Маҳалла — ислоҳотларнинг халқ орасидаги таянч нуқтаси
2026-11-10 17:05:00 / Янгиликлар

Ўқув-семинар доирасида бугунги кунда аҳоли орасида учраб турган кибержиноятларнинг олдини олиш, фуқароларнинг рақамли саводхонлигини ошириш ва интернетдан хавфсиз фойдаланиш маданиятини шакллантириш масаласига ҳам алоҳида эътибор қаратилди.
Хусусан, 1-ноябрдан 3-ноябрга қадар “Кибермаданиятни юксалтириш ойлиги” муносабати билан “маҳалла еттилиги” аъзолари ўртасида кибержиноятларнинг олдини олишга қаратилган тушунтириш ва тарғибот ишлари олиб борилди.
Мазкур тадбирларда Кибержиноятларга қарши курашиш бошқармаси масъул ходимлари Исломов Жамшид Умид ўғли ҳамда Ахтамов Достон Рустамович иштирок этиб, маҳалла еттилиги вакилларига киберхавфсизлик, интернет фирибгарлиги ва фуқароларнинг шахсий маълумотларини ҳимоя қилиш бўйича зарур тавсиялар берди.
Тушунтиришлар давомида интернет орқали содир этилаётган фирибгарликлар, банк картаси ва ҳисоб рақами маълумотларини бегоналарга бермаслик, телефон орқали юборилаётган шубҳали ҳаволаларга кирмаслик, номаълум шахсларнинг талабларига ишонмаслик, шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш ҳамда рақамли хизматлардан фойдаланишда эҳтиёткор бўлиш масалаларига урғу берилди.
Айниқса, кибержиноятларнинг олдини олишда аҳолининг хабардорлигини ошириш муҳим. Чунки рақамли технологиялардан фойдаланиш имкониятлари кенгайгани сари киберхавфсизлик масаласи ҳам маҳалла даражасида доимий эътибор талаб қиладиган йўналишга айланмоқда.
Шу боис “маҳалла еттилиги” аъзолари ўз ҳудудида фуқароларга кибертаҳдидлар ҳақида мунтазам тушунтириш бериши, айниқса, ёшлар ва кексалар орасида рақамли саводхонликни ошириш бўйича тарғибот ишларини кучайтириши муҳим.
Гиёҳвандликнинг олдини олишда “маҳалла еттилиги”нинг вазифалари
Ўқув машғулотларида ёшлар ва аҳоли ўртасида гиёҳвандликнинг олдини олиш, соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ҳамда хавф гуруҳидаги ёшлар билан манзилли ишлаш масалалари ҳам муҳим мавзу сифатида кўриб чиқилди.
Гиёҳвандликка қарши кураш фақат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг вазифаси эмас. Бу борада маҳалла, оила, таълим муассасалари, тиббиёт ходимлари, ёшлар фаоллари ва бошқа мутасаддиларнинг ҳамкорлиги зарур.
Айниқса, ёшларнинг бўш вақтини мазмунли ташкил этиш, спорт ва таълимга жалб қилиш, касб-ҳунар эгаллашига кўмаклашиш ҳамда уларнинг муаммоларини вақтида аниқлаш профилактик ишларнинг муҳим йўналишларидан ҳисобланади.
Мазкур ўқув-семинарларда Ўзбекистон Маҳаллалари уюшмаси ҳузуридаги “Маҳалла академияси” директори в.б., социология фанлари доктори Бекмуродов Мансур Бобомуродович ҳам иштирок этиб, “маҳалла еттилиги” аъзоларига маҳаллаларни ривожлантириш, аҳоли билан ишлаш, ижтимоий муаммоларни аниқлаш ва уларни манзилли ҳал этишнинг замонавий усуллари юзасидан батафсил тушунчалар берди.
Маҳаллани ривожлантириш — давлат сиёсатининг устувор йўналиши
Семинар давомида маҳаллани ривожлантиришга доир давлат сиёсатининг мазмун-моҳияти ва устувор йўналишларига алоҳида эътибор қаратилди.
Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан маҳаллаларни ҳар томонлама ривожлантиришга қаратилган фармон ва қарорлар, ҳудудларга ташрифлар давомида илгари сурилган ташаббуслар, маърузалар ва топшириқларнинг мазмун-моҳияти ҳақида атрофлича фикр юритилди.
Бугунги маҳалла аввалгидек фақат фуқароларнинг мурожаатларини қабул қилувчи ҳудудий тузилма эмас, балки аҳолининг ижтимоий-иқтисодий муаммоларини аниқлаш, оилаларнинг даромадини ошириш, бандликни таъминлаш, тадбиркорликни ривожлантириш, ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларни қўллаб-қувватлаш ва ҳудудни обод қилиш бўйича амалий ишларни ташкил этувчи муҳим бошқарув бўғинига айланмоқда.
“Маҳалла еттилиги” — маҳалладаги муаммоларни ҳал этувчи жамоавий куч
Ўқув-семинарда “маҳалла еттилиги”нинг ўзаро ҳамкорлиги, вазифаларни тўғри тақсимлаш ва ҳар бир оиланинг ҳолатини индивидуал ўрганиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
Маҳалладаги муаммолар бир-биридан ажралган ҳолда мавжуд эмас. Ишсизлик камбағалликка, камбағаллик эса оиладаги бошқа ижтимоий муаммоларга сабаб бўлиши мумкин. Таълим, соғлиқни сақлаш, бандлик, тадбиркорлик, ёшлар ва хотин-қизлар масалалари ҳам ўзаро чамбарчас боғлиқ.
Шу сабабли “маҳалла еттилиги”нинг ҳамкорликдаги фаолияти натижасида муаммони фақат қайд этиш эмас, балки унинг сабабини аниқлаш, тегишли имконият ва ресурсларни ишга солиш ҳамда якуний натижага эришиш талаб этилади.
Маҳаллани ишсизлик ва камбағалликдан холи этишда инновацион ёндашув
Семинарнинг муҳим йўналишларидан бири — “Маҳаллани ишсизлик ва камбағалликдан холи этишда инновацион ёндашув” таълим курсининг мазмун-моҳияти бўлди.
Бугунги кунда камбағалликни қисқартириш фақат моддий ёрдам кўрсатиш билангина чекланмаслиги керак. Энг аввало, оиланинг даромад манбаини яратиш, меҳнатга лаёқатли фуқарони доимий иш билан таъминлаш, касб-ҳунарга ўқитиш, тадбиркорлик ташаббусларини қўллаб-қувватлаш ва мавжуд имкониятлардан самарали фойдаланиш муҳим.
Шу жиҳатдан “маҳалла еттилиги” аъзолари ҳар бир хонадоннинг иқтисодий ҳолатини чуқур ўрганиши, оиладаги меҳнат ресурсларини аниқлаши ва мавжуд имкониятлардан келиб чиқиб индивидуал ёндашувни шакллантириши зарур.
Семинарда экологик маданиятни юксалтиришда “маҳалла еттилиги”нинг вазифалари ҳам муҳокама қилинди.
Ободонлаштириш, чиқиндиларни белгиланган жойга ташлаш, яшил ҳудудларни кенгайтириш, дарахтларни асраш, сув ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш каби масалалар аҳолининг кундалик маданиятига бевосита боғлиқ.
Шу боис маҳалла фаоллари нафақат тарғибот олиб бориши, балки аҳолининг ўз ҳудудига бўлган масъулиятини оширишга хизмат қилувчи амалий ташаббусларни илгари суриши керак.
Тўй ва маросимларни тартибли ўтказиш — маҳалла раисининг муҳим вазифаси
Ўқув-семинарда тўйлар, оилавий тантаналар, маърака ва маросимларни тартибга солишда маҳалла раиси томонидан амалга ошириладиган ишлар юзасидан ҳам фикр алмашилди.
Бу масалада маҳалла раисининг вазифаси, аввало, аҳолига амалдаги тартиб ва меъёрларни тушунтириш, ортиқча сарф-харажатларнинг олдини олиш, оилаларнинг иқтисодий имкониятларини ҳисобга олган ҳолда оқилона ёндашувни тарғиб қилишдан иборат.
Маҳаллада тазйиқ ва зўравонликнинг олдини олиш
Семинарнинг яна бир муҳим йўналиши — маҳаллада тазйиқ ва зўравонликнинг олдини олишда маҳалла раисининг мувофиқлаштирувчи ролига бағишланди.
Оилалар тинчлиги ва барқарорлигини таъминлаш, хотин-қизлар ва болаларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бугунги куннинг муҳим ижтимоий вазифаларидан биридир.
Зўравонликнинг олдини олишда муаммони фақат содир бўлганидан кейин бартараф этиш эмас, балки унинг олдини олиш, хавф гуруҳидаги оилаларни эрта аниқлаш ва улар билан манзилли ишлаш муҳим.
Маҳалла раиси, хотин-қизлар фаоли, профилактика инспектори, ижтимоий ходим, ёшлар етакчиси ва бошқа мутасаддилар ўзаро ҳамкорликда оилалардаги муаммоларни ўрганиши, зарур ҳолларда тегишли ташкилотларни жалб қилиши ва фуқароларнинг ҳуқуқий ҳамда ижтимоий ҳимоясини таъминлаши лозим.
Билим ва тажриба — самарали маҳалла бошқарувининг асоси
Ўқув-семинарнинг аҳамияти шундаки, унда “маҳалла еттилиги” аъзолари нафақат назарий билимларга эга бўлмоқда, балки амалий вазиятлар, мавжуд муаммолар ва уларни ҳал этиш механизмлари юзасидан фикр алмашмоқда.
Ўзбекистон Маҳаллалари уюшмаси ҳузуридаги “Маҳалла академияси” томонидан бундай ўқувларнинг ташкил этилиши маҳалла ходимларининг касбий салоҳиятини ошириш, замонавий бошқарув ёндашувларини амалиётга жорий этиш ва илғор тажрибаларни оммалаштиришга хизмат қилади.
Семинарда иштирок этган “Маҳалла академияси” директори в.б., социология фанлари доктори Бекмуродов Мансур Бобомуродович томонидан маҳалла тизимининг жамият ҳаётидаги ўрни, аҳоли билан ишлашда замонавий ёндашувлар ва мавжуд имкониятлардан самарали фойдаланиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
Хулоса
Бугунги ислоҳотларнинг энг муҳим талаби — натижадорлик. Маҳаллада амалга оширилаётган ҳар бир иш аввало инсон манфаатига, оилалар фаровонлигига ва ҳудуднинг ижтимоий-иқтисодий ривожига хизмат қилиши керак.
Бунинг учун “маҳалла еттилиги” аъзоларининг билим ва кўникмаларини мунтазам ошириб бориш, уларни янги ёндашувлар билан қуроллантириш, илғор тажрибаларни ўрганиш ва амалиётга татбиқ этиш муҳим.
Мазкур ўқув-семинар ҳам айнан шу мақсадга хизмат қилмоқда.
Зеро, кучли маҳалла — кучли жамиятнинг таянчи.
Маҳаллада ҳар бир оиланинг муаммоси ўрганилса, ҳар бир фуқаронинг фикри эшитилса, ишсизлик ва камбағалликни қисқартириш бўйича аниқ натижалар таъминланса, ёшлар ва хотин-қизлар билан манзилли иш олиб борилса, оилалар тинчлиги, ҳудуд ободлиги ва аҳолининг кибермаданияти таъминланса — буларнинг барчаси маҳалла бошқарувининг самарадорлигини белгилайди.
Шу маънода “маҳалла еттилиги”нинг билимли, масъулиятли, ташаббускор ва аҳоли билан яқин ҳамкорликда ишлаши мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг жойлардаги амалий натижасини таъминловчи муҳим омилдир.








