi.