Фарғона вилояти Риштон тумани ҳокимлиги

Жавобгарлик — коррупция учун жазо муқаррарлиги адолатли жамият барпо этиш ва давлат бошқарувининг самарадорлигини таъминлашда ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлган муҳим тамойиллардан биридир. Коррупция ҳар қандай давлатнинг иқтисодий, сиёсий ва ижтимоий тараққиётига жиддий тўсиқ бўлади. У жамиятда тенгсизликни кучайтиради, фуқароларнинг давлат идораларига бўлган ишончини сусайтиради ва қонун устуворлигига путур етказади. Шунинг учун ҳам коррупцияга қарши курашда жазо муқаррарлигини таъминлаш устувор вазифалардан бири ҳисобланади.

Жазо муқаррарлиги деганда, қонунбузарлик содир этган ҳар қандай шахс, унинг лавозими, обрўси ёки бойлигидан қатъи назар, албатта жавобгарликка тортилиши тушунилади. Агар жамиятда айрим шахслар жазодан қочиб қутулиши мумкин деган фикр пайдо бўлса, бу ҳолат коррупциянинг кенг тарқалишига сабаб бўлади. Чунки жазосизлик ҳисси қонунбузарликни рағбатлантиради. Аксинча, ҳар бир ноқонуний ҳаракат ўз оқибатига эга эканлиги аниқ бўлса, бу кўплаб инсонларни бундай йўлдан қайтариши мумкин.

Шу ўринда таъкидлаш жоизки, жазо муқаррарлигини таъминлаш фақатгина қаттиқ жазоларни жорий этиш билан чекланиб қолмаслиги керак. Энг муҳими — қонунларнинг амал қилиши ва уларнинг барчага бир хил татбиқ этилишидир. Қонун олдида барча тенг бўлиши. Фақат шундагина жамиятда ҳақиқий адолат қарор топади ва коррупцияга қарши самарали кураш олиб бориш мумкин бўлади.

Бундан ташқари, жавобгарлик тизими шаффоф ва очиқ бўлиши муҳим аҳамиятга эга. Фуқаролар ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга ишониши учун уларнинг фаолияти очиқ ва ҳисобдор бўлиши лозим. Суд тизимининг мустақиллиги, тергов органларининг холислиги ва адолатли қарорлар қабул қилиниши жазо муқаррарлигини таъминлашда асосий омиллардан ҳисобланади. Агар ушбу тизимларда адолат таъминланмаса, коррупцияга қарши кураш самарасиз бўлиб қолади.

Жазо муқаррарлиги нафақат жазолаш, балки профилактика вазифасини ҳам бажаради. Бу тамойил жамиятда қонунбузарликка нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиради. Одамлар ўз ҳаракатлари учун жавобгарликни ҳис эта бошлайди, бу эса уларни қонун доирасида иш юритишга ундайди. Натижада, коррупция ҳолатлари камаяди ва соғлом ижтимоий муҳит шаклланади.

Шу билан бирга, коррупцияга қарши курашда жамоатчилик назоратининг ўрни беқиёсдир. Фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари ва фаол фуқаролар коррупция ҳолатларини очиқлаш ва уларга қарши курашда муҳим рол ўйнайди. Жамоатчилик назорати кучли бўлган жамиятда давлат органлари ҳам ўз фаолиятини қонун доирасида олиб боришга интилади. Бу эса жазо муқаррарлигини таъминлашга хизмат қилади.

Яна бир муҳим жиҳат — ёш авлодда ҳалоллик ва адолат қадриятларини шакллантиришдир. Таълим муассасаларида коррупцияга қарши маданиятни тарғиб қилиш, ёшларга қонунга ҳурмат руҳида тарбия бериш орқали келажакда коррупциясиз жамиятни барпо этиш мумкин. Чунки ҳар қандай ислоҳотлар, аввало, инсон онги ва дунёқарашидан бошланади.

Хулоса қилиб айтганда, жавобгарлик — коррупция учун жазо муқаррарлиги тамойили жамият тараққиётининг мустаҳкам пойдеворидир. У қонун устуворлигини таъминлайди, адолатни қарор топтиради ва фуқароларнинг давлатга бўлган ишончини мустаҳкамлайди. Жазо муқаррар бўлган жамиятда коррупцияга ўрин қолмайди ва бу эса барқарор ривожланиш ҳамда фаровон ҳаётга олиб келади.

У.Орипов,

Фуқаролик ишлари бўйича Риштон

туманлараро судининг раиси.