11 сентябрь кунги тадбирга кириш сўзи.
Регламент бўйича 10 дақиқа вақт ажратилган.

КИРИШ СЎЗИ

Ассалому алайкум, хонимлар ва жаноблар бугунги тадбиримизда сизларни кўриб турганимиздан бағоят хурсандмиз.

Кириш қисм

Сўзимни бошида ушбу тадбирни ташкил этишда ўз ҳиссасини қўшган Халқаро нотариуслар иттифоқи президенти Лиониель Галлиез жанобларига, Халқаро нотариуслар иттифоқи президентининг континентлар бўйича ўринбосарларига, Халқаро ҳамкорлик комиссияси Президенти Ричард Бок жанобларига, Халқаро нотариуслар иттифоқи Осиё Ишлари Комиссиясига, шунингдек конференцияга ташриф буюрган барча иштирокчиларга миннатдорчилик билдирмоқчиман.

Ушбу халқаро конференцияда дунёнинг 30 дан ортиқ давлатларидан 100 дан ортиқ нотариат соҳасида фаолият олиб борувчи вакиллар, шу жумладан турли давлатларнинг Нотариал палаталари раҳбарлари, нотариуслар ва бошқа таниқли ҳуқуқшунослар иштирок этмоқда.

Кеча бўлиб ўтган Осиё ишлари бўйича комиссиянинг 14-ялпи мажлиси Сизларнинг иштирокингизда кўтаринки руҳда ташкил этилганлигини ҳамда тадбирлар нотариат соҳасини ривожлантиришга оид фикрлар ва ўзаро тажриба алмашиш йўли билан ўтаётганлигини алоҳида таъкидламоқчиман.

Шу фурсатдан фойдаланиб, Сизларнинг барчангизга қимматли вақтингизни аямасдан Ўзбекистон заминига ташриф буюрганингиз учун ташаккур билдираман.

Хуш келибсиз қадимий ва навқирон Самарқанд шаҳрига!

Асосий қисм

Ҳурматли конференция иштирокчилари!

Бугунги тадбиримиз доирасида “Меросни расмийлаштиришнинг ўзига хос хусусиятлари” мавзусида фикр алмашамиз.

Бу мавзу бугунги кунда нотариат соҳасида фаолият юритувчи ҳар бир шахс учун муҳимдир.

Барчамизга маълумки, нотариат институтининг жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш, шу жумладан мулк ҳуқуқи кафолатларини таъминлаш, низоларни олдини олишдаги ўрни беқиёс ҳисобланади.

Шу боисдан, мазкур соҳада олиб борилаётган ислоҳотларни таҳлил қилиб, фикр алмашиб, соҳани янада такомиллаштириш муҳим вазифаларимиздан биридир.

Бундан ташқари, жисмоний ва юридик шахсларнинг нотариус хизматларидан фойдаланишида уларга тезкорлик ва енгилликни таъминлаш, ортиқча қоғозбозликни бартараф этиш, уларнинг дунёнинг исталган жойидан туриб нотариал ҳаракатларни амалга ошириш имкониятини яратиш асосий мақсадларимиздан ҳисобланади.

Ҳурматли конференция иштирокчилари!

Ўзбекистонда нотариат соҳасини ислоҳ қилиш борасида борасида изчил амалий чора-тадбирлар амалга ошириб келинмоқда.

Хусусан, Ўзбекистонда 2020 йилдан хусусий нотариуслар фаолияти йўлга қўйилди.

Ўзбекистон Нотариал палатаси ташкил этилди, унинг асосий вазифалари ва фаолият йўналишлари белгиланди.

2022 йилда Ўзбекистон Нотариал палатаси Халқаро нотариуслар иттифоқининг 91-аъзо сифатида аъзоликка
қабул қилинди.

Бу эса, ўз навбатида Ўзбекистон нотариатининг Халқаро нотариуслар ҳамжамиятда ўз ўрнини мустаҳкамлашга йўл очиб берди.

Шу ўринда, сўнгги йилларда Ўзбекистон нотариатида соҳани рақамлаштириш ва меросни расмийлаштириш борасида бир қатор салмоқли ишлар амалга оширилди.

“Нотариус” ахборот тизимига ҳуқуқий мақом берилди. Барча нотариал ҳаракатлар ушбу тизимда рўйхатга олиниши йўлга қўйилди ва қоғоз шаклидаги реестр китобларини юритиш бекор қилинди.

Нотариал ҳаракат расмийлаштириш учун фуқаролардан талаб қилинадиган ҳужжатлар идоралараро электрон ҳамкорлик орқали нотариус томонидан мустақил равишда олиниши йўлга қўйилди.

Фуқароларнинг нотариус хизматларидан фойдаланиши учун “E-notarius.uz” ахборот портали ишга туширилди. Ушбу портал орқали фуқаролар ўзларига яқин нотариусни аниқлаш, нотариус қабулига навбатга электрон ёзилиш, ишончноманинг қонуний кучда эгалигини, мерос иши очилганлигини аниқлаш, масофадан туриб электрон мурожаат қилиш, мулкка бўлган тақиқни текшириш имкониятларидан фойдаланиб келмоқдалар.

Хусусий нотариал фаолиятни лицензиялаш тўлиқ электрон шаклда амалга оширилиши йўлга қўйилди.

Рақамлаштириш натижасида нотариал ҳаракатларни расмийлаштиришда экстерриториаллик принципи жорий этилди.

Жорий йилнинг бошида Ўзбекистонда Марказий Осиё мамлакатлари орасида биринчилардан бўлиб янги форматдаги онлайн (масофадан туриб) нотариал ҳаракатларни расмийлаштириш йўлга қўйилди, шунингдек бу йўналишдаги ишлар кенгайтириб борилмоқда.

Ҳозирда 9 турдаги, жумладан автомототранспорт воситалари олди-сотди шартномалари ва барча турдаги ишончномаларни тасдиқлаш, аризалар ва ҳужжатлардаги имзоларнинг ҳақиқийлигини шаҳодатлаш, ҳужжатларнинг бир тилдан бошқа тилга тўғри таржима қилинганлигини шаҳодатлаш каби нотариал ҳаракатларни видеоконференцалоқа орқали онлайн тарзда дунёнинг исталган нуқтасидан расмийлаштириш имконияти яратилди.

2024 йилнинг ўтган даврида фуқароларимиз томонидан ушбу онлайн нотариал хизматлардан 33 мингдан ортиқ маротаба фойдаланилди.

Шунингдек, нотариал ҳаракатларни амалга оширишда ортиқча қоғоз ва вақт сарфини олдини олиш мақсадида нотариуслар томонидан электрон шаклда олинадиган маълумотларни чоп этиш ва ҳужжатлар йиғмажилдига тикиш талаби бекор қилинди ҳамда ушбу маълумотларни тизимда автоматик электрон тарзда сақлаш тартиби жорий этилди.

Мерос ишларини расмийлаштиришда меросхўрлар доирасини аниқлаб берувчи электрон шажара дастури яратилди.

Бундан ташқари, қабул қилиниши режалаштирилаётган Фуқаролик кодексининг янги лойиҳасида меросни қабул қилишда меросхўрларга меросни қабул қилиш муддатларини жорий этиш ва умумий биргаликдаги мулк бўлганда меросни расмийлаштириш қоидаларини қайта кўриб чиқиш каби масалалар илгари сурилмоқда.

Вазирлик томонидан яқин келажакда нотариат институтини янада ривожлантиришга қаратилган норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ишлаб чиқилиб, қуйидагилар режалаштирилганлигини ҳам таъкидламоқчиман.

Хусусан, нотариал тасдиқлаш учун янги нотариал хизматлар жорий этиш, фуқароларининг шахсини замонавий ахборот технологиялари (бармоқ изи ва Face-ID) ёрдамида аниқлаш тизимини йўлга қўйиш, бўлажак нотариуслар учун стажировкани икки босқичда (назарий ва амалий) ўташни йўлга қўйиш, содир этилган қоидабузарлик учун хусусий нотариус лицензиясини тўхтатиб туриш ёки тугатишдан ташқари, жавобгарликнинг муқобил турларини жорий этиш каби бир қатор муҳим масалалар назарда тутилган.

Шу билан бирга, Ўзбекистон томонидан нотариат соҳасида халқаро алоқаларни ўрнатиш ва уни ривожлантириш масалаларига алоҳида эътибор қаратиб келинмоқда. Бугунги кунда Германия, Франция, Италия, Туркия, Хитой, Япония, Индонезия, Въетнам, Монголия, Доминика, Бенин, Украина, Литва, Беларусь, Россия, Озарбайжон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва бошқа давлатларнинг нотариат соҳасидаги ташкилотлари билан ҳамкорлик алоқалари ўрнатилди.

Келгусида ушбу ҳамкорлик алоқаларини янада мустаҳкамлаш, нотариат соҳасини рақамлаштиришга қаратилган ислоҳотларни давом эттириш ва нотариат тизими ривожланган хорижий мамлакатларнинг самарали тажрибаси қонунчилигимизда акс эттиришни мақсад қилганмиз.

Якуний қисм

Бутун дунё ҳуқуқшунослари ўзаро тажриба алмашиш ҳамда ҳамкорликни йўлга қўйиш орқали юзага келадиган муаммоларни биргаликда тартибга солиш мумкин. Бу эса соҳани ривожланишига замонавий, тушунарли ва барча ҳурмат қилиб, итоат этадиган ҳуқуқий замин яратишга хизмат қилади.

Ўйлаймизки, бугунги тадбиримиз натижасида нотариат соҳаси ва Нотариал палата фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича янги таклиф ва ғоялар оламиз.

Эътиборингиз учун раҳмат!