Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги

Тахиатош туманидаги “Эски Кенегес” каналининг 2-босқич реконструкция ишлари якунига етказилиб, 15,7 километрлик қисми тўлиқ бетонланди. Мазкур лойиҳани амалга ошириш учун 32 миллиард сўм маблағ ажратилган бўлиб, қурилиш-монтаж ишлари “Voris China” МЧЖ ҚК томонидан бажарилди.

Тантанали очилиш маросимида “Сувхўжаликназорат” инспекцияси бошлиғи Р.Раҳимов, Қорақалпоғистон Республикаси Сув хўжалиги вазири Б.Юсупов, Тахиатош тумани ҳокими Исламбек Сдиков ва бошқалар сўзга чиқиб, мамлакатимизда сув хўжалиги соҳасини модернизация қилиш, сув ресурсларидан самарали фойдаланиш ва ҳудудларнинг сув таъминотини яхшилаш борасида амалга оширилаётган ишлар ўзининг амалий натижаларини бераётганини таъкидладилар.

Айниқса, каналнинг бетонланиши натижасида юзлаб насос агрегатлари тўхтатилиб, сувни ўз оқими билан далага етказиш имкони яратилиши муҳим натижа сифатида қайд этилди. Илгари каналнинг охирига сув етиб бориши учун бир ҳафтагача вақт талаб этилган бўлса, бугун сув 2–3 соат ичида каналнинг охирига етиб бормоқда.

Бу эса сув ва электр энергиясини тежаш билан бирга, қишлоқ хўжалиги ерларини ўз вақтида ва кафолатли сув билан таъминлаш имконини бермоқда.

Тадбир якунида рамзий тасма кесилиб, реконструкция қилинган “Эски Кенегес” каналига тантанали равишда сув очилди.

Каналнинг кечаги ҳолати ва бугуни

“Эски Кенегес” канали ҳудуд ҳаётида алоҳида ўрин тутади. У 1936 йилда қурилган бўлиб, қарийб 90 йил давомида Тахиатош ва Хўжайли туманларидаги қишлоқ хўжалиги ерларини сув билан таъминлаб келган.

Каналнинг умумий узунлиги 36,7 километр бўлиб, у орқали жами 6420 гектар суғориладиган ер майдонларига сув етказиб берилади.

Каналнинг бугунги имкониятлари ҳақида Тахиатош тумани “Сув етказиб бериш хизмати” ДМ директори Адил Назаров шундай дейди:

– “Эски Кенегес” канали узоқ йиллар давомида ҳудудимиздаги деҳқон ва фермерлар учун асосий сув манбаларидан бири бўлиб келган. Аммо йиллар давомида канал ўзанининг лойқа ва қум билан тўлиб бориши, бетон қопламанинг эскириши ва фильтрация сабабли сув йўқотишлари кўпайган эди.

Илгари канал орқали сув етказиб беришда қатор қийинчиликлар мавжуд бўлиб, каналнинг охирига сув етиб бориши учун бир ҳафтагача вақт кетарди. Сув йўқотишлари натижасида йилига ўртача 3,2 миллион куб метр сув исроф бўлар эди.

Бугун эса вазият тубдан ўзгарди. Каналнинг реконструкция қилиниб, бетонланиши натижасида сувнинг ҳаракати тезлашди, йўқотишлар кескин камайди. Энг муҳими, юзлаб насос агрегатларини тўхтатиб, ўз-ўзидан оқувчи тизимга ўтдик.

Ҳозир сув каналнинг охирига 2–3 соатда етиб бормоқда. Бу биз учун жуда катта натижа. Чунки энди сувни узоқ масофага етказишда ортиқча вақт ва электр энергияси сарфланмайди.

Реконструкция натижасида Тахиатош туманидаги 4220 гектар, Хўжайли туманидаги 2200 гектар, жами 6420 гектар қишлоқ хўжалиги ерларининг сув таъминоти янада яхшиланади. Бу эса фермер ва деҳқон хўжаликларига экинларни ўз вақтида суғориш, ҳосилдорликни ошириш ва ердан самарали фойдаланиш имконини беради.

Бир сўз билан айтганда, кеча сув учун катта меҳнат ва харажат талаб этилган бўлса, бугун янгиланган канал орқали сувни тез, тежамкор ва самарали етказиб бериш имконияти яратилди.

Бугун “Эски Кенегес” номи тарихий бўлса-да, унинг қиёфаси ва имкониятлари янги. Бир вақтлар қум-лойқа ва сув йўқотишлари билан боғлиқ муаммоларни бошидан кечирган канал бугун замонавий, самарали ва тежамкор сув етказиб бериш тизимининг муҳим бўғинига айланди.

Энг муҳими, бу янгиланишнинг самараси рақамларда эмас, балки суви ўз вақтида етиб бораётган далаларда, ҳосили кўпайган деҳқон меҳнатида ва обод қишлоқлар ҳаётида намоён бўлади.

Зеро, сув йўли обод бўлса, далаларга барака, хонадонларга фаровонлик киради.

Ғ.Отажонов,
Қорақалпоғистон Республикаси
Сув хўжалиги вазирлиги матбуот котиби