Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 3 мартдаги ПФ–33-сонли Фармони (“Хотин-қизлар ва болаларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”) мамлакатда инсон ҳуқуқларини, айниқса хотин-қизлар ва болаларни ҳимоя қилишни янги босқичга олиб чиқишга қаратилган муҳим ҳужжат ҳисобланади.

📌 Фармоннинг мазмун-моҳияти

Ушбу фармоннинг асосий ғояси — жамиятда зўравонликка нисбатан мутлақ муросасиз муҳитни шакллантириш ва самарали ҳимоя тизимини яратишдан иборат.

Асосий мақсадлари:

Эрта никоҳларнинг олдини олиш
Вояга етмаганлар ўртасида никоҳ ҳолатларини бартараф этиш ва ота-оналар масъулиятини ошириш. (president.uz)

Онги ва тайёргарлиги етарли никоҳларни рағбатлантириш
Молиявий мустақил ва оила қуришга тайёр ёшларни қўллаб-қувватлаш. (Lex.uz)

Зўравонликка қарши тизимни такомиллаштириш
Хотин-қизлар ва болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларини кескин камайтириш. (president.uz)

Жабрланганларни қўллаб-қувватлаш механизмини жорий этиш
Ҳимоя, реабилитация ва ижтимоий ёрдам тизимини кучайтириш. (buxgalter.uz)

⚙️ Фармонда назарда тутилган асосий чора-тадбирлар

1. Институционал ислоҳотлар
Давлат органлари ўртасида ҳамкорлик ва мувофиқлаштириш кучайтирилади
“Йўл харитаси” асосида тизимли ишлар амалга оширилади (Lex.uz)

2. Профилактика ва тарғибот
Ёшлар билан учрашувлар, ҳуқуқий тушунтириш ишлари Оилани зўравонликсиз ҳаётга тайёрлаш курслари жорий этилади (president.uz)

3. Ижтимоий қўллаб-қувватлаш
Ёш оилаларга имтиёзлар (субсидия, грантлар ва бошқалар) Никоҳ шартномаси тузганларга енгилликлар (Lex.uz)

4. Таълим соҳасидаги имкониятлар
Ҳомиладор ёки болали талабаларга таълимни давом эттириш имконияти (“иккинчи шанс”) (Lex.uz)

🎯 Фармоннинг аҳамияти
1. Инсон ҳуқуқларини таъминлаш
Бу ҳужжат хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни давлат сиёсатининг устувор йўналишига айлантиради.
2. Оила институтини мустаҳкамлаш
Соғлом ва зўравонликсиз оила муҳитини шакллантиришга хизмат қилади.
3. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни ошириш
Зўравонликка нисбатан муросасизлик муҳити яратилади.
4. Гендер тенгликни таъминлаш
Аёлларнинг ҳуқуқий ва ижтимоий ҳимояси кучаяди.
5. Давлат бошқарувини такомиллаштириш
Турли идоралар фаолияти ягона тизим асосида мувофиқлаштирилади.

🧾 Хулоса

ПФ–33-сонли Фармон — Ўзбекистонда хотин-қизлар ва болаларни ҳимоя қилиш соҳасида комплекс, тизимли ва стратегик аҳамиятга эга ҳужжат бўлиб, у нафақат ҳуқуқий, балки ижтимоий, маънавий ва институционал ўзгаришларни ҳам таъминлайди. Унинг амалга оширилиши жамиятда хавфсиз ва адолатли муҳитни шакллантиришга хизмат қилади.

Жиноят ишлари бўйича Сариосиё туман суди тергов судьяси Б. З. Нармуратов