Elektrotexnika sanaatı texnologiyalıq tárepten jańa basqıshqa alıp shıǵıladı

Elektrotexnika sanaatında jumıs alıp barıp atırǵan isbilermenler hám sırt el investorları menen sóylesiwde tarawda erisilgen nátiyjeler esap-sanaq etilip, óndiristi keńeytiw, jańa texnologiyalardı ózlestiriw, joqarı qosımsha qunlı ónimler tayarlaw hám eksport potencialın arttırıw boyınsha tiykarǵı wazıypalar belgilep alındı.

Atap ótilgenindey, sońǵı on jılda mámleketimizdiń elektrotexnika sanaatında túpkilikli ózgerisler ámelge asırıldı. Tarmaqqa 2 milliard dollar investiciya kirgizilip, 413 jańa óndiris quwatlılıǵı iske qosıldı. Turmıslıq texnika, quyash panelleri, elektron esaplaǵıshlar, joqarı kúshleniwli transformatorlar sıyaqlı 100 den aslam túrdegi jańa ónimlerdi islep shıǵarıw jolǵa qoyıldı.
Nátiyjede usı jılı elektrotexnika ónimlerin islep shıǵarıw kólemi 50 trillion sumǵa jetti. 2016-jılı bul kórsetkish 1,7 trillion sumdı quraǵan. Tarmaqqa tartılǵan jıllıq investiciyalar 600 million dollarǵa, eksport kólemi bolsa 1 milliard 600 million dollarǵa jetkerildi. Ótken dáwirde eksport 14 esege arttı.

Sonıń menen birge, mámleketimiz basshısı potencial hám imkaniyatlardan ele tolıq paydalanılmay atırǵanın atap ótti.

Elimizde quyash hám samal elektr stanciyaları, energiya saqlaw quwatlıqları, iri sanaat hám infrastruktura obektleri qurılmaqta. Kelesi on jılda sırt elli sherikler menen ekonomikanıń túrli tarmaqlarında 450 milliard dollarlıq joybarlardı ámelge asırıw maqset etilgen. Bulardıń barlıǵı elektrotexnika ónimleri ushın úlken hám uzaq múddetli bazardı qáliplestirmekte.

Prezidentimiz tarmaq aldındaǵı gezektegi tiykarǵı wazıypa óndiris quwatlıqların kóbeytiw menen sheklenbesten, úlken texnologiyalıq sekiriwdi ámelge asırıwdan ibarat ekenin kórsetip ótti.

Máselen, 2030-jılǵa shekem mámleketimizde energiya saqlaw quwatlıqların 4,5 gigavattqa jetkeriw rejelestirilgen. Sırt elli birge islesiwshiler bul joybarlarda jergilikli ónimlerden paydalanıwǵa tayar. Biraq ayırım zárúr úskeneler házirshe ózimizde islep shıǵarılmay atır.

Sonday-aq, videobaqlaw úskenelerine ishki bazardaǵı jıllıq talap 200 million dollarǵa jetedi, qońsı mámleketlerdiń bazarın esapqa alǵanda bolsa 600 million dollardan artadı. Bankomatlarǵa da talap joqarı. Ótken jıldıń ózinde elimizge 50 million dollardan aslam bahadaǵı 9 mıń bankomat import etilgen.

Sonlıqtan, bul baǵdarlarda jergilikli óndiristi shólkemlestiriw, jańa texnologiyalar hám investorlardı tartıw wazıypaları belgilendi.
Aymaqlar kesiminde de joqarı qosımsha qunlı ónimler islep shıǵarıw boyınsha úlken imkaniyatlar bar ekenligi atap ótildi. Sonıń ishinde, Tashkent wálayatında energiya batareyaları hám elektronika ushın juqa mıs folgası, Jizzaqta elektromobiller ushın invertorlar hám zaryadlaw qurılmaları, Namanganda energiya únemlewshi elektr dvigatelleri, Qaraqalpaqstanda serverler ushın úzliksiz elektr támiynatı hám suwıtıw sistemaların islep shıǵarıw boyınsha joybarlardı ámelge asırıw názerde tutılmaqta.
Ándijanda ofis texnikaları hám tayar kabel toplamları, Tashkent qalasında serverler, interaktiv paneller hám sensorlı datchikler, Qashqadáryada televizorlar ushın elektron platalar islep shıǵarıw imkaniyatlarınan paydalanıw zárúr ekenligi atap ótildi.
Mámleketimiz basshısı bunday joybarlar esabınan ishki bazar talabın qanaatlandırıw menen birge elektrotexnika ónimleriniń eksportın 5 milliard dollarǵa jetkeriw imkaniyatı bar ekenligin atap ótti.

Bul baǵdarda tarmaqtı rawajlandırıwdıń jańa baǵdarları belgilendi.

Keyingi úsh jılda elektrotexnika hám oǵan baylanıslı sanaat tarmaqlarında ulıwma bahası 11 milliard 600 million dollar muǵdarında 164 joybardı ámelge asırıw rejelestirilgen.

Olar energetika infrastrukturası, kabel, transformator hám nasoslar islep shıǵarıw, sanaat robototexnikası hám úskene qurılısı, transport hám elektromobiller ushın elektrotexnika, elektron komponentler hám mikroelektronika jáne turmıslıq texnika sıyaqlı altı tiykarǵı baǵdardı qamtıp aladı.

Hár bir baǵdarǵa juwapker basshılar hám tiykarǵı buyırtpashılar biriktirilip, tayanısh investorlardı tartıw, ilimiy oraylar hám texnika joqarı oqıw orınları menen birge islesiwdi kúsheytiw wazıypası qoyıldı.

Joqarı texnologiyalı sanaattı rawajlandırıw maqsetinde, Nurafshan qalasında “Keleshek texnologiyaları orayı” shólkemlestiriledi.
Bul orayda jumıs alıp baratuǵın kárxanalarǵa IT-park rezidentleri menen birdey jeńillikler beriledi. Robotlar, elektronika hám texnologiyalıq úskeneler islep shıǵarıw ushın zárúrli shiyki zat hám komplektlewshi bólekler import bajısınan azat etiledi. Usı baǵdardaǵı ilimiy qollanbalardan alınǵan dáramatqa salıq salınbaydı.

Ilimiy izertlewler hám sanaat arasındaǵı birge islesiwdi kúsheytiw ushın “Jańa sanaat” milliy platforması islep shıǵıladı. Sonday-aq, hár bir aymaqta izertlew hám qollanbalar orayı yamasa texnopark tiykarında jańa ónimlerdi sınaqtan ótkeriw maydanları shólkemlestiriledi. Olar iri sanaat kárxanaları menen kishi isbilermenler arasındaǵı kooperaciyanı keńeytiwge xızmet etedi.
Juwapkerlerge robototexnikanı rawajlandırıw boyınsha qarar joybarın jáne úskene qurılısı hám elektronika tarmaqların qollap-quwatlaw kompleksli baǵdarlamasın tayarlaw tapsırıldı.

Sóylesiwde sanaattı texnologiyalıq rawajlandırıwdıń áhmiyetli shárti bolǵan injenerlik bilimlendiriw hám maman kadrlar tayarlaw máselelerine ayrıqsha itibar qaratıldı.

Házirgi waqıtta texnika boyınsha joqarı oqıw orınlarınıń 20 studenti hám izertlewshisi Koreyadaǵı elektronika kárxanalarında bilim almaqta. Jaqın arada olardıń sanı 100 ge jetkeriledi.

Kelesi jıldan “Bir mıń konstruktor injener” baǵdarlaması baslanadı. Onıń sheńberinde jergilikli qánigeler Koreya, Yaponiya, Qıtay, Túrkiya hám Evropa mámleketlerine tájiriybe arttırıw ushın jiberiledi. Abıraylı sırt el kompaniyalarında islep atırǵan joqarı mamanlıqtaǵı watanlaslarımızdı mámleketimizge tartıw ushın múnásip miynet hám miynet haqı sharayatları jaratıladı.
Ilajda taraw kárxanalarınıń finanslıq imkaniyatların keńeytiw máseleleri de dodalandı.

Atap ótilgenindey, bir qatar jergilikli elektrotexnika kárxanaları óz joybarları ushın Evropa tikleniw hám rawajlanıw bankinen 80 million dollar tartqan. Bank sanaat kárxanalarına jáne 2-3 milliard dollar resurs ajıratıwǵa tayar ekenin bildirmekte.

Bul imkaniyattan keńnen paydalanıw maqsetinde, kárxanalardı xalıqaralıq finans bazarları menen islesiwge tayarlaw, olardıń jumısın bahalaw hám xalıqaralıq konsultantlardı tartıw qárejetlerin qaplaw boyınsha jańa qollap-quwatlaw ilajları belgilendi. Atap aytqanda, hár bir kárxanaǵa 50 mıń dollarǵa shekem kompensaciya ajıratıladı.

Mámleketlik satıp alıwlar sistemasında da jergilikli islep shıǵarıwshılar ushın qosımsha imkaniyatlar jaratıladı.

Búgingi kúnde mámleketlik satıp alıwlar sheńberinde hár jılı 10 trillion sumlıq elektrotexnika ónimleri satıp alınbaqta. Isbilermenlerge qolaylıq jaratıw maqsetinde mámleketlik buyırtpalardı birden-bir platformada sáwlelendiriw sisteması engizildi. Endi 1-yanvardan mámleketlik satıp alıwlardıń úsh jıllıq rejeleri aldınnan járiyalanıp barıladı.

Sonıń menen birge, mámleketlik satıp alıwlarda ónimdi tek ǵana eń arzan baha tiykarında tańlaw ámeliyatınan waz keship, onıń pútkil xızmet múddeti dawamındaǵı qárejetlerdi esapqa alıw sisteması engiziledi. Bunda ónimniń satıp alıw bahası menen bir qatarda energiya jumsalıwı, ońlaw, servis hám paydalanıw qárejetleri de bahalanadı.

Energetika obektlerin qurıwda jergilikli kárxanalardıń qatnasın keńeytiw maqsetinde, “Shaffof qurilish” platformasında usı taraw joybarları ushın óz aldına maydanshası shólkemlestiriledi, jumıstı bólip alıp islewshilerge qoyılatuǵın talaplar joybarlardıń texnologiyalıq ózgesheliklerine beyimlestiriledi.

Ishki bazarda jergilikli elektrotexnika ónimlerine talaptı xoshametlew boyınsha da jańa mexanizmler belgilendi.

Energetika tarawındaǵı jeke menshik sheriklik joybarlarında jergilikli ónimlerdiń úlesi keminde 25 procent, kabel ónimleri boyınsha bolsa 70 procent bolıw talabı ámel etpekte. Endi ayrıqsha salıq hám basqa da jeńilliklerden paydalanıp atırǵan yamasa mámleketten arzan resurs alıp atırǵan, bahası 10 million dollardan joqarı bolǵan investiciyalıq joybarlarǵa da usı talaplar engiziledi.

Xalıqqa qolaylıq jaratıw hám jergilikli turmıslıq texnika sawdasın qollap-quwatlaw maqsetinde elimizde islep shıǵarılǵan muzlatqısh, kir juwıw mashinası, kondicioner hám basqa da turmıslıq texnikalardı satıp alıw ushın jıllıq 18 procent stavkada tutınıw kreditlerin ajıratıw sisteması jolǵa qoyıladı.

Mámleketimiz basshısı sóylesiw dawamında sırt elli investorlar hám jergilikli isbilermenlerdiń elektrotexnika sanaatın bunnan bılay da rawajlandırıwǵa qaratılǵan usınıs hám baslamaların tıńladı.

Usı kúni Prezident Shavkat Mirziyoev Joqarı Shırshıq rayonındaǵı “NURA Electric” zavodında da bolıp, óndiris processleri hám tayar ónimler kórgizbesi menen tanıstı.

“NURA Electric” joqarı hám tómen kúshleniwli elektrotexnika úskenelerin tolıq texnologiyalıq cikl tiykarında islep shıǵarıwǵa qánigelesken iri kárxana bolıp esaplanadı. Onıń jumısı energetika tarmaǵın jergilikli ónimler menen támiyinlew, importqa baylanıslılıqtı azaytıw hám tarawda sanaat kooperaciyasın keńeytiwge xızmet etpekte.

20 gektar maydanda qurılǵan zavodqa 50 million dollar investiciya kirgizilgen. Bul jerde 1 mıńnan aslam jumıs ornı jaratılıp, 1,5 mıńnan aslam túrdegi ónim islep shıǵarıw jolǵa qoyılǵan. Sonıń ishinde, 0,4-500 kilovoltlı kernewli bólistiriw qurılmaları, podstanciyalar, qayta tikleniwshi energiya derekleri ushın avtomatika shkafları, elektr shinalar hám metall konstrukciyalar tayarlanbaqta. Kárxananıń jıllıq quwatlılıǵı 25 mıńnan aslam úskeneni quraydı.

Zavod zamanagóy texnologiyalar menen úskenelengen. Atap aytqanda, bul jerde Yaponiyanıń “Amada” kompaniyasına tiyisli sanlı basqarılatuǵın stanok hám pressler, sonday-aq, Túrkiyanıń “Durma” hám “Teslabend” kompaniyalarınıń joqarı texnologiyalıq úskeneleri ornatılǵan. Olardıń ulıwma sanı 120 dan asadı.

Kárxananıń óndiris hám basqarıw processleri “SAP ERP” birden-bir sanlı platforması arqalı muwapıqlastırıladı. Processlerdi optimallastırıw jáne ónim hám komplektlewshi bóleklerdi lokalizaciyalaw esabınan ónimniń ózine túser bahasın 10 procentke shekem azaytıwǵa erisilgen.

Komplekste akkreditaciyadan ótken sınaw laboratoriyası jumıs alıp barmaqta. Ónimler xalıqaralıq ISO standartlarınıń talaplarına muwapıq islep shıǵarıladı. Kárxana úskenelerdi tolıq komplektlew, ónimlerdi óz laboratoriyasında sınaqtan ótkeriw hám kúni-túni servis xızmetin kórsetiw imkaniyatlarına iye.

Maman injener-texnik kadrlar tayarlaw maqsetinde “Ózenergoinjiniring” akcionerlik jámiyeti hám Tashkent mámleketlik texnika universiteti menen birge islesiw jolǵa qoyılǵan. Hár jılı universitettiń 100 den aslam studenti kárxanada haqı tólenetuǵın óndirislik ámeliyatın óteydi.

Mámleketimiz basshısı zavodta jergilikli shiyki zat hám zamanagóy texnologiyalar tiykarında islep shıǵarılǵan transformator stanciyaları, bólistiriw qurılmaları hám basqa da energetika úskeneleriniń kórgizbesin kózden ótkerdi.

Sonday-aq, kárxanada ámelge asırılıp atırǵan jumıslar, óndirislik quwatlıqlar hám keleshektegi rejeler boyınsha prezentaciyalar menen tanıstı, xızmetkerler menen sáwbetlesip, olar ushın jaratılǵan miynet sharayatları haqqında pikir-usınısların tıńladı.

Prezidentimiz kárxananıń óndirislik imkaniyatların hám ónimlerdiń sapasın joqarı bahaladı. Ishki bazardıń talabın qanaatlandırıw menen birge, Oraylıq Aziya hám basqa da sırt el bazarlarına eksporttı keńeytiw, tarawǵa joqarı maman jergilikli qánigelerdi tartıw boyınsha usınıslar berdi.

– Biz tek ǵana ónim emes, injiniring xızmetlerin de eksport etiwimiz kerek. Onıń ushın ózimizde qáliplesip atırǵan joybarlaw hám sınaw laboratoriyalarınıń imkaniyatlarınan keńnen paydalanıwımız zárúr, – dedi mámleketimiz basshısı.

Awısıq hám komplektlewshi bóleklerdiń túrin kóbeytiw, olardı islep shıǵarıw kólemin arttırıw hám servis xızmetleriniń kólemin keńeytiw zárúr ekenligi atap ótildi.

Energetika tarawındaǵı joybarlarda lokalizaciyalaw dárejesin arttırıw áhmiyetli ekenligi ayrıqsha atap ótildi. Atap aytqanda, joybarlardı islep shıǵıwda jergilikli joybarlaw institutlarınıń úlesin keminde 50 procentke jetkeriw wazıypası qoyıldı.

– Ózimizdiń joybarlawshılarımızǵa iseniwimiz, olarǵa sharayat jaratıwımız kerek. Sırt elde oqıǵan, tájiriybe arttırǵan jaslarımız bar. Olardıń átirapında qánigelerdi birlestirip, buyırtpa menen támiyinlesek, bul tarawdı rawajlandıra alamız, – dedi Prezidentimiz.
Usı maqsette aymaqlarda energetika tarawına qánigelesken joybarlaw institutlarınıń filialları shólkemlestiriletuǵını belgilendi.