Huquqiy eksperiment davlat boshqaruvi sohasida, ijtimoiy, iqtisodiy va ushbu Qonun bilan cheklanmagan boshqa sohalarda qo‘llanilishi mumkin.
Insonning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlab qo‘yilgan huquqlari hamda erkinliklarini cheklaydigan, bekor qiladigan yoki insonning holatini boshqacha tarzda yomonlashtiradigan hollarda huquqiy eksperiment o‘tkazilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Endi Qonundagi asosiy tushunchalarga sharx berib o‘tamiz.
vakolatli organ — normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega bo‘lgan organ yoki mansabdor shaxs (bundan normativ-huquqiy hujjat qabul qilish vakolatiga ega bo‘lgan vazirlik va idoralar hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari mustasno);
mas’ul organ — huquqiy eksperimentni o‘tkazish va uning natijalarini baholash uchun mas’ul etib belgilangan davlat organi yoki tashkiloti;
eksperimental-huquqiy norma — huquqiy eksperiment tartibida qabul qilingan normativ-huquqiy hujjat bilan belgilangan, ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan, muayyan hududda va (yoki) shaxslar doirasi bo‘yicha cheklangan holda, belgilangan vaqt oralig‘ida sinovdan o‘tkaziladigan huquqiy norma;
huquqiy eksperiment — normativ-huquqiy hujjatning yoki huquqiy normaning samaradorligini amalda muayyan hududda va (yoki) shaxslar doirasi bo‘yicha cheklangan holda, belgilangan vaqt oralig‘ida sinovdan (tajribadan, aprobatsiyadan va shu kabilardan) o‘tkazish bilan bog‘liq chora-tadbirlar majmui;
huquqiy eksperiment tartibida qabul qilingan normativ-huquqiy hujjat — ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan umummajburiy qoidalarni belgilaydigan, amalda muayyan hududda va (yoki) shaxslar doirasi bo‘yicha cheklangan holda, belgilangan vaqt oralig‘ida sinovdan o‘tkaziladigan normativ-huquqiy hujjat.
O‘zbekiston Respublikasining “Huquqiy eksperiment to‘g‘risida”gi O‘RQ-1127-sonli Qonuni 2026 yil 27 martda qabul qilingan.
 
Huquqiy eksperiment davlat boshqaruvi sohasida, ijtimoiy, iqtisodiy va ushbu Qonun bilan cheklanmagan boshqa sohalarda qo‘llanilishi mumkin.
Insonning Конституция va qonunlarda mustahkamlab qo‘yilgan huquqlari hamda erkinliklarini cheklaydigan, bekor qiladigan yoki insonning holatini boshqacha tarzda yomonlashtiradigan hollarda huquqiy eksperiment o‘tkazilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Endi Qonundagi asosiy tushunchalarga sharx berib o‘tamiz.
vakolatli organ — normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega bo‘lgan organ yoki mansabdor shaxs (bundan normativ-huquqiy hujjat qabul qilish vakolatiga ega bo‘lgan vazirlik va idoralar hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari mustasno);
mas’ul organ — huquqiy eksperimentni o‘tkazish va uning natijalarini baholash uchun mas’ul etib belgilangan davlat organi yoki tashkiloti;
eksperimental-huquqiy norma — huquqiy eksperiment tartibida qabul qilingan normativ-huquqiy hujjat bilan belgilangan, ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan, muayyan hududda va (yoki) shaxslar doirasi bo‘yicha cheklangan holda, belgilangan vaqt oralig‘ida sinovdan o‘tkaziladigan huquqiy norma;
huquqiy eksperiment — normativ-huquqiy hujjatning yoki huquqiy normaning samaradorligini amalda muayyan hududda va (yoki) shaxslar doirasi bo‘yicha cheklangan holda, belgilangan vaqt oralig‘ida sinovdan (tajribadan, aprobatsiyadan va shu kabilardan) o‘tkazish bilan bog‘liq chora-tadbirlar majmui;
huquqiy eksperiment tartibida qabul qilingan normativ-huquqiy hujjat — ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan umummajburiy qoidalarni belgilaydigan, amalda muayyan hududda va (yoki) shaxslar doirasi bo‘yicha cheklangan holda, belgilangan vaqt oralig‘ida sinovdan o‘tkaziladigan normativ-huquqiy hujjat.
O‘zbekiston Respublikasining “Huquqiy eksperiment to‘g‘risida”gi O‘RQ-1127-sonli Qonuni 2026 yil 27 martda qabul qilingan.
 
Guliston tumanlararo iqtisodiy
sudining sud’yasi O‘.Yo‘ldoshev
 
Arxiv mudiri
E.Egamqulov