Taw-kán sanaatı hám geologiya tarawında sanlı texnologiyalardı keńnen engiziw ilajları kórip shıǵıldı

Elimiz ekonomikasında taw-kán sanaatı hám geologiya tarmaǵı áhmiyetli orın iyeleydi. 2025-jılı jámi sanaat óniminiń 20 procenti usı taraw kárxanalarınıń úlesine tuwra keldi. Olardıń byudjetke túsimleri 118,5 trillion sumdı quradı.

Sonlıqtan, tarawdı texnologiyalıq transformaciyalaw, óndiris hám miynet resurslarınan nátiyjeli paydalanıw, zamanagóy sanlı sheshimlerdi keńnen engiziw ekonomikalıq qáwipsizlikti támiyinlew, investiciyalardı kóbeytiw hám tábiyiy resurslardan aqılǵa uǵras paydalanıwda strategiyalıq áhmiyetke iye.

Dúnyada “turaqlı rawajlanıw” hám “sanlı geologiya” koncepciyaları jedel rawajlanbaqta. Elimizde de bul baǵdarda belgili jumıslar ámelge asırılǵan. Atap aytqanda, 2025-jılı iri taw-kán sanaatı kárxanalarında 7,3 trillion sum operaciyalıq qárejetler únemlenip, ónimniń ózine túser bahası 9,1 procentke azayǵan.

Sonday-aq, “Geomonitoring” málimleme sisteması engizilip, 2 mıńnan aslam qazılma uchastkalarına baylanıslı maǵlıwmatlar sanlastırılǵan.

Kelesi bes jılda altın rezervin qosımsha 879 tonnaǵa, gúmisti 510 tonnaǵa, mıstı 676 mıń tonnaǵa arttırıw boyınsha jumıslar baslanǵanı atap ótildi.

Jasalma intellekt texnologiyaları geologiyalıq maǵlıwmatlardı jedel tallaw, qazılma baylıqlardı prognozlaw, rezervlerdi anıq esaplaw hám burawlaw jumıslarınıń nátiyjeliligin arttırıw imkaniyatın beredi. Usı maqsette geologiyalıq-izlew processleriniń barlıq basqıshlarına jasalma intellekt sheshimlerin engiziw rejelestirilgen.

Prezidentimiz bunıń ushın tarawda texnologiyalıq transformaciyanı jańa basqıshqa alıp shıǵıw, óndiris processlerin jasalma intellekt járdeminde basqarıw hám tallaw sistemasın qáliplestiriw zárúr ekenligin atap ótti.

Taw-kán sanaatı hám geologiyada kartalar, izlew nátiyjeleri, burawlaw maǵlıwmatları, laboratoriya analizleri hám óndiris kórsetkishleri sıyaqlı júdá úlken kólemdegi maǵlıwmatlar qáliplesedi. Olardı birden-bir elektron bazaǵa jıynaw, jedel izlew hám 3D modeller arqalı tallaw jańa kánlerdi anıqlaw imkaniyatın arttıradı.

Bunıń nátiyjesinde ózine túser bahanı 10 procentke azaytıw, jańa kánlerdi ashıw múddetin 2 esege qısqartıw, investorlarǵa usınılatuǵın usınıslar sanın 4 esege arttırıw múmkin ekenligi kórsetip ótildi.

Prezentaciyada 2030-jılǵa shekem geologiya hám taw-kán sanaatına 30 milliard dollardan aslam investiciya tartıw maqset etilgeni atap ótildi. Bunıń ushın, bárinen burın, investorlar talap etip atırǵan sapalı hám isenimli sanlı maǵlıwmatlar bazasın qáliplestiriw zárúr.

Usı múnásibet penen Geologiyalıq maǵlıwmatlar milliy bazasın jaratıw usınıs etildi. Bul processte “Texnologiyalıq transformaciya orayı” shólkemlestirilip, bar 36 mıńnan aslam esabatlar hám baslanǵısh maǵlıwmatlar sanlı kóriniske ótkeriledi. Nátiyjede geologiyalıq maǵlıwmatlardı qáliplestiriw, kánlerdi modellestiriw hám rezervlerdi esaplaw procesi 2 esege tezlesedi.

Prezentaciyada 2026-2030-jılları geologiya tarawında jáne 6 iri kárxana – “Nawayı kán-metallurgiya kombinatı,” “Almalıq kán-metallurgiya kombinatı,” “Nawayıuran,” “Ózmetkombinat,” “Ózbekkómir” hám “Ózbekstan texnologiyalıq metallar kombinatı”nda jasalma intellekt hám sanlı texnologiyalardı engiziw boyınsha jámi 44 joybardı ámelge asırıw rejeleri haqqında málimleme berildi.
Bul joybarlar bes tiykarǵı baǵdardı qamtıp aladı: óndiris processlerin avtomatlastırıw, korporativ basqarıwdı sanlastırıw, jasalma intellekt texnologiyaların engiziw, miynet hám sanaat qáwipsizligin támiyinlew hám kán-geologiya jumısların sanlı transformaciyalaw.

Joybarlardı ámelge asırıw nátiyjesinde operaciyalıq nátiyjelilik 7 procentke, texnika hám úskenelerdiń isenimliligi 20 procentke, energiya nátiyjeliligi bolsa 8 procentke artıwı kútilmekte. Sonday-aq, insan faktorı menen baylanıslı qáteler hám qáwipler 15 procentke azayıwı múmkin.

Keyin ala bul sheshimlerdi patentlew zárúr ekenligi kórsetip ótildi.

Juwapkerlerge taw-kán sanaatı kárxanalarınıń biznes-rejelerin dúziwde óndiris hám miynet resurslarınıń nátiyjeliligin arttırıwǵa baylanıslı ilajlardı kirgiziw, texnologiyalıq hám jasalma intellekt joybarları boyınsha ayrıqsha baǵdarlamalardı tastıyıqlap barıw tapsırıldı.