Ózbekstannıń Araldı qutqarıw xalıqaralıq qorına basshılıǵı dáwirinde ámelge asırılatuǵın joybarlar kórip shıǵıldı

Araldı qutqarıw xalıqaralıq qorı (AQXQ) 1993-jılı Oraylıq Aziya mámleketleri tárepinen shólkemlestirilgen. Ótken jılları region mámleketleri arasında jolǵa qoyılǵan óz-ara nátiyjeli birge islesiw hám bir qatar xalıqaralıq shólkemlerdiń járdemi sebepli, qor Aral teńizi basseyni suw resursların kelisilgen halda basqarıwdı támiyinlewge eristi.

Oraylıq Aziyada suw jetispewshiliginiń kúsheyiwine alıp kelip atırǵan klimat ózgerisleri hám suwdan paydalanıw kóbeyip atırǵan búgingi sharayatta qordıń roli hám áhmiyeti jáne de artıp barmaqta. Ózbekstan 2027-2029-jıllarda Araldı qutqarıw xalıqaralıq qorına basshılıq etedi.

Prezentaciyada usı dáwir dawamında ámelge asırılıwı rejelestirilgen joybarlar hám dıqqat orayında bolatuǵın máseleler kórip shıǵıldı.

Suw resursları, ekologiya hám sociallıq-ekonomikalıq baǵdarlardı qamtıp alǵan 133 joybar islep shıǵılǵanı atap ótildi. Atap aytqanda, bul joybarlar sheńberinde suw xojalıǵı obektlerin modernizaciyalaw hám rekonstrukciyalaw, suw resursların bólistiriw, esapqa alıw hám monitoring etiwdiń avtomatlastırılǵan sistemaların engiziw, gidrometeorologiyalıq maǵlıwmatlar monitoringi, tasqınlar hám qurǵaqshılıq boyınsha boljaw menen erte eskertiwdiń regionallıq sanlı platformasın jaratıw, xalıqtıń ishimlik suwı hám sanitariyalıq xızmetler menen támiyinleniw dárejesin arttırıw sıyaqlı kóplegen ilajlar alǵa qoyıladı.

Bul joybarlardıń bahası 3,3 milliard dollardı quraydı. Olar Jáhán banki, Aziya rawajlanıw banki, Evropa tikleniw hám rawajlanıw banki, Jasıl klimat qorı, Global ekologiyalıq qor hám basqa da xalıqaralıq shólkemlerdiń járdeminde qarjılandırıladı.

Prezidentimiz bul joybarlardı óz waqtında ámelge asırıw áhmiyetli ekenligin atap ótip, kelesi jılı orınlanatuǵın jumıslarǵa baylanıslı aylar kesiminde “jol kartası”n tastıyıqlaw hám orınlanıwın shólkemlestiriwdi tapsırdı. Joybarlardı turmısqa engiziwge xalıqaralıq ekspertler, professor-ilimpazlar hám sırt eldegi watanlaslarımızdı da tartıw zárúr ekenligi kórsetip ótildi.

Prezentaciyada Ózbekstannıń (AQXQ)ǵa basshılıǵı dáwirindegi tiykarǵı máseleler de dodalandı. Qordıń strukturası hám shártnamalıq-huqıqıy bazasın jetilistiriwdi dawam ettiriw, onıń uyımlarınıń wákilliklerin anıq bólistiriwdi támiyinlew, Awǵanstan menen konstruktivlik birge islesiwdi bekkemlewge ayrıqsha áhmiyet beriledi. Qordıń kún tártibin Oraylıq Aziya mámleketleri basshılarınıń Másláhát ushırasıwları qararları menen úylestiriw hám basqa da kóplegen máseleler dıqqat orayında boladı.
Sonday-aq, qor jumısın ilimiy-analitikalıq qollap-quwatlaw máselesi de kórip shıǵıldı. Onda “Tashkent irrigaciya hám awıl xojalıǵın mexanizaciyalaw injenerleri institutı” milliy izertlew universiteti onıń baslamaların ámelge asırıwda ilimiy-analitikalıq platforma boladı.

Usı maqsette universitet jumısı transformaciyalanadı. Bilimlendiriw hám izertlew procesine jasalma intellekt texnologiyaların engiziw jumısları jedellestiriledi, ekologiyalıq tikleniw hám suwdı únemlew boyınsha izertlewler keńeytiledi, zaman talaplarınan kelip shıǵıp aldınǵı kadrlardı tayarlawǵa qatnas kúsheytiledi.

Atap aytqanda, Ámiwdárya hám Sırdárya basseynleri boyınsha birden-bir maǵlıwmatlar bazası jaratıladı, qurǵaqshılıqqa qarsı region ilimpazları menen birgeliktegi joybarlar islep shıǵılıp, investiciya hám grant qarjıları tartıladı. Oraylıq Aziya hám Awǵanstan ushın suw xojalıǵı boyınsha bakalavriat hám magistratura baǵdarlamaları iske qosıladı.

Mámleketimiz basshısı juwapkerlerge Ózbekstannıń Araldı qutqarıw xalıqaralıq qorına basshılıǵı dáwirinde rejelestirilgen ilajlardı óz waqtında, sapalı hám tolıq ámelge asırıw, onda juwapker ministrlikler hám uyımlar tárepinen qońsı mámleketler menen baylanıslardı bunnan bılay da jedellestiriw, wálayat hákimleriniń qatnasıwın támiyinlew, birgeliktegi bilimlendiriw hám izertlewler arqalı regionda suw diplomatiyasın jańa basqıshqa alıp shıǵıw boyınsha bir qatar tapsırmalar berdi.