Ер қаъридан фойдаланишда лицензиялаш ва рухсатнома бериш тартиби соддалаштирилди
2026-08-06 14:55:00 / Янгиликлар
Мамлакатимизда ер қаъридан фойдаланиш ва геология-қидирув ишларини ривожлантириш борасида қулай инвестициявий муҳит яратиш ҳамда соҳадаги бюрократик тўсиқларни бартараф этишга қаратилган комплекс чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 25 мартдаги 133-сон қарори билан ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқи учун рухсатномалар беришнинг янги ва шаффоф механизмлари белгиланган.
Ислоҳотлар натижасида ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги кўплаб ортиқча тартиб-таомиллар бекор қилинди ҳамда бирлаштирилди. Хусусан, лицензия олишда маҳаллий давлат ҳокимияти органларидан кафолат хатларини талаб қилиш тартиби ҳамда алоҳида лойиҳа-смета ҳужжатларини келишиш жараёнлари тугатилиб, улар давлат экспертизаси хулосасига жамланди.
Янги тартибга кўра, руда ва норуда фойдали қазилмаларни ўз ичига олган ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи эски намунадаги лицензиялар “рухсатнома” тушунчасига ўзгартирилди. Жараёнлар тўлиқ электронлаштирилиб, “E-auksion” платформаси, “Litsenziya” ахборот тизими ҳамда Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали амалга оширилиши йўлга қўйилди. Олдин берилган эски намунадаги лицензиялар янгисига алмаштирилди ва 2025 йилнинг 31 июлидан эътиборан ўз кучини йўқотган деб ҳисобланади.
Тизимда давлат назорати ва қонунийликни таъминлаш борасида аниқ чегаралар ҳамда мажбуриятлар белгиланган. Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш соҳасида Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги “Ер қаъридан фойдаланиш маркази” давлат муассасаси ҳамда Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси ваколатли органлар сифатида фаолият юритади. Норуда фойдали қазилмаларни қазиб олувчи субъектлар зиммасига кон ҳудудида автотранспорт воситаларининг оғирлик параметрларини ўлчаш тарозиларини ўрнатиш ҳамда йўл ҳаракати меъёрларига риоя этиш мажбурияти юкланган.
Геологик ўрганишлар учун ер қаъридан фойдаланганлик учун йиллик лицензия тўловлари ажратилган майдоннинг ҳар бир гектаридан келиб чиқиб ҳисобланади. Тўлов ставкалари углеводородлар, қимматбаҳо ва нодир металлар каби асосий фойдали қазилмалар учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 фоизи, норуда фойдали қазилмалар учун эса базавий ҳисоблаш миқдорининг 15 фоизи миқдорида белгиланган. Тадбиркорлик субъектлари кавлаб олиш ҳажмлари бўйича ҳар чоракда тегишли ҳисоботларни тақдим этиши шарт.
Давлат назорати органлари фаолиятида рақамли технологиялардан фойдаланиш шаффофликни таъминлайди ва ноқонуний ҳолатларнинг олдини олади. Жараёнларнинг электрон платформаларга ўтказилиши соҳада инсон омилини ва коррупцион хавфларни кескин камайтиришга хизмат қилади.
Ушбу ислоҳотлар давлат мулки бўлган ер ости бойликларидан оқилона фойдаланишни таъминлайди ҳамда соҳада хусусий ва хорижий инвестициялар оқимининг кўпайишига мустаҳкам ҳуқуқий замин яратади.