Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Ўзбекистон фермерлари кенгашининг қўшма МУРОЖААТИ

Ҳурматли деҳқон ва фермерлар ҳамда аграр соҳа ходимлари!

Бу йилги табиат қийинчиликларига қарамасдан, Сиз фермер ва деҳқонлар томонидан Сурхондарё вилояти Термиз туман бўйича 2005 гектар шундан, Шинжон усулида 1345 гектар майдонларда пахта парваришланмоқда.

Барчамиз яхши тушунамизки, ҳозирги ўта мураккаб иқлим шароитида кўплаб синов ва қийинчиликларга қарамасдан, айниқса бу йил июл ойининг ҳар йилгидан кўра иккинчи ярми ўта иссиқ келаётганлиги сабабли сувчи, механизатор ҳамда чеканка (чилпиш) қиладиган дала ишчиларига  иш ҳаққиларини ўз вақтида бериб, пахтангизда агротехник тадбирларни, жумладан, суғориш, култивация қилиш ва чиканкани ўз вақтида ташкил этишни давр тақазо этмоқда.

Халқимиз Сиздек миришкор деҳқон ва фермерлар, моҳир сувчи ва ирригаторлар, ўз ишининг ҳақиқий устаси бўлган механизатор ва агрономлар, жонкуяр олим ва тадқиқотчилар, кластер ходимлари тимсолида ана шундай фидойи инсонларни кўради ва эл-юрт дастурхонини тўкин қилиш йўлидаги шарафли ва олижаноб меҳнатингизни юксак қадрлайди.

Мураккаб об-ҳаво шароитидан тортиб, энг керакли агротехник тадбирларни қўллашгача бўлган жараёнлардан эсон-омон ўтиш осон кечмайди, албатта.

Энг муҳими, бу йил июль ойининг сўнги ўн беш кунлиги ва августь ойининг биринчи ўн кунлиги жазирама иссиқ кунида пахтанинг ҳосилини олиб қолиб, туну кун қилган ҳалол заҳматли хизматлари меваси нақадар тотли эканини ҳосил пишиб етилиб, ўз вақтида териб-йиғиб олиниб, хирмонга тўкилган дамда, асосийси, белгиланган режалар ошириб уддаланганидан кейингина англаб етади.

Ана шундагина фермернинг кўнгли хотиржам бўлади. Бунинг учун эса ҳар бир фермер хўжалиги раҳбари бугундан бошлаб ўз пахта даласида “Долзарб – 20 кун” эълон қилиши лозим.

Ҳиммати баланд миришкор фермерлар!

Июль-август ойларида бажариладиган агротехник тадбирларнинг аҳамияти пахта ҳосилдорлигини оширишда ниҳоятда муҳим. Негаки, ҳосилнинг эртаги, сифатли ва мўл бўлиши айни шу ойдаги меҳнат натижаси билан ўлчанади. Зеро, ғўза агротехникаси талабларга мувофиқ бажарилса, ривожи тезлашиб, кўсакларга кўсак қўшилади, эрта пишиб етилади, ҳосилга барака киради.

«Ғўза пишмайди» деган қараш нотўғри. Ўзбекистоннинг қисқа вегетация шароитида унинг пишишини технологик режа асосида бошқариш керак. Яшил кўсак эмас, пишган, очилган ва териб олинган пахта ҳақиқий ҳосилдир.

Юқоридагидан келиб чиқиб, пахтадан юқори ҳосил олиш учун июль-август ойларида яна биз фермерлар томонидан агротехник тадбирларни амалга ошириш зарур бўлаётганлигини ҳамда ортиқча етиштирилган ҳар бир килограмм пахта учун қўшимча даромад олишингизни юракдан ҳис этиб, қуйидаги тадбирларни ҳар қачонгидан ҳам масъулият билан ёндашиб амалга оширайлик!

биринчидан, барча деҳқонларнинг ўрни далада бўлиши, айниқса сувчи, механизатор, энтомологлар ўз ишига ўта жиддий ёндашмоғи даркор;

иккинчидан, бунинг учун давлатимиз раҳбари томонидан берилаётган имтиёзлардан фойдаланган ҳолда сувчиларга 1 млн 500 минг сўмдан, механизаторларга 1 млн сўмдан ҳамда чиканка (чилпиш) қиладиган дала ишчиларга гектарига 200 минг сўмдан иш ҳаққи берилишини 10 кун муддатда якунланг;

учинчидан, ўз далангизда зарур шарт-шароитлар яратиб, жумладан иссиқ овқатларни доимий равишда ташкил қилинг;

тўртинчидан, ғўзани яна бир марта шарбат усулида қондириб суғориш, бунинг учун сувчиларга барча шарт-шароит яратинг, тунги суғоришни йўлга қўйиб, суғориш ишларини якунланг. Бунда, сувдан тўғри, оқилона фойдаланинг, суғоришда кўллатмасдан суғориб, кам сув билан тез-тез суғоришни ташкил қилинг, зовурга ташламаслик чораларини кўриб сувни ортиқча исроф қилинишига йўл қўйманг;

бешинчидан, зараркунанда ҳашаротлар – кўсак қурти, ўргимчаккана, беда қандаласи, қора шира хуружидан ҳимоя қилишни кучайтиринг, уйғунлашган кураш чораларини кенг қўлланг;

олтинчидан, ғўзанинг гуллаш ва кўсаклаш даврида дрожа, аспирин ҳамда таркибида бор кислотаси, темир, калций бўлган микроўғитлардан фойдаланган ҳолда баргдан ишлов беринг ёки томчилатиб суғориш шланглари орқали озиқлантиринг; 

Бунда, 250–300 г/га бор кислотаси, 350–400 г/га дрожа, 200–250 г/га.дан аспирин ҳамда “Sila kremniy” ва “Aminosid-Silikon” препаратларидан фойдаланинг.

Ушбу препаратлар тўлиқ сувда эритилиб, эритма ҳолида куннинг салқин (кечки 19-00 дан кейин, эрталаб 7-00 гача) вақтларида баргларга бир текис сепинг. Бор етишмовчилиги ҳам, ортиқчаси ҳам зарарли-меъёрни оширманг;

еттинчидан, биологик стимуляторлар билан қўшимча ишлов беринг ғўза ривожи кечки бўлган далаларда ҳам пахтани эрта пишиб етилишига ва ҳосили баракали бўлишига эришинг;

саккизинчидан, ғўзанинг ҳосил тўплаши учун шароит яратинг, айниқса хорижий навларни эккан фермер хўжаликлари олимлар ва тажрибали мутахассислар тавсиялари асосида иш юритинг; 

тўққизинчидан, зараркунандаларни улар оммавий кўпайиб кетгандан кейин эмас, мунтазам кузатув ва профилактика асосида бошқаринг. Bt хусусияти бўлмаган навларда тўлиқ интеграциялашган ҳимоя тизими (IPM), Bt навларда эса IPM билан бирга майдоннинг 10–15 фоизида Bt хусусияти бўлмаган ҳимоя (рефугия, амалиётда «Қочоқ» деб аталувчи) майдони ташкил этинг;

ўнинчидан, ҳар бир суғоришдан кейин тупроқ етилиши билан 1–2 марта майин культивация қилинг. Бунинг учун, культиваторларни “балиқ сирти” қилиб ўранг ҳамда эрталаб ва кечки соатларда кесак ҳосил қилмасдан майин культивация қилишни йўлга қўйинг.

Қатор орасида культивация шундай ўтказилиши керакки, бунда, ғўза тупларига зиён етказмасин, кўсакларни тўкмасин, ғўза пояларини пайхон қилманг;

Суғоришдан кейин тупроқларда ёриқлар (девор) пайдо бўлган бўлса, енгил суғориб, кейин майин культивация қилинг;

ўн биринчидан, июль-августда бажариладиган агротехник тадбирларни яна бир нозик жиҳати шундаки, бу пайтга келиб, ғўза қатор ораларида шўра, ит узум, қўй печак, ғумай, сув ўти каби бегона ўтлар ҳам кўпаяди.

Ғўзадан баланд бўлиб, ҳашаротларни ўзига жалб этиш билан бирга, турли зарарли микроорганизмлар кўпайиб, пастки ярусдаги кўсакларни чиришига, макроспариоз ва бошқа чириш касалликлари кўпайишига олиб келади ҳамда ғўзага берилган ўғитни асосий қисмини ўзлаштиради.

Шу сабабли ҳар бир дала яна бир марта кўздан кечирилиб, бегона ўтларни сувдан кейин қўлда юлиб олиш ва барча пайкаллар бегона ўтлардан тозаланишига жиддий эътибор қаратинг;

ўн иккинчидан, ривождан орқада қолган майдонларни алохида  назоратга олинг ва қолоқликдан чиқариш учун қўшимча агротехник тадбир куланг;

ўн учинчидан, 1 августдан бошлаб, ғўзанинг ҳолатидан келиб чиқиб, Этефон (“қариш” гормони) қўлланг, бу ғўзанинг физиологик пишиш жараёни жадаллаштиради ҳамда ўсимликнинг ўсиши тўхтатади, кўсакларни тўлиқ етиштиришга эришиб, ҳар бир гектардан олинадиган пахта ҳосилдорлигини янада оширади.

ўн тўртинчидан, далангизни ҳар хил (плёнка, баклашка, пластик идишлар, қоғоз ўрамлар ва бошқа) чиқиндилардан тозаланг, дала чиқиндилари келажак авлод учун, инсонлар соғлиги учун жиддий хавфга айланади, бефарқ бўлманг!

Тоза дала безак эмас – у тупроқ унумдорлиги, инсон саломатлиги ва фермер обрўсидир, шуни унутманг! Экологик тоза дала - бу озиқ-овқат хавфсизлигининг калитидир.

Пахтачиликда юқори натижаларга эришишда аввало, деҳқон ва фермерлар, пахта кластерлари ҳамда соҳа фидоийлари томонидан туну-кун қилинган машаққатли меҳнат, шунингдек, пухта ўйланган ислоҳотлар ва илмий ёндашувлар ўзининг муносиб самарасини бермоқда.

Хабарингиз бор, кейинги йилларда қишлоқ хўжалиги соҳасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларимизда асосий эътиборни сув ва ер ресурсларидан оқилона фойдаланиш, ишлаб чиқаришга замонавий технологияларни фаол жорий этиш, хўжалик ва корхоналарнинг моддий-техник базаси ва кадрлар салоҳиятини мустаҳкамлаш, энг муҳими, деҳқон ва фермерларнинг оғирини енгил қилишга қаратилмоқда.

Айнан муҳтарам Президентимизнинг 2026 йил 8 майдаги ПФ-82-сонли Фармони билан пахта хомашёсини етиштиришга ажратилган имтиёзли кредитларни бир қисмини қоплаб бериш бўйича бир қатор имтиёзлар белгиланган. Жумладан:

пахта хомашёсини етиштиришга ажратилган имтиёзли кредитларни шартномада белгиланган муддатда қайтарган хўжаликларга ушбу кредитлар бўйича тўланган фоиз тўловининг 2,5 фоизлик пункти;

ҳосил йилининг якунига (тегишли йилнинг 31 декабрига) қадар қайтарган хўжаликларга ушбу кредитлар бўйича тўланган фоиз тўловларининг 5 фоизлик пункти;

қишлоқ хўжалиги субъектларига ўз маблағлари ҳамда тижорат банклари кредитлари ҳисобидан етиштирилган пахта хомашёсини биржада сотганда расмийлаштирилган электрон ҳисобварақ-фактура қийматининг бир қисмини қоплаб бериш бўйича имтиёзлар белгиланган. Сиз пахтадан юқори ҳосилдорликка эришиб ушбу имтиёзлардан фойдаланг!

Азиз фермер ва деҳқонлар!

Сизнинг ҳар бир ўлчовингиз, ўз вақтида қабул қилган қарорингиз, ерга, сувга ва ўсимликка эҳтиёткор муносабатингиз мамлакатимиз пахтачилигининг янги натижасини яратади. Билимни амалиётга айлантириб, юқори ҳосил, сифатли тола, барқарор даромад ва экологик тоза далаларни биргаликда шакллантирамиз.

Мазкур ишларни шундай кўтаринки руҳда ташкил қилайликки, қилинган меҳнатимиз орқали ҳосилга ҳосил қўшиб, юқори натижаларга эришайлик. Барчангизни ушбу эзгу ишда иштирок этишга чорлаб, иқтисодиётимизни юксалтиришга, она юртимиз янада обод бўлиши учун муносиб ҳиссангизни қўшишга ҳамда “Долзарб 20 кун” мобайнида пахта далаларига янада ишлов беришда фаол қатнашишга даъват этамиз!

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Ўзбекистон фермерлари кенгаши